Malfermi la ĉefan menuon

Ŝanĝoj

99 bitokojn forigis ,  antaŭ 2 jaroj
sen resumo de redaktoj
| esperanto-asocio =
}}
'''Kosovo''' estas lando de [[Balkanio]], en la sudo de [[Eŭropo]], fakte kontrolata de [[UN]]. Ĝi anoncis sendependecon la [[17-an de februaro]] [[2008]].
 
La '''Respubliko Kosovo''' estas parte rekonita ŝtato en [[Balkanio]], en la sudo de [[Eŭropo]]. Post la milito kun Serbio, UN administracis tiun areon ĝis 2008.
La plejparto de ĝia popolo estas etnaj [[Albanio|albanoj]] (plejparte [[Islamo|islamanoj]]). La procento de etnaj serboj estas malpli ol dek procentoj (plejparte [[Ortodoksa Kristanismo|ortodoksaj kristanoj]]).
 
La [[17-an de februaro]] [[2008]] Kosovo anoncis sendependecon el Serbio. Nun Multaj ŝtatoj rekonas sendependecon de Kosovo, sed Serbio kaj aliaj ŝtatoj ne rekonas sendependencon de Kosovo.
 
== Nomo ==
La nomo Kosovo (prononcata “KOS-so-vo” de la serboj kaj “ko-SO-va” de la albanoj) ŝajne devenas el la slava vorto ''kos'' kiu signifas [[merlo]], tre kutima en slavaj landoj, kiel Belorusio, Bosnio, Bulgario, Kroatio kaj Rusio, kaj konfirmita pro la germana nomo por la Kamparo de Kosovo, ''Amselfeld'', tio estas “merlokamparo”). La provinco estas pli konata laŭ tiu nomo en Serbio kaj ekstere.
 
Kelkaj albanaj fakuloj opinias, ke tiu nomo estas serba formo por "altebenaĵo", sed tiu teorio ne koincidas kun la ofteco de la nomo en aliaj slavaj landoj. Ĉiukaze la albana formo estas versio de slavdevena loknomo kaj estas uzata de la albanaj kosovanoj kaj de tiuj de Albanio mem kompreneble. "Kosovo" estas uzata de la jam malmultaj serboj de la nordo de la provinco kaj en la resto de la iama Jugoslavio.
 
La uzado de la du alternativaj nomoj estas tikla afero politike por la serboj kaj albanoj de Kosovo, ĉar ili konsideras la uzadon de la alies nomo kiel neadon de iliaj rajtoj.
 
Metohia (aŭ ''Metohija'') devenas el la greka vorto ''μετόχια'' (''metojia''), kio signifas "posedaĵo de la eklezio". Historie la ŝtatoj de la [[Ortodoksa Eklezio]] Serba estis en tiu regiono; kio ne estas lastatempa administra distrikto. La albanoj ne uzas tiun nomon por malakcepto de la serba posedaĵo kaj prefeas la nomon ''Rrafsh i Dukagjinit'', "altebenaĵo de Dukagjin".
 
La provinco ricevas ankaŭ la nomon ''Kosmet'', kuntiriĝo de ''Kosovo'' kaj ''Metohia'' kio estas uzata de la serbia registaro.
 
== Geografio ==
La plej grandaj urboj estas [[Priŝtino]], la ĉefurbo, kun ĉirkaŭ 500.000 loĝantoj, kaj [[Prizren]] sudokcidente kun 120.000 loĝantoj. Aliaj kvin urboj havas pli ol 50.000 loĝantojn.
 
=== Regionoj ===
'''Regionoj''':* [[Metohija]], nomata [[Rrafshi i Dukagjinit]] (“[[altebenaĵo]] Dukagjin”) de la albanoj, estas granda rivervalo okcidente de la provinco. La regiono inkluzivas la vilaĝojn Istok, Peć, Dečani, Djakovica, Orahovac, kaj Prizren. La dua plej granda regiono estas Kosovo, valo de la rivero [[Sitnica]], kiu inkluzivas la urbojn Uroševac, Priština, Vučitrn kaj Kosovska Mitrovica. Kosovo Polje (Merlokamparo) estas apenaŭ eta kamparo, kie okazis la [[Batalo de Kosovo]]; kiam la komunisma registaro ŝanĝis en [[1968]] la nomon de la provincia al Kosovo, ĝi uzis ankaŭ la nomon “Kosovo Polje” por la tuta regiono. Parto de Kosovo, laŭlonge de la rivero [[Lab]], kiu enhavas la urbon Podujevo, estas nomata Malo Kosovo (“Eta Kosovo”). Ĝuste inter Metohija kaj Kosovo estas [[Drenica]] kun la urboj Srbica, Klina kaj Mališevo. Ĉirkaŭ la rivero Binačka Morava estas Binačko Pomoravlje. Sude de la provinco, laŭlonge de la landlimo kun Makedonio, estas Gora, Sredačka Župa kaj Sirinićka Župa.
 
