Norda Rio-Grando: Malsamoj inter versioj

8 bitokojn forigis ,  antaŭ 3 jaroj
Neniam ekzistis la termino "subŝtato" en Brazilo. Ĉiam temis pri ŝtatoj.
(Neniam ekzistis la termino "subŝtato" en Brazilo. Ĉiam temis pri ŝtatoj.)
|retejo = [http://www.rn.gov.br www.rn.gov.br]
}}
'''Norda Rio-Grando''' estas [[Subŝtatoj de Brazilo|subŝtatoŝtato]] en la nordorienta ekstremo de la [[Nordorienta Brazilo|Nordorienta regiono de Brazilo]]. Ĝia ĉefurbo estas [[Natalo (Brazilo)|Natalo]].
 
En la [[portugala lingvo]], ĝi nomiĝas ''Rio Grande do Norte'' ("Norda Granda Rivero"), kies proksima prononco en Esperanto estas ''hiu grandi du norti'' (''hiu granĝi du norĉi'', en aliaj regionoj).
Tiu dua portugala regado daŭris ĝis [[1634]], kiam la fortikaĵo Reis Magos transiĝis al posedo de [[Nederlando|nederlandanoj]], kiuj estis elpelitaj nur en [[1654]]. En tiu periodo, ĉiuj arkivoj, dokumentoj kaj protokoloj de la portugala registaro estis detruitaj. Tio ĝis hodiaŭ malfaciligas rekonstruon de la historio de tiu epoko.
 
En [[1701]], post regado de la estraro de [[Bahio|Provinco Baía de Todos os Santos]], la Norda Rio-Grando fariĝis regata de [[Pernambuko|Provinco Pernambuco]]. En [[1817]], la senpatra provinco kuniĝis al la [[Pernambuka Revolucio]], establinte en la urbo [[Natalo]] ties provizora estrarejo. Pro frakaso de la ribelado, ĝi rekuniĝis al la Regno kiel provinco en [[1822]]. En [[1889]], pro respublikigo, ĝi plu transiĝis al [[subŝtato|ŝtato]].
 
== Geografio ==
Norda Rio-Grando okupas areon grandan je 52.796,791 km². Norde kaj oriente, ĝi havas limojn kun la [[Atlantika Oceano]]; sude, kun [[Paraibo]]; okcidente, kun [[Cearao]]. Ĝi estas la brazila subŝtatoŝtato plej proksima al [[Afriko]].
 
Granda parto de ĝiaj limoj estas marbordaj, kio famigas ĝin pri ĝiaj plaĝoj kaj dunoj. Ĝia aero estas, laŭ [[NASA]], la plej pura en [[Sud-Ameriko]].
 
Du klimatoj plimultas: [[malseka tropika klimato|malseka tropika]], en la orienta regiono, kaj [[duonseka tropika klimato|duonseka tropika]], en la cetera (plej vasta) regiono de la areo. Rimarkindas, ke malsame ol en aliaj brazilaj nordorientaj subŝtatojŝtatoj ([[Paraibo]], [[Pernambuko]], [[Alagoaso]], [[Serĝipo]] kaj [[Bahio]]), en Norda Rio-Grando la interregiono nomata ''agreste'' ne estas tre elstara. La ĉefa kialo por tio estas, ke en tiuj ŝtatoj estas la [[Borborema Altebenaĵo]], kiu estas etendita paralele al la orienta marbordo kaj apartigas la sekan regionon de la malseka; tiu [[altebenaĵo]] enestas la ŝtaton en nur malmultaj kilometroj.
 
La duonsekan regionon signigas ne nur la maloftaj pluvoj, sed ankaŭ la pluva nereguleco; ofte pasas jaroj kun neniom aŭ tre malmulte da pluvo. La plejmulto de la interno de la ŝtato estas parto de la [[Seka Poligono]] (areo speciale atentata de la federacia registaro).
 
== Esperanto en Norda Rio-Grando ==
Antaŭ la ekzisto de [[Potigvara Esperanto-Asocio]], estis nur izolitaj esperantistoj. Estas informo, ke [[Liga Artístico-Operária de Natal]]” gvidis Esperanto-kurson en la jaro [[1926]], la instruisto estis S-ro [[Jerônimo dos Santos]]. Krom tiu samideano ni havas informon pri la ekzisto de aliaj esperantistoj: [[João Pereira de Siqueira]], en Natal; [[Jorge Cruz]], en [[Macau]]; [[Estevão Alves]], en [[Macaíba]]; D-ro [[Sebastião Maltez Fernandes]], en [[Caraúbas]]; D-ro [[Gentil Fernandes]], en [[Areia Branca]]; kaj [[Targino Soares]], en [[Mossoró]], kie estis fondita la unua Esperanto-grupo en la Subŝtatoŝtato, laŭ notoj de S-ro [[Moacir da Silva Cunha]].
 
[[Dosiero:Praia Ponta Negra.jpg|thumb|left|250px|Plaĝo de Ponta Negra, Natalo.]]
Tiamaniere, la 28-an de Septembro [[1940]], en la sidejo de Asocio de Instruistoj de Natal, kaj la ĉeesto de pluraj aŭtoritatuloj civilaj, militistaj kaj ekleziaj; instruistoj; ĵurnalistoj; kaj granda nombro da personoj, estis fondita [[Esperanta Asocio de Rio Grande do Norte]]. Prezidis la solenaĵon verkisto [[Luiz da Câmara Cascudo]], kiu deklaris fondita la asocion kaj sinsekve, per aklamo, estis elektita la jena estraro: Prezidanto, [[Moacir da Silva Cunha]]; Ĝenerala Sekretario, Luiz M. Alves; 1-a Sekretario, [[Arlindo Castor de Lima]]; 2-a Sekretario, [[José de Alcântara Barbosa]]; Kasisto, A. Calmon Costa; Bibliotekistino, Prof-ino [[Edite Câmara]]; Direktoro de la Departemento de Propagando kaj Kulturo, [[Raul Lemos]]. Estis elektitaj kiel honoraj membroj: la verkisto Luiz da Câmara Cascudo, D-ro [[Alberto Couto Fernandes]] kaj Prof. [[Ismael Gomes Braga]].
 
En [[1945]] [[Jerônimo dos Santos]] (el [[Natalo]]) kaj [[Targino Soares]] el [[Mossoró]] representis la subŝtatoŝtato en [[10-a Brazila Kongreso de Esperanto]].
 
== Flago ==
299

redaktoj