Ŝafo: Malsamoj inter versioj

95 bitokojn aldonis ,  antaŭ 4 jaroj
e
Ne konfuzu ŝafo kaj ŝafino; bildo de (vir)ŝafo
e (Ne konfuzu ŝafo kaj ŝafino; bildo de (vir)ŝafo)
 
==Priskribo kaj evoluo==
[[Dosiero:Sturbridge Ram.jpg|eta|maldekstra|Ŝafo (virŝafo).]]
[[FileDosiero:A sheep in the long grass.jpg|thumb|lefteta|maldekstra|Kapo de aldomigita ŝafoŝafino inter longa herbaro.]]
[[FileDosiero:Crâne mouton.jpg|thumb|lefteta|maldekstra|Kranio.]]
[[FileDosiero:Take ours!.jpg|thumb|lefteta|maldekstra|[[Sufolka ŝafo|Sufolkaj]] estas mezgranda lanprodukta, nigravizaĝa raso de viandoŝafo, kiu formas 60% el la ŝafa populacio en Usono.<ref name="storey">Simmons & Ekarius</ref>]]
Aldomigitaj ŝafoj estas relative malgrandaj remaĉuloj, kutime kun krispa hararo nomita lano kaj ofte kun kornoj formante flankan [[spiralo]]n. Aldomigita ŝafo diferencas el siaj naturaj parencoj kaj prauloj je kelkaj aspektoj, kaj iĝis unike neoteniaj, tio estas junaspektaj, kiel rezulto de selekta bredado fare de homoj.<ref>Budiansky, pp. 97–98.</ref><ref>Budianksy, pp. 100–01.</ref> Kelkaj primitivaj rasoj de ŝafoj retenas kelkajn el la karakteroj de ties naturaj kuzoj, kiaj la mallongajn vostojn. Depende de la raso, aldomigitaj ŝafoj povas ne havi kornojn (i.e. [[Senkorna gregaro|senkornaj]]), aŭ havi kornojn en ambaŭ seksoj, aŭ nur en maskloj. Plej kornaj rasoj havas ununuran paron, sed kelkaj rasoj povas havi kelkajn.<ref name="sheep and goat"/>
 
