Adrian Frutiger: Malsamoj inter versioj

302 bitokojn forigis ,  antaŭ 4 jaroj
sen resumo de redaktoj
'''Adrian FRUTIGER''' (naskiĝis la [[24-an de majo]] <time class="nowrap date-lien bday" datetime="1928-05-24">[[1928]]</time> en [[Unterseen]] kaj mortis la  <time class="nowrap date-lien dday" datetime="2015-09-10">[[10-a de septembro|10-an de septembro]]</time> [[2015]] (87-jara) en [[Bremgarten ĉe Berno]] <ref>[http://www.rts.ch/info/suisse/7079270-le-suisse-createur-de-la-police-d-ecriture-frutiger-est-decede.html « Le Suisse, créateur de la police d'écriture "Frutiger", est décédé »], ''rts.ch'', 12 septembre 2015-09-12.</ref>) estis [[svisa]] [[tipografo]], kreinto de [[Tiparo|tiparoj]] kaj de [[Markemblemo|markemblemoj]]. Li estis unu el la plej kompetentaj kreintoj de la [[svisa tipografio]].
 
== Biografio ==
Adrian Johann Frutiger naskiĝis en la [[Kantono Berno]], en [[Svislando]][[Svislando|.]] Lia patro estis manteksisto.<ref><span class="ouvrage">[http://mobile.nytimes.com/2015/09/20/arts/design/adrian-frutiger-dies-at-87-his-type-designs-show-you-the-way.html « <cite style="font-style: normal">Adrian Frutiger Dies at 87; His Type Designs Show You the Way - NYTimes.com</cite> »], sur ''mobile.nytimes.com'' <small style="line-height:1em;">(consultékonsultita le2015-09-23 <span class="nowrap">23 septembre 2015</span>)</small></span><span class="ouvrage"></span></ref> Li iam diris ke, tre frue en la vivo, li komprenis ke lia mondo estos dudimensia kaj, 16-jara, li sciis ke li dediĉos sin al laboro nigra-blanka. Post metilernado kiel [[Kompostado|kompostisto]] ĉe la libro- kaj artpresejo Otto Schlaefli en [[Interlaken]], li studis [[Skulptarto|skulptarton]], [[ilustrado]]<nowiki/>n kaj [[Gravurado|gravuradon]] inter [[1948]] kaj [[1951]] en  la [[Zuriko|Zurika]] ''Kunstgewerbeschule'' (lernejo pri [[aplikataj artoj]])<ref name=":0"><span class="ouvrage" id="Peter_Fiell2005"><span class="ouvrage" id="Charlotte_.26_Peter_Fiell2005"><span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : anglais">en</abbr>)</span> Charlotte & Peter Fiell, <cite class="italique" lang="en">Design of the 20th Century</cite>, Köln, Taschen,&#x200E; <time>2005</time>, 768&nbsp;<abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr> </span></span></ref> ĉe Alfred Willimann kaj Walter Käch.<nowiki><ref>Diplomlaboro: </nowiki>''Die europäische Schriftentwicklung vom Griechischen Lapidar-Alphabet bis zu Renaissance-Schriften'' (La eŭropa skribevoluo ekde la simpla [[greka]] alfabeto ĝis la skriboj de la [[Renesanco]]).<nowiki></ref></nowiki> Tie li lernis ankaŭ [[Skribadarto|kaligrafion]]. Frutiger komence laboris kiel [[grafikisto]] en Zuriko. 
 
