Dilato termika: Malsamoj inter versioj

12 bitokojn aldonis ,  antaŭ 4 jaroj
e
plibonigadeto per AWB
e (Vudu ankaŭ Izoprema procezo)
e (plibonigadeto per AWB)
 
Por solidaj korpoj oni povas matematike pruvi, ke '''''γ=3α'''''.
 
Ĉar la ligo inter la partikloj de likvoj estas pli malforta ol tiu inter la partikloj de solidoj, la dilato de likvoj estas ĉirkaŭ dekoblo ĝis centoblo de la dilato de solidoj; ekzemple, dum la linia dilatkoeficiento de [[vitro]] estas 9.10<sup>-6−6</sup>, la volumena diltkoeficiento de [[akvo]] estas 210.10<sup>-6−6</sup><ref name="thermex1">{{cite web|url=http://www.ac.wwu.edu/~vawter/PhysicsNet/Topics/Thermal/ThermExpan.html |archiveurl=http://web.archive.org/web/20090417003154/http://www.ac.wwu.edu/~vawter/PhysicsNet/Topics/Thermal/ThermExpan.html |archivedate=2009-04-17 |title=Liniaj kaj volumenaj dilatkoeficientoj de kelkaj substancoj ĉe 20 °C|publisher=Western Washington University }}</ref>.
 
Tiun econ oni utiligas ekzemple en likvo-termometroj, kie la likvo dilatiĝas pli ol la reservujo kaj eniras la glasan kapilaron des pli, ju pli la temperaturo pligrandiĝas.
 
Termika dilato de likvo (akvo) devas esti konsiderata ankaŭ en hejtinstalaĵoj, kie necesas [[sekurecvalvo]] aŭ aparta [[dilatujo]] kiu enprenas la pligrandiĝintan volumenon.
 
===Volumena dilato de gasoj===
Ĉar la ligo inter la partikloj de gasoj estas preskaŭ nula, ilia distanco ege pligrandiĝas, kiam pliiĝas la rapido de ilia hazarda movado. Kompreneble tio eblas nur, se la gaso troviĝas en ujo, kies volumeno povas ŝanĝiĝi (ekzemple [[cilindro]] kun [[piŝto]]). Alikaze la pligrandiĝo de la partikla rapido produktas nur pligrandiĝon de la [[premo]]. Se gaso povas dilati je ''konstanta premo'', la koeficiento de volumena dilato '''''γ''''' estas la sama por ĉiuj [[ideala gaso|idealaj gasoj]].
 
Ĉe konstanta premo, je pligrandiĝo de la temperaturo de unu [[kelvino]] (1 K). ĉiu [[ideala gaso]] pligrandiĝas ĝian volumenon po '''1/273,15''' (3,66.10<sup>-3−3</sup>) de la volumeno kiun ĝi havas ĉe la temperaturo de 0&nbsp;°C.
 
El tio sekvas, ke se la volumeno de gaso ĉe 0 &nbsp;°C egalas al '''''V<sub>0</sub>''''', tiam ĉe la [[absoluta temperaturo]] '''''T''''' la volumeno estas: <math>V_T = V_0 * T / 273,15 \ .</math>
 
Pli ĝenerale, la volumeno de gasoj ege dependas kaj de la temperaturo kaj de la premo::
* [http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/thermo/thexp.html Hyperphysics: Dilato termika] ({{en}})
 
[[Kategorio:fizikoFiziko]]
[[Kategorio:termodinamikoTermodinamiko]]
[[Kategorio:varmoteknikoVarmotekniko]]
23 504

redaktoj