== Historio ==
* [[{{ĉefartikolo|Kosova Milito]]}}
 
=== Sendependeco ===
JeLa la 17a[[17-an de februaro]] [[2008]] la landoparlamento de Kosovo deklaris sendepedencon. Je la 22-a de julio [[2010]], la [[Internacia Kortumo]] anoncis, ke la deklaro de la sendependeco de Kosovo en 2008 ne estis kontraŭa je la [[Internacia juro]]. Tiu anonco, kiu jure ne estis deviga, estis la rezulto de peto de la [[Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj]] pri ekspertizo<ref>http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=35396&Cr=&Cr1=</ref>. Rusio kaj Ĉinio estas daŭraj membroj de la [[Sekureca Konsilio de la Unuiĝintaj Nacioj]] kaj havas en ĝi [[vetoo]]-rajton. El tio oni konstatas, ke en la nuna situacio Kosovo ne povas eniri UN-n.
 
Agnoskis tiun sendependecon:
* 23 Ŝtatoj de [[Eŭropa Unio]]
* 10 Ŝtatoj de [[Organizaĵo pri Ekonomiaj Kunlaboro kaj Evoluigo]]
* 39 aliaj Ŝtatoj
Sume 72 Ŝtatoj
 
Rifuzis agnoskon de tiu sendependeco:
* 5 Ŝtatoj de Eŭropa Unio (inter ili [[Hispanio]], kie emas sendependiĝi [[Katalunio]])
* 9 Ŝtatoj de la [[Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj]] (inter ili [[Rusio]], kiu subtenas [[Serbio]]n)
* 22 aliaj Ŝtatoj (inter ili Serbio kaj [[Ĉinio]], kiu ne agnoskas la sendependecon de [[Tajvano]])
Sume 36 Ŝtatoj
 
== Ekonomio ==
 
== Demografio ==
La loĝantaro konsistas plejparte el [[albanoj]] (ĉirkaŭ 80% antaŭ la internacia konflikto de [[1999]], sed nun eĉ pli pro etnopurigado de serboj kaj aliaj nealbanoj). La plejparto de ĝia popolo estas etnaj [[Albanio|albanoj]] (plejparte [[Islamo|islamanoj]]). La procento de etnaj serboj estas malpli ol dek procentoj (plejparte [[Ortodoksa Kristanismo|ortodoksaj kristanoj]]).
 
La loĝantaro konsistas plejparte el [[albanoj]] (ĉirkaŭ 80% antaŭ la internacia konflikto de [[1999]], sed nun eĉ pli pro etnopurigado de serboj kaj aliaj nealbanoj).
 
Supozo por la jaro 2002 laŭ UN. Entuta loĝantaro '''1,7 ĝis 2,3 milionoj''':
* 1 % katolikoj
* 7% serb-ortodoksanoj
 
== Nomo ==
 
La nomo Kosovo (prononcata “KOS-so-vo” de la serboj kaj “ko-SO-va” de la albanoj) ŝajne devenas el la slava vorto ''kos'' kiu signifas [[merlo]], tre kutima en slavaj landoj, kiel Belorusio, Bosnio, Bulgario, Kroatio kaj Rusio, kaj konfirmita pro la germana nomo por la Kamparo de Kosovo, ''Amselfeld'', tio estas “merlokamparo”). La provinco estas pli konata laŭ tiu nomo en Serbio kaj ekstere.
 
Kelkaj albanaj fakuloj opinias, ke tiu nomo estas serba formo por "altebenaĵo", sed tiu teorio ne koincidas kun la ofteco de la nomo en aliaj slavaj landoj. Ĉiukaze la albana formo estas versio de slavdevena loknomo kaj estas uzata de la albanaj kosovanoj kaj de tiuj de Albanio mem kompreneble. "Kosovo" estas uzata de la jam malmultaj serboj de la nordo de la provinco kaj en la resto de la iama Jugoslavio.
 
