Abdulkadir Inan: Malsamoj inter versioj

5 943 bitokojn aldonis ,  antaŭ 4 jaroj
por Viki-printempo 2017
(por Viki-printempo 2017)
|Prononco =
|VeraNomo = {{lang-ba|Фәтҡелҡадир Мостафа улы Сөләймәнов}}
|NaskiĝLoko = Ŝigaj, [[Verĥneuralska distrikto, Ufa gubernio|Verĥneuralska]], Rusia imperio
|NaskiĝTago = 29
|NaskiĝMonato = oktobro
|MortMonato = julio
|MortJaro = 1976
|Okupo = historiistolingvisto
|Okupo2 = verkisto
|Okupo3 = folkloristo
|Dosiero = Валиди,Инан,Таган.png
|Subteksto = Zeki Velidi Togan, Abdulkadir Inan kaj Galimyan Girfanovich Tagan (1956).
}}.
 
== Biografio ==
En sia patrujo, la nuntempa vilaĝo Sary Kuldyak ([[Ĉelabinska provinco]], [[Rusio]]) Abdulkadir Inan havas memoraĵan platon. <ref>http://uralpress.ru/news/2001/05/28/v-kunashakskom-raione-sostoyalsya-kurultai-bashkir</ref>
Fathelkadir Suleymanov (en ekzilo prenis la pseŭdonimon Abdulkadir Inan) naskiĝis en la Baŝkira vilaĝo de Ŝiga (nun Sary Kuldyak [[Ĉelabinska provinco]]). Sia [[patro]], Mustafa, instruis en la [[madraso]]j, kaj sia [[patrino]], Zakia, kiu naskiĝis en la vilaĝo de Bulatov ([[Argayashsky Distrikto]], Ĉelabinska provinco), havas en lia genealogia arbo kiel unu el la prapatroj Bikkulov Galikeeva - la baŝkira heroo [[Salavat Julajev]]. Li iris al lernejo ĉe la loka [[moskeo]], kaj poste en Ĉelabinska. Fathelkadir Suleymanov ĉeestis en la madraso ''Rasul'' en [[Troick (Ĉelabinska provinco)|Troick]]. <ref>http://www.promegalit.ru/publics.php?id=846</ref>
 
De [[1913]] ĝis [[1916]] estis la plej fekunda en verkado de biografio, [[poemo]]j kaj artikoloj eldonitaj en la ĵurnalo de la Triunuo "Vakyt" - "Sekva", tiam Ĉelabinska, [[Ufa]] kaj [[Sterlitamak]]. Li estas eldonita sub la pseŭdonimo "Inan" (signifas '''''mi kredas''''') kaj klarigas lin kiel sekvas: <blockquote> «''Mi kredas je tri aferojn. La unua - la religio de [[Islamo]], la dua - la [[scienco]], la tria - la granda [[Turka lingvo|turklingva]] nacio. Familia nomo Inan estas mia kredo en ĉi tiuj tri fortoj.''»</blockquote>
 
Post la [[Unua Mondmilito]], li estis kunvokata al la fronto. Post la [[Februara revolucio]], li estis elektita delegito al la soldatoj en la Dua Kongreso de Laboristoj, Kamparanoj kaj soldataj deputitoj de la [[Uralo]]j. En la unuaj jaroj post la [[Oktobra Revolucio]] Abdulkadir Inan estis aktiva membro de la Baŝkira nacia liberiga movado. <ref>http://www.promegalit.ru/publics.php?id=846 Abdulkadir Inan. Baŝkira yaylyau. Trans. L. Aralbaeva</ref>
 
En la printempo de [[1918]] kiel delegito de Metelevsky paroĥo (nun kun. Meteleva Argayashsky Chelyabinsk regiono) partoprenis en la Kongreso de la islamanoj de la Uraloj, en Chelyabinsk. Post la eliro la registaro [[Aŭtonoma Respubliko de Baŝkirio]] de [[Orenburgo]], en Chelyabinsk li estis nomumita la eldonista estro de la baŝkiria registara ĵurnalo ''[[Baŝkort (ĵurnalo)|Baŝkort]]''. " En [[1919]]-[[1920]], kiel membro de Baŝkira Registaro prenis aktivan parton en la politika sistemo de la Baŝkira Respubliko, laborante en Sterlitamak, Ufa kaj [[Moskvo]]. <ref>http: //www.book-chel.ru/ind.php?what=card&id=388 Inan Abdulkadyr</ref>
 
[[Dosiero:Члены Башкирского Правительства.png|250px|thumb|En la baŝkiria registaro (20-a Junio de 1920).]]
 
