Malfermi la ĉefan menuon

Ŝanĝoj

15 bitokojn aldonis, antaŭ 3 jaroj
e
plibonigadeto per AWB
[[Dosiero:Market in Lagos, Nigeria.jpg|eta|maldekstre|250px|Bazaro en Lagoso]]
[[Dosiero:A street in Lagos, Nigeria.jpg|eta|maldekstre|250px|Strato en Lagoso]]
'''Lagoso''', aŭ malofte '''Lejgoso''', estas la plej granda urbo de [[Niĝerio]]. Ĝis [[1991]] ĝi estis la ĉefurbo de Niĝerio, tiam la registaro translokiĝis al [[Abuĝo]].
 
En la urbo loĝas proksimume 9&nbsp;milionoj da homoj; Lagoso estas do unu el la plej grandaj urboj en Afriko. (La plej granda estas [[Kairo]].) Tiele ĝi estas la dua plej loĝata kaj rapide kreskanta urbo en Afriko kaj la sepa en la tuta mondo.<ref>[http://www.citymayors.com/statistics/urban_growth1.html World's fastest growing cities and urban areas from 2006 to 2020], de CityMayors.com</ref>
Lagoso estis origine loĝata de la tribo de Avorioj, nome subgrupo de la [[Joruboj]]. Dum estreco de la Oloja Olofino, la Avorioj moviĝis al insulo nune nomita Iddo kaj poste al pli granda insulo Lagoso.<ref>{{cite book|title=Patrons and Power: Creating a Political Community in Metropolitan Lagos|author=Sandra T. Barnes|url=http://books.google.com.ng/books?id=1327AAAAIAAJ&pg=PA20&lpg=PA20&dq=olofin+yoruba+lagos&source=bl&ots=0odl-Y73Vp&sig=_VwxfJoY8rbog1G4XQJK3Gj5uqc&hl=en&sa=X&ei=e4XTU9juGomo4gSOkYGADg&ved=0CCoQ6AEwCA|page=20|year=1986|isbn=978-0-2533-4297-3|publisher=Indiana University Press, International African Library|accessdate=26a de Julio, 2014}}</ref><ref>{{cite book|title=African Cities: Competing Claims on Urban Spaces|author=Francesca Locatelli|author2=Paul Nugent |year=2009|publisher=Brill|isbn=978-9-0041-6264-8|page=114|url= http://books.google.com.ng/books?id=A_IsNliDF6kC&pg=PA114&lpg=PA114&dq=olofin+yoruba+lagos&source=bl&ots=QjHJajP5Fg&sig=2XhaFENDsdnafQLO_IZnnxWQZQU&hl=en&sa=X&ei=toHTU_KON8bc4QSUkID4DA&ved=0CCMQ6AEwBDgK|accessdate=26a de Julio, 2014}}</ref> En la 15a jarcento, la avoria setlejo estis atakita de la [[Benina Imperio]] post kverelo, kaj la insulo iĝis Benina militkampadejo nome "Eko" sub Oba Orhogba, nome la Oba de [[Benino]] tiam.<ref name="Williamsguide"/><ref>{{cite book|title=Kingdoms of the Yoruba |first=Robert Sydney |last=Smith |page=73 |edition=3 |publisher=University of Wisconsin Press |year=1988 |isbn=0-299-11604-2 |url=http://books.google.com/books?id=ric6OĥbCS0C&pg=PA73}}</ref>
 
Lagoso estas metropolita areo kiu originiĝis sur insuloj separataj de [[tajdo|tajdaj fluaĵoj]], kiaj la insulo Lagoso, ĉe la sudokcidenta elfluejo de la [[Lagosa Laguno]] kaj protektitaj el la Atlantika Oceano de longaj [[sablejo]]j kiaj [[Bar Strando]], kiu etendas ĝis 100 &nbsp;km oriente kaj okcidente de la elfluejo. El la komenco, Lagoso etendiĝis al la kontinento okcidente de la laguno kaj la urbaro, inklude [[Ikeja]] (kiu estas ĉefurbo de la Lagosa Ŝtato) kaj Agege, nune atingas pli ol 40 &nbsp;km nordokcidente de la insulo Lagoso. Kelkaj ĉeurboj estas Ikorodu, [[Epe (Niĝerio)|Epe]] kaj [[Badagrio]], kaj oni ĵus kreis pliajn lokajn konsilantarojn, kio altigis la totalan nombron de lokaj registaroj en Lagoso al 57 (Tio inkludas Lokajn Komunumoj en Disvolviĝo aŭ LCDAoj).
 