En 1952 [[Charles Peignot]] dungas lin kiel kreanton de tiparoj en la grava tiparfandejo Deberny & Peignot en Parizo, kie li laboris kun [[Ladislas Mandel]], [[Albert Boton]] kaj aliaj.<ref><span class="ouvrage" id="OstererStamm"><span class="ouvrage" id="Heidrun_OstererPhilipp_Stamm"><span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : anglais">en</abbr>)</span> Heidrun <span class="nom_auteur">Osterer</span> et Philipp <span class="nom_auteur">Stamm</span>, <cite class="italique" lang="en">Adrian Frutiger – Typefaces: The Complete Works</cite>, Walter de Gruyter,&#x200E; <time class="nowrap" datetime="2014-05-08">8 mai 2014-05-08</time> <small style="line-height:1em;">([[ISBN]]&nbsp;<span class="nowrap">9783038212607</span>, [https://books.google.com/books?id=X3_oBQAAQBAJ lire enrete lignelegebla])</small></span></span><span class="ouvrage" id="OstererStamm"></span></ref> Peignot ebligis al Frutiger la familiariĝon kun la [[Fotokompostado|fotokompostilo]] Lumitype.<ref><span class="ouvrage" id="info.40linotype.com"><span class="ouvrage" id="Monotype_GmbH.2C_info.40linotype.com">Monotype GmbH, <span class="nom_auteur">info@linotype.com</span>, [http://www.linotype.com/720-34866/adrianfrutigerremembered.html « <cite style="font-style: normal">Adrian Frutiger Remembered - Linotype Font Designer Gallery</cite> »], sur ''www.linotype.com'' <small style="line-height:1em;">(consulté lekonsultita <span class="nowrap">2015-09-25 septembre 2015</span>)</small></span></span><span class="ouvrage" id="info.40linotype.com"></span></ref> Komence de la [[1960-aj jaroj]] Adrian Frutiger fondas sian propran atelieron kun André Gürtler kaj Bruno Pfäffli. Inter [[1957]] kaj 1967 li okupas la postenon de arta direktoro en la eldonejo [[:fr:Hermann_(éditions)|Hermann.]]<ref name=":0"><span class="ouvrage" id="Peter_Fiell2005"><span class="ouvrage" id="Charlotte_.26_Peter_Fiell2005"><span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : anglais">en</abbr>)</span> Charlotte & Peter Fiell, <cite class="italique" lang="en">Design of the 20th Century</cite>, Köln, Taschen,&#x200E; <time>2005</time>, 768&nbsp;<abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr> </span></span></ref> Li longtempe kunlaboris kun la societo [[Linotipo (Linotype)|Linotype]], kiu kontribuaskontribuis al la sukceso de liajsiaj tiparoj. Dum pluraj jaroj li instruis en la parizaj lernejoj ''École Estienne'' kaj ''École Nationale Supérieure des Arts Décoratifs''. De [[1992]] li vivis en [[Bremgarten]] apud [[Berno]].
 
Li ĉefe kreis la tiparojn Méridien, Univers (lanĉitaj en [[1957]] kaj kiuj famigis lin tutmonde), Avenir, Frutiger, Centennial,Versailles, Iridium, Serifa kaj eĉ OCR-B por aŭtomata tekstorekono.
 
La tiparo mendita por la indikŝildoj de la flughaveno [[Roissy]]-Charles de Gaulle]], kiun la mendintoj baptis ''Frutiger'' post interkonsento kun la kreinto. Tiu skribo estas ankaŭ uzita por la turismaj indikŝildoj de la francaj aŭtovojoj kaj, ekde [[2002]], la varianto ASTRA-Frutiger estis adoptita por ĉiuj strataj trafiksignoj en Svislando. Ilia granda kvalito konsistas el multnombraj kaj subtilaj optikaj ĝustigoj por optimumigi la legeblecon.
 
Tutkomence de la [[1970-aj jaroj]] li kreaskreis la tiparon Métro, por la reto de parizaj komunumaj transportoj. Ĉi tiu alfabeto, kiel tiu de [[Roissy]], estas adapto ĝisdatigita de la tiparo Univers — unu el la latinaj tiparoj plej uzataj tutmonde —, kiun li trovis tro ligita al la[[1960-aj jaroj]]<ref>[http://www.typofonderie.com/gazette/articles/parisine Porchez Typofonderie [Fonts Typefaces&#x5D; - Gazette.]</ref>.
 
Adrian Frutiger taksastaksis tre grava la estetikon de tiparoj kaj ilian persvadkapablon (maksimo en tipografio tekstas ke «roza» ne skribiĝas same kiel «betono»). Li iam profetis: «Tago venos kiam vi vidos reklamojn enhavantaj nur kvar liniojn en Garamond sur blanka fono.» La estonteco pravigis lin.
 
