Atrio: Malsamoj inter versioj

4 bitokojn aldonis ,  antaŭ 4 jaroj
sen resumo de redaktoj
[[Dosiero:Domus latina.png|eta|Romia domo kun korinta atrio]]
[[Dosiero:Vaison-la-Romaine - Atrium.JPG|eta|Korinta atrio en romia domo en Vaison-la-Romaine, Francujo]]
'''Atrio''' estis en [[romia arĥitekturo]] ĉentracentra ĉambro en domo (ofte loĝodomo); ĝi estis vaste disvastiĝinta en la [[Romia Imperio]]. Atrio estas rektangula interna ĉambro en la mezo de la domo, de kiu la ĉirkaŭaj ĉambroj estas alireblaj. Ĝi servis kiel restadejo por la familio. Lumon atrio ricevis tra malfermaĵo en la tegmento. La limoj inter atrio kaj interna [[korto]] estas malakraj.
== Vortsignifo ==
La termino atrio devenas eble de la [[latina lingvo|latina]] ''ater'', kio signifas fumonigriĝinta. En la ĉambro origine staris la kuirfajrujo, kiu nigrigis la plafonon. La ĉambro servis kiel manĝejo, laborejo de la virinoj kaj restadejo de la domloĝantoj.
Je la konstrumaniero, kiun Vitruvio nomas ''atrium tuscanicum'' ([[etruskoj|etruska]] atrio), la tegmenon portas du masivaj lignotraboj, sur kiuj transverse estas enigitaj pliaj du traboj. El tio evoluis interna ĉambro supren parte malferma, kies tegmenton portis kolonoj aŭ pilastroj. Atrio kun nur kvar kolonoj nomiĝas ''atrium tetrastylicum'' (kvarkolona atrio), atrio kun malfermaĵo portata de multaj kolonoj nomiĝas ''atrium corinthicum'' (korinta atrio).
 
Plej vaste disvastiĝinta estis malgraŭ la multkosta trabokonstruaĵo la ''atrium tuscanicum'', ĉar ĝi ebligis liberan rigardon ekde la [[tablino]] aŭ pli mlfruemalfrue ĝis en la [[peristilo]].
<gallery perrow="3">
Atrium tuscanicum.png|Atrium tuscanicum
</gallery>
== Tegmento ==
La tegmento plejofte havis la vormon de ''atrium impluviatum'' kun internen klinita tegmenta deklivo. Sub la rezulta rektangula tegmenta malfermaĵo – la ''Compluvium'' – troviĝis same rektangula akvobaseno – la ''[[impluvium]]'' – kiu kolektis kaj kondukis la pluvakvon en [[cisterno]]n. Se la atrio ne estis uzata samtempe por kolektado de pluvakvo, la tegmento ankaŭ povis esti klinata eksteren. Ĉikaze ĝi nomiĝas ''atrium displuviatum''. Tio havis laŭ Vitruvio la malavantaĝon, ke la tegmentaj defluiloj vertikalaj (lat. ''fistula'') ne povis sufiĉe rapide enpreni la akvon de la tegmentaj defluiloj horizontalaj (lat. ''canalis''), kaj tial la akvo fluis malsupren laŭ la muroj, difektante ilin.
 
Ekzistas en pli mlagrandajmalgrandaj domoj ankaŭ komplete subtegmentaj atrioj sen ''compluvium'', kiuj nomiĝas ''atrium testudinatum'' (vidu supre).
<gallery perrow="2">
Atrium impluviatumum.png|Atrium impluviatum