Historio de Germanio: Malsamoj inter versioj

e
plibonigadeto, anstataŭigis: |thumb| → |eta| (6) per AWB
e (plibonigadeto, anstataŭigis: |thumb| → |eta| (6) per AWB)
La etnogenezo, la estiĝo de la "germana popolo", estis longdaŭra [[procezo]]. Post la partigo inter romanidlingva okcidento kaj ĝermanlingva oriento, la orientfrankona regno fariĝis la lulilo de posta Germanio.
 
[[Dosiero:HRR 1400.png|thumbeta|Sankta Romia Regno en 1400]]
En 962, la sakso [[Otto la 1-a]] la Granda atingis kiel la unua orientfrankona reĝo la [[Sankta Romia Imperio|imperiestran]] titolon. Estis la epoko de la [[Unua Germana Regno]]. Post diversaj dinastioj la [[Habsburgoj]], interalie dukoj de [[Aŭstrio]], longan tempon havis la [[Imperiestroj de la Sankta Romia Imperio|imperiestrecon]], preskaŭ sen interrompoj de 1438 ĝis 1806.
 
== Nov-epoko ==
[[Dosiero:Martin_Luther_2.jpg|thumbeta|120px|Marteno Lutero]]
La [[Germana Renesanco]], parto de la Norda Renesanco, estis kultura kaj arta movado kiu etendis inter germanaj pensuloj en la 15a kaj 16a jarcentoj, kiu originiĝis en la Itala Renesanco. Multaj areoj de artoj kaj sciencoj estis influitaj, ĉefe pro la etendo de la Renesanca humanismo al variaj germanaj ŝtatoj kaj princlandoj. Estis multaj avancoj faritaj ĉe la disvolvigo de novaj teknikoj en la kampoj de arkitekturo, artoj kaj sciencoj. Germanio produktis du antaŭenigojn kiuj hegemonios en la 16a jarcento tra tuta Eŭropo: [[presarto]] kaj [[Protestanta Reformacio]].
 
 
== Vajmara Respubliko 1919-1933 ==
[[Dosiero:Deutsches Reich 1925 b.png|thumbeta|1925]]
La komenco de tiu epoko estis tre malorda, ekigita de la malsubmetiĝo de la armea ŝipanaroj en [[Kiel]], kaj karakterizita de pluraj provoj de socialismaj-komunismaj-anarĥiismaj revolucioj: vidu [[Spartakistoj]], [[Bavaria Respubliko de Konsilantaroj]] - ktp.
Jam la 9-an de novembro [[1918]] la imperiestro [[Vilhelmo la 2-a (Germana Imperiestro)|Vilhelmo la 2-a]] estis devigita abdiki. [[Nacia Asembleo (Germanio 1919)|Nacia Asembleo]] de februaro ĝis aŭgusto [[1919]] elektis provizoran registaron, regnan prezidenton ([[Friedrich Ebert]], socialdemokrato) kaj kreis novan konstitucion. Pro la kunven-urbo [[Weimar]] ĝi estis nomata [[Vajmara Konstitucio]], la Germana Regno ankaŭ
 
== Regado de la nacisocialismo (1933-1945) ==
[[Dosiero:Reichsparteitagnov1935.jpg|thumbeta|Adolf Hitler en Nurenbergo, 1935. La konstruaĵoj en la fono grandparte ne plu ekzistas, pro la milito.]]
Hitler misuzis sian povon por [[Nazia potencopreno en Germanio‎|forigi]] ĉian eblan opozicion politikan. Partioj estis malpermesitaj aŭ devigitaj al dissolvo, kontraŭuloj metitaj en malliberejojn aŭ t.n. koncentrejojn, la germanaj regionaj ŝtatoj metitaj sub regadon de regnaj komisaroj. Tiun evoluon ("[[samdirektigo]]") li perfektigis en 1934 post la morto de [[Paul von Hindenburg|Hindenburg]], farante sin "gvidanto (''Führer'') kaj regna kanceliero" (ĉefministro). Dum la sekvaj jaroj li preparis Germanion por estontaj milit-iradoj, interalie ĉar lia politiko kostis monon, kiun li intencis rabi eksterlande.
 
 
== Post la Dua mondmilito (ekde 1945) ==
[[Dosiero:Deutschland Besatzungszonen 1945.svg|thumbeta|[[Germanio]], 1945]]
Dum kaj post la milito [[Sovet-Unio]] kaj helpantoj en [[Pollando]], [[Ĉeĥoslovakio]] forpelis 15 milionojn da germanoj el orienta Eŭropo kaj el orientaj partoj de Germanio ĝis la [[linio de Odro kaj Niso]]. Minimume 2,6 milionoj da germanoj perdis la vivon. Laŭ taksoj, du milionoj da germanaj virinoj estis seksperfortigitaj de sovetaj soldatoj. [[Pollando]] aneksis proksimume kvinonon de Germanio kaj nomis ĝin "re-akirita", ĉar jarcentojn antaŭe slavoj vivis tie. La norda parto de [[Orienta Prusio]] estis aneksiita de [[Sovet-Unio]] kaj apartenas nun al [[Rusio]].
 
La politiko de la komunistoj de la [[Sozialistische Einheitspartei Deutschlands|Socialisma Unuec-Partio de Germanio]] (unue sub [[Walter Ulbricht]], poste [[Erich Honecker]]) kaŭzis grandan fuĝadon al okcidento, pro kio jam en 1949 estis starigitaj limoj inter la teritorio de GDR kaj la okcidento. En junio 1953 fariĝis [[Laborista insurekcio de 1953 (GDR)|Popola insurekcio en GDR]]. En 1961 la komunistoj malebligis ankaŭ la fuĝon pere de Berlin, konstruante muron inter "Berlin, ĉefurbo de GDR" kaj la okicidentaj, liberaj partoj de la urbo. Ĝis tiu dato preskaŭ tri milionoj da homoj estis forlasintaj la teritorion de GDR.
 
[[Dosiero:Bundesarchiv B 145 Bild-107546, Köln-Bonn, Adenauer, Mutter eines Kriegsgefangenen.jpg|thumbeta|[[Konrad Adenauer]] en septembro 1955, reveninta de vizito al Moskvo. Tie li sukcesis aranĝi la liberigon de germanaj militkaptitoj en Sovetunio. Patrino de militkapitito dankas al li.]]
En FR Germanio evoluis la germana demokratio, kiu en la [[Respubliko de Weimar]] ne ricevis sufiĉe da ŝancoj. Al tio kontribuis pli saĝa konduto de la okcidentaj venkintoj kaj ilia subpremado de dekstraj ekstremistoj.
 
23 504

redaktoj