La uzado de la du alternativaj nomoj estas tikla afero politike por la serboj kaj albanoj de Kosovo, ĉar ili konsideras la uzadon de la alies nomo kiel neadon de iliaj rajtoj.
 
Metohia (aŭ ''Metohija'') devenas el la greka vorto ''μετόχια'' (''metojia''), kio signifas "posedaĵo de la eklezio". Historie la ŝtatoj de la [[Ortodoksa Eklezio]] Serba estis en tiu regiono; kio ne estas lastatempa administra distrikto. La albanoj ne uzas tiun nomon por malakcepto de la serba posedaĵo kaj prefeas la nomon ''Rrafsh i Dukagjinit'', "altebenaĵo de Dukagjin".
 
La provinco ricevas ankaŭ la nomon ''Kosmet'', kuntiriĝo de ''Kosovo'' kaj ''Metohia'' kio estas uzata de la serbia registaro.
 
'''Malnovaj oficialaj nomoj'''
 
* Aŭtonoma areo Kosovo-Metohija ([[1945]] - [[1963]])
* Aŭtonoma Provinco Kosovo kaj Metohija ([[1963]] - [[1968]])
* Aŭtonoma Socialisma Provinco Kosovo ([[1968]] - [[1989]])
* Aŭtonoma Provinco Kosovo kaj Metohija ([[1989]] - ĝisnune)
 
== Flago ==
{{ĉefartikolo|Flago de Kosovo}}
La provinco neniam havis oficialan propran flagon. La albana flago - nigra dukapa aglo sur ruĝo - estas uzata de la albana administrado kaj de la plej parto de albanoj de Kosovo. La serba areo uzas nur la flagon de Serbio, kiu estas – oficiale ĝis nun - la flago de la tuta Serbio inkluzivante Kosovon, kvankam tiun uzadon rifuzas la albanaj kosovanoj. Post konkurso la registaro de Kosovo kreis flagon por la nova lando (blua fono, kun ses blankaj steloj supre, kaj flava mapo de Kosovo sube).
 
== Sendependeco ==
Je la 17a de februaro [[2008]] la lando deklaris sendepedencon. Je la 22-a de julio [[2010]], la [[Internacia Kortumo]] anoncis, ke la deklaro de la sendependeco de Kosovo en 2008 ne estis kontraŭa je la [[Internacia juro]]. Tiu anonco, kiu jure ne estis deviga, estis la rezulto de peto de la [[Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj]] pri ekspertizo<ref>http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=35396&Cr=&Cr1=</ref>.
 
Agnoskis tiun sendependecon
 
* 23 Ŝtatoj de [[Eŭropa Unio]]
* 10 Ŝtatoj de [[Organizaĵo pri Ekonomiaj Kunlaboro kaj Evoluigo]]
* 39 aliaj Ŝtatoj
Sume 72 Ŝtatoj
 
Rifuzis agnoskon de tiu sendependeco
 
* 5 Ŝtatoj de Eŭropa Unio (inter ili [[Hispanio]], kie emas sendependiĝi [[Katalunio]])
* 9 Ŝtatoj de la [[Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj]] (inter ili [[Rusio]], kiu subtenas [[Serbio]]n)
* 22 aliaj Ŝtatoj (inter ili Serbio kaj [[Ĉinio]], kiu ne agnoskas la sendependecon de [[Tajvano]])
Sume 36 Ŝtatoj
 
Rusio kaj Ĉinio estas daŭraj membroj de la [[Sekureca Konsilio de la Unuiĝintaj Nacioj]] kaj havas en ĝi [[vetoo]]-rajton. El tio oni konstatas, ke en la nuna situacio Kosovo ne povas eniri UN-n.
 
== Vidu ankaŭ ==
 
== Eksteraj ligiloj ==
{{Commons|Kosova - Косово и МетохијаKosovo}}
* [http://www.newkosovareport.com New Kosova Report - Kosovo News and Views Portal]
* [http://www.visitkosova.org/ oficiala ejo por Turismo en Kosovo]
* [http://www.michelcollon.info/damnes_du_kosovo.php filmo pri Kosovo, kaj intervjuo kun la gazetisto]
 
== PruvojReferencoj ==
<references/>
 
[[Kategorio:Disputeblaj teritorioj]]
[[Kategorio:Kosovo|*]]
[[Kategorio:Serbio]]