Federaciismo: Malsamoj inter versioj

213 bitokojn aldonis ,  antaŭ 4 jaroj
Vidu la diskutpaĝan noton.
e (ThomasPusch movis paĝon Federismo al Federaciismo)
(Vidu la diskutpaĝan noton.)
 
[[Dosiero:Map of federal_states.svg|eta|300px|<center>monda mapo de la ŝtatoj kun federismafederaciisma konstitucio]]
'''FederismoFederaciismo''' (de la vorto [[federacio]], origine de la latina vorto ''foedus'', genitive ''foedera'' „ligo“, „kontrakto“), foje ankaŭ [[neologismo|neologisme]] nomata ''federismo'',<ref>vidu la diskutpaĝan noton pri la nomvariaĵo "federismo"</ref> baze estas organiza principo, laŭ kiu la unuopaj membroj havas relativan [[suvereneco]]n, sed tamen estas kunigitaj al komuna tuto. Aparte temas pri la strukturo de [[ŝtato]]j kaj subŝtatoj. Ofte la termino nediferencite uziĝas kaj rilate al [[federacio]]j kaj al [[konfederacio]]j.
 
Ofte, sed ne ĉiam, la membroj de federismafederaciisma strukturo havas rajton je malmembriĝo, kaj eĉ se ekzistas konstitucie garantiita rajto pri eksiĝo el la strukturo, en praktiko povas pli malfacili realigi tian malmembriĝon kaj kompletan suvereniĝon.
 
"Politika federismofederaciismo" estas ŝtata organiza principo, laŭ kiu unuopaj subŝtatoj konsistigas [[federacio]]n aŭ (signife malpli strikte ligite) [[konfederacio]]n. La subŝtatoj en federacio rezignas pri sia ŝtata suvereneco, sed tenas memadministradon kaj memdecidadon en certaj temoj. La tegmenta ŝtato, decidas pri ĉiuj demandoj de la tuto kaj sia konsisto, dum la subŝtatoj memdecidas pri la temo de ilia kompetenco antaŭe interkonsentitaj kun la tegmenta ŝtato. La relativa aŭtonomio de la subŝtatoj estas esenca trajto de la federismafederaciisma strukturo, plej ofte konstitucie fiksita, kaj ne simple rajtas esti forigita.
 
Krome, "institucia federismofederaciismo" estas aparte federismafederaciisma strukturo de iuj neregistaraj organizaĵoj, kiel politikaj partioj, sportaj aŭ kulturaj asocioj, kiuj baze organiziĝas laŭ la limoj de la subŝtatoj, kaj transdonas iujn taskojn kaj kompetetencojn de la organizaĵo al nacia tegmenta organizaĵo, kiu en partoj de la aktivado povas memstare agi, en aliaj partoj tamen dependas de la membraj, subŝtate formitaj, organizaĵoj.
 
== Ekesto ==
FederismaFederaciisma strukturo de ŝtato povas ekesti laŭ kvar manieroj:
* kunligo de ĝis tiam sendependaj ŝtatoj al pli granda ŝtata organizoformo (ekzemplo estas la ŝtato [[Svislando]]),
* malplistriktigo kaj disdivido de ĝis tiamaj centraj ŝtatoj (ekzemple [[Hispanio]] aŭ [[Belgio]]),
* daŭrigo de la tradicio de certagrada regiona suvereneco ene de [[monarkio]] kaj transigo de tiu koncepto al [[respubliko|respublika]] ŝtatoformo (ekzemplo [[Aŭstrio]]), aŭ
* ekesto de federismafederaciisma strukturo de ekstere pro kialoj de internacia politiko (ekzemple [[Bosnio kaj Hercegovino]]).
 
== Funkcioj de la federismofederaciismo ==
FederismaFederaciisma strukturo aparte havas la taskojn:
* fortigi [[demokratio]]n kaj [[pluralismo]]n,
* ebligi la ekeston de politika aktivado kaj meminiciato je pluraj tavoloj,
* kaj malebligi la amasigon de politika potenco ĉe malmultaj personoj.
 
== Listo de federismefederaciisme organizitaj ŝtatoj ==
{| class="prettytable"
|- bgcolor=#006699
* [[Sennaciismo]]
* [[Mondfederistoj]]
{{ideologio}}
 
== Notoj ==
[[Kategorio:Federismo| ]]
{{Referencoj}}
 
{{ideologio}}
 
[[Kategorio:FederismoFederaciismo| ]]
[[tr:Federalizm]]