 
===Rasoj===
[[FileDosiero:Synchronized Sheep Judging.jpg|thumbeta|Ŝafoj juĝataj pri sia kongrugrado al sia [[rasa standardo]], kaj tenitaj per la plej komuna metodo.]]
La aldomigita ŝafo estas mult-cela animalo, kaj la pli ol 200 [[raso]]j nune ekzistantaj estis kreitaj por plenumi tiujn diversajn celojn.<ref name="sheep and goat"/><ref name="okstate">{{cite web |url=http://www.ansi.okstate.edu/breeds/sheep/ |title=Sheep (Ovis aries) |accessdate= 2007-11-02 |work=Breeds of Livestock |publisher=Oklahoma State University Dept. of Animal Science }}</ref> Kelkaj fontoj havigas kalkulon de milo aŭ eĉ pli da rasoj,<ref name="Dwyer2008">{{cite book|author=Cathy M. Dwyer|title=The Welfare of Sheep|url=http://books.google.com/books?id=KxlbW9to_1YC&pg=PA56|accessdate=15 October 2010|date=31a de Julio 2008|publisher=シュプリンガー・ジャパン株式会社|isbn=978-1-4020-8552-9|pages=56–}}</ref><ref name="Jensen2009">{{cite book|author=Per Jensen|title=The ethology of domestic animals: an introductory text|url=http://books.google.com/books?id=FuJKSEgccUEC&pg=PA162|accessdate=15a de Oktobro 2010|year=2009|publisher=CABI|isbn=978-1-84593-536-8|pages=162–}}</ref> sed tiuj nombroj ne povas esti verigitaj, laŭ aliaj kelkaj fontoj.<ref name="hobby"/><ref name="begin"/> Tamen, kelkaj centoj da ŝaforasoj estis identigitaj de FAO (Organizaĵo pri Nutrado kaj Agrikulturo de UN), kun ĉirkaŭkalkulaj nombroj variaj iome el tempo al tempo: ekz. 863 rasoj je 1993,<ref>Maijala, K. 1997, Genetic aspects of domestication, common breeds and their origin. En: Piper, L. kaj A. Ruvinsky (eld.). The genetics of sheep. CABI</ref> 1314 rasoj je 1995<ref>Scherf, B. D. 2000. World watch list for domestic animal diversity. 3a Eldono. FAO, Romo. 726 pp.</ref> kaj 1229 rasoj je 2006.<ref name="FAO 2007">FAO. 2007. State of the world's animal genetic resources for food and agriculture. 512 pp.</ref> (Tiuj nombroj ne enkalkulas formortintajn rasojn, kiuj estas ankaŭ kalkulitaj de FAO.) Por tiaj kalkuloj, la difino fare de FAO de raso estas "ĉu subspecifa grupo de aldomigita gregaro kun difineblaj kaj identigeblaj eksteraj karakteroj kiuj permesas ĝin esti separata per vida valorigo el aliaj simile difinitaj grupoj ene de la sama specio aŭ grupo por kiu geografiaj aŭ kulturaj separoj el fenotipe similaj grupoj estis kondukintaj al akceptado de ties separata identeco."<ref name="FAO 2007"/> Preskaŭ ĉiuj ŝafoj estas klasitaj kiel taŭgaj por havigi certan produkton: lano, viando, lakto, ledo, aŭ kombino en duobla-cela raso. Aliaj uzitaj karakteroj por klasigi ŝafojn estas vizaĝkoloro (ĝenerale blanka aŭ nigra), vostolongo, esto aŭ manko de kornoj, kaj la [[topografio]] por kiu la raso estis disvolvigita. Tiu lasta punkto estas speciale rigardita en Granda Britio, kie rasoj estas priskribitaj ĉu de altaj teroj (montoj aŭ montetoj) aŭ rasoj de malaltaj teroj.<ref name="modern">{{cite book |title=The Modern Shepherd |last=Brown |first=Dave |author2=Sam Meadowcroft |year=1996 |publisher=Farming Press |location=Wharfedale Road, Ipswich 1P1 4LG, United Kingdom |isbn=0-85236-188-2 }}</ref> Ŝafoj povas esti ankaŭ de dika [[vosto]], kio estas duobla-cela raso ofta en Afriko kaj en Azio kun grandaj grasujoj ene kaj ĉirkaŭ sia vosto.
 
[[FileDosiero:Barbados Blackbelly.JPG|thumb|left|upright|La [[Barbadosa Nigraventrulo]] estas harŝafa raso de deveno el [[Karibio]].]]
Rasoj estas ofte kategoriigitaj laŭ la tipo de sia lano. Fajnlanaj rasoj estas tiuj kiuj havas lanon de granda krispo kaj denseco, kiuj estas preferataj por tekstila industrio. Plej el tiuj derivas el ŝafoj de la raso [[Merino|merina]], kaj tiu raso pludominas la tutmondan ŝafindustrion. Lanugaj rasoj havas lanon inter la pintoj, kaj estas tipe rapidkreskantaj viandon kaj virŝafoj reproduktiĝas havante malhelajn vizaĝojn.<ref name="D’Arcy">D’Arcy, J.B., Sheep Management & Wool Technology, NSW University Press, 1986, ISBN 0-86840-106-4</ref> Kelkaj ĉefaj mezgrandaj lanorasoj, kiaj [[Corriedale ŝafo|Corriedale]], estas duobla-cela kruciĝo de rasoj kun longa kaj fajna lano kaj estis kreitaj por komercaj aroj de alta-produktado. Longlanaj rasoj estas la plej grandaj ŝafoj, kun longa lano kaj malrapida kreskindico. Longlanaj ŝafoj estas pli valoraj por krucbredado por plibonigi la trajtojn de aliaj ŝafotipoj. Por ekzemplo: la amerika raso [[Kolumbia ŝafo|Kolumbia]] estis disvolvigita per kruciĝo de virŝafoj de [[Lincoln (ŝafo)|Lincoln]] (longlana raso) kun fajnlanaj ŝafinoj de [[Rambouillet (ŝafo)|Rambouillet]].
 
8 884

redaktoj