En la urbo 7 [[universitato|universitataj altlernejo]]j funkcias.
 
[[Dosiero:Third Mainland Bridge.jpg|eta|maldekstre|520px|Ponto en Lagoso]]
== Geografio ==
Lagoso situas en sudokcidenta Niĝerio, parte sur [[insulo]]j, parte ĉe la marbordo de [[Atlantiko]] kaj iom pli internen.
 
 
===Kontinenta Lagoso===
Granda Lagoso inkludas [[Muŝin (Niĝerio)|Muŝin]], Maryland, Somolu, Oshodi, Oworonsoki, Isolo, Ikotun, Agege, Iju Ishaga, Egbeda, Ketu, Bariga, Ipaja, Ajah kaj Ejigbo.
 
La urbo Lagoso estas la ĉefa urbo de la sudokcidenta parto de Niĝerio. Kelkaj riveroj, kiaj [[Badagrio]], fluas paralele al la marbordo dum kelka distanco kaj eliras tra la sablejoj al la maro.
 
La du ĉefaj urbaj insuloj de Lagoso en la Lagosa Laguno estas Lagosa Insulo kaj [[Viktoria Insulo (Niĝerio)|Viktoria Insulo]].
 
Tiuj insuloj estas separataj el la kontinento per la ĉefa markolo kiu drenas la lagunon en la Atlantikan Oceanon, kiu formas la Lagosan Havenon. La insuloj estas separataj unu el alia per rojoj de variaj grandoj kaj estas konektataj al Lagosa Insulo per pontoj. La plej malgrandaj partoj de kelkaj rojoj estis plenigitaj je sablo kaj oni konstruis super.
 
== Historio ==
Lagoso estis militkampadejo por membroj de la [[Benina Imperio]], kiu aludis al ĝi kiel ''Eko''.<ref name="OluponaWilliamsguide"/><ref name="WilliamsguideOlupona"/> La joruboj ankoraŭ uzas la nomon Eko por aludi al Lagoso. ''Lagos'', kiu signifas "lagoj", estis nomo donita al la setlejo fare de [[Portugala Imperio|portugaloj]]. La nuntempa Lagosa Ŝtato havas altan procenton de Avorioj, kiuj enmigris al la areo el Iŝeri ĉe la rivero [[Ogun]]. Tra la historio, ĝi estis hejmo de nombraj intermilitantaj etnaj grupoj kiuj setliĝi en la areo. Post la frua setlado fare de la Avoria nobelaro, kaj ties konkero fare de la Bini militsenjoroj de Benino, la ŝtato venis al la atento de la portugaloj la unuan fojon en la 15a jarcento.<ref>{{cite web|url=http://www.edo-nation.net/eko.htm |title=The Origin of Eko (Lagos) |publisher=Edo Nation |accessdate=2a Junio 2010}}</ref>
 
Portugala esploristo Rui de Sequeira vizitis la lokon en [[1472]]. Li nomumis la lokon portugale [[lago]]j (dekomence nur kiel ''Lago de Curamo''). Alia klarigo estus, ke Lagoso estas nomita laŭ [[Lagos (Portugalio)]] —nome marborda urbo kiu tiam estis la ĉefa centro de la portugalaj ekspedicioj suden laŭ la afrika marbordo, kaj kies propra nomo estas deriva el la latina vorto ''Lacobriga''.
 
== Klimato ==
Lagoso havas tropikan klimaton. Ekzistas du pluvsezonoj inter [[aprilo]]-[[julio]] kaj [[oktobro]]-[[novembro]]. Iom seka periodo estas inter [[aŭgusto]]-[[septembro]] kaj pli longa seka sezono de [[decembro]] ĝis [[marto]]. Jare pluvas po 1838 &nbsp;mm. En ĉiuj [[monato]]j pluvas. La [[temperaturo]] varias inter 20-30 &nbsp;°C.
 
== Ĝemelurboj ==
23 504

redaktoj