Amoniako: Malsamoj inter versioj

10 bitokojn forigis ,  antaŭ 4 jaroj
e
plibonigadeto per AWB
e (plibonigadeto per AWB)
'''Amoniako''' (NH<sub>3</sub>) estas senkolora, pikodora gaso, plej simpla kombinaĵo de [[nitrogeno]] kaj [[hidrogeno]]. Ĝi estas bazmaterialo por multaj N-kombinaĵoj. Ĝin produktis unuafoje [[Joseph Priestley]] en 1774, la konsiston difinis [[Claude Louis Berthollet]] en 1785.
 
La amoniako tre bone solviĝas en akvo, dume estiĝas lesiva solvaĵo, amoniaka hidroksido. En akva solvaĵo, ĝi estas pli reakciema kaj reagas kun multaj materialoj. La amoniako estas facile fluidigebla en media temperaturo, per granda premo, je –33&nbsp;°C. Dum ties vaporado fortiras energion de la medio (1377 ĵulo je gramo), pro tio oni uzas ĝin en glaciŝrankoj kaj aerreguliloj kiel malvarmigaĵon.
 
La industria amoniak-produktado okazas grandparte per la Haber–Bosch-sintezo el elementoj. Krom tio estiĝas amoniako eĉ kiel kromprodukto de la [[koakso]]-produktado.
== Uzado ==
 
Oni uzas la amonion plej ofte kiel kemian [[sterko]]n. Oni uzas ĝin kiel fluidigitan gason direkte en la grundon aŭ en formoj de amonia nitrato, amonia fosfato aŭ aliaj amoniaj saloj.
 
En la tekstilindustrio, oni uzas ĝin por produkto de sintezaj fibroj, ekz. [[nilono]] aŭ [[rajono]], kolorigado kaj sengrasigo de kotono, lano aŭ silko. Krom tio oni uzas ĝin iel katalizatoron dum produktado de bakelito kaj aliaj sintezaj rezinoj. Pli gravas, ke la amoniako neŭtraligas la acidajn kromproduktojn dum la [[naftorafinado]]. Ĝi malhelpas la koaguliĝon de la kruda latekso dum la gumproduktado.
 
La amoniako estas bazmaterialo ankaŭ por la sodoproduktado de Solvay kaj la azotacida produktado de Ostwald.
 
Ĝi estas uzata en diversaj metalurgiaj metodoj, ĉar la nitridigo de la alojitaj lamenoj fortigas la surfacan durecon.
 
Ĉar ĝi estas facile liverebla kaj malkombinebla, oni uzas ĝin por veldado kiel fonton por atoma oksigeno.
|H<sub>3</sub>N||[[Nitrida acido]]|||N<sub>2</sub>O||[[Ridgaso|Nitrita oksido]]
|-
|NH<sub>3</sub>||[[Amoniako]]|||N<sub>2</sub>O<sub>3</sub>||[[Dunitrogena trioksido]]
|-
|HN<sub>3</sub>||[[Hidrazoata acido]]|||N<sub>2</sub>O<sub>5</sub>||[[Dunitrogena kvinoksido]]
23 504

redaktoj