En intervjuo publikigita en ''[[Neue Zürcher Zeitung]]'' en [[1994]] Frutiger malkaŝis, ke li perceptas 1,5 % de la vendoprezo de iuj liaj tiparoj. Li konfesas sin senpova fronte al la piratado de iuj el liaj kreaĵoj kaj resigne konsideras ĉi tiun imiton kiel formo de flatado.<ref><span class="ouvrage" id="Helfer"><span class="ouvrage" id="Ruedi_Helfer">Ruedi Helfer, [http://folio.nzz.ch/1994/oktober/was-ist-das-und-o-von-und-o « <cite style="font-style: normal">Was ist das A und O von A und O? | Sprache | Oktober 1994 | NZZ Folio</cite> »], sur ''folio.nzz.ch'' <small style="line-height:1em;">(consulté lekonsultita <span class="nowrap">2015-09-23 septembre 2015</span>)</small></span></span><span class="ouvrage" id="Helfer"></span></ref>
 
=== Premioj kaj distingoj ===
* [[1986]]: Premio Gutenberg de la urbo [[Majenco]] ([[Germanio]])
* [[1987]]: Medalo de ''Type Directors Club of New York''<br>
* [[1990]]: ''Officier de l'Ordre des arts et des lettres'' ([[Parizo]])
* [[1993]]: ''Grand prix national des arts graphiques'' ([[Francio]])
 
== Tiparoj desegnitaj de Adrian Frutiger ==
 
== Verkoj ==
* <span class="ouvrage" id="2000">Adrian Frutiger</span>, ''L'Homme et ses signes'' (<span class="ouvrage" id="2000"><cite class="italique">La homo kaj liaj signoj)</cite></span>, Atelier Perrousseaux,‎ <span class="ouvrage" id="2000"><time>2000</time></span> (<span class="ouvrage" id="2000"><small style="line-height:1em;">[[ISBN]]</small></span> <span class="ouvrage" id="2000"><small style="line-height:1em;"><span class="nowrap">2-911220-05-6</span></small></span>)
* <span class="ouvrage" id="2001">Adrian Frutiger</span>, ''À bâtons rompus, ce qu'il faut savoir du caractère typographique'' (Parolante pri tio kaj alio, kion necesas scii pri la tipografiaj tiparoj), Atelier Perrousseaux,‎ <span class="ouvrage" id="2001"><time>2001</time></span> (<span class="ouvrage" id="2001"><small style="line-height:1em;">[[ISBN]]</small></span> <span class="ouvrage" id="2001"><small style="line-height:1em;"><span class="nowrap">2-911220-08-0</span></small></span>)
* <span class="ouvrage" id="2008">Heidrun Osterer kaj Philipp Stamm</span>, ''Caractères, l’Œuvre complète'', (Tiparoj, la plena verkaro, Birkhäuser,‎ <span class="ouvrage" id="2008"><time>2008</time></span> (<span class="ouvrage" id="2008"><small style="line-height:1em;">[[ISBN]]</small></span> <span class="ouvrage" id="2008"><small style="line-height:1em;"><span class="nowrap">978-3-7643-8582-8</span></small></span>)
 
== Notoj kaj referencoj ==
 
<div class="references-small decimal" style="-moz-column-count: 2;">
<references></references>
 
</div>
 
== Bibliografio ==
* <span class="ouvrage" id="Rault2009"><span class="ouvrage" id="David_Rault2009">David</span></span> <span class="ouvrage" id="Rault2009"><span class="ouvrage" id="David_Rault2009"><span class="nom_auteur">Rault</span></span></span>, ''Guide pratique de choix typographique'' (<cite>Praktika gvidlibro pri la</cite><span class="ouvrage" id="Rault2009"><span class="ouvrage" id="David_Rault2009"><cite class="italique"> elekto en tipografio</cite></span></span>), Atelier Perrousseaux,‎ <span class="ouvrage" id="Rault2009"><span class="ouvrage" id="David_Rault2009"><time>2009</time></span></span>
* <span class="ouvrage" id="2015">«</span>Adrian Frutiger, une leçon de typographie, une leçon de vie» (Leciono pri tipografio, leciono por la vivo<span class="ouvrage" id="2015">»)</span>, ''Typomanie.fr'',‎ <span class="ouvrage" id="2015"><time class="nowrap" datetime="2015-09">septembro 2015</time></span><br>
 
== Retaj ligiloj ==
594

redaktoj