Ekde aprilo de 1920, Inan estas membro de la estraro de la ŝtata eldonejo de [[Baŝkira ASSR]]. Nekonsentita kun la limigo de la rajtoj de la Respubliko, por protesti kontraŭ la decido de la Centra Plenuma Komitato kaj SNK de la RSFSR "Sur la ŝtata sistemo de la Aŭtonoma Sovetia Baŝkira Respubliko" datita [[19-an majo]] de 1920, forlasis lian postenon kaj iris al [[Centra Azio]], kaj poste en [[1923]] kune kun [[Zeki Velidi Togan]] forlasis la [[Sovetunio]].
 
Post du jaroj da vagado en [[Afganio]], [[Irano]], [[Barato]] kaj [[Eŭropo]], en [[1925]] Inan restis en [[Turkio]], kie li pasigis la reston de sia vivo. Li laboris ĉe Instituto de Turklingva Studoj, en [[1933]]-[[1944]], en [[Turka Lingvistika Societo]] - [[1955]]-[[1961]] kaj en [[Universitato de Ankaro]] - [[1964]]-[[1971]]. Li laboris ĉe la Instituto de turklingva Studoj en [[Istambulo]] kaj en la Turka Lingva Socio, Sekcio de Religio kaj Kultura Instituto. Ĉe la universitato, li instruis Altay-n, Sakha-n, Tuvio-n kaj [[Ĥakasa lingvo]]jn. Poliglotulo, konis ne nur la turkan, sed ankaŭ la [[araba lingvo|araban]], [[germana lingvo|germanan]] kaj [[persa lingvo|persan]]. Laborante kun verkoj en tiuj lingvoj al li permesis atingi la profundecon de [[etnologio]], popolaj tradicioj, [[folkloro]] kaj antaŭ-islamaj kredoj de multaj [[Tjurkaj popoloj]].
 
== Scienca aktiveco ==
 
Dum pli ol 60 jaroj de sia scienca kariero li kreis pli ol 300 ŝlosilaj verkoj pri turka historio, etnografio, folkloro, lingvistiko kaj literaturo kaj [[filozofio]]. En la verkoj de Abdulkadir Inan "Bashkort moңo", "Akshay Batyr", "Monlam tan" (''malĝoja nokto'') laŭdis la heroan pasintecon de la Baŝkira popolo. La historia dramo "Salauat Batyr" eniris al la repertuaron Baŝkira teatro dramo.
 
Lia esplorado temigis la historion, antropologion kaj lingvistikon de la turka popolo, la problemoj de antaŭ-islama kredoj kaj la disvastiĝo de Islamo en la regiono de Volgo-Uralo kaj [[Siberio]]. <ref>[http://www.bashinform.ru/news/231741/ Konferenco omaĝas 120 jaroj de Abdulkadir Inan.</ref>
 
== Memoro ==
 
En [[Turkio]], Abdulkadir Inan estas konsiderita lumaĵo de hejma scienco, kaj ankaŭ en la mondo de turklingva <ref>[http://www.up74.ru/imod/xc_print_page/?node_id=23374 Zauralskaya Bashkiriya.Kunashaksky areo.</ref>
 
En sia patrujo, la nuntempa vilaĝo Sary Kuldyak ([[Ĉelabinska provinco]], [[Rusio]]) Abdulkadir Inan havas memoraĵan platon. <ref>http://uralpress.ru/news/2001/05/28/v-kunashakskom-raione-sostoyalsya-kurultai-bashkir</ref>
 
==Referencoj==
{{referencoj}}
 
==Bibliografioj==
*Abdulkadir Inan. Bibliografia indekso. "Guillem" redaktoro. Ufa, 1996. 62 p.
*A. Inan Ŝamanismo tarihta һәm bөgөn. Ufa, 1998.
*Tarihte ve samanizm Bugün. Materyaller ve Arastirmabar. Baski III. Abdulkadir Inan. Ankara, 1986 - 8:64.
*El la historio de rusa elmigrado: leteroj A.-Z. Validova kaj M. Chokaeva (1924-1932 gg.). - Moskvo, la rusa Akademio de Sciencoj, 1999.
*Sorto kaj heredaĵoj de Baŝkira sciencistoj-elmigrintoj. Ufa 1995.
*Baŝkirio: Mallonga Enciklopedio. Ufa 1996.
*Shakur R. Abdulkadir Inan // Famaj Baŝkiroj. Ufa, 1998.
*Kalendaro Habirov MM Inan Abdulkadyr // de grava kaj memorinda datoj, 1999. Chelyabinsk regiono.
 
==Eksteraj ligoj==
* [http://www.bashinform.ru/news/231741/ Konferenco pri 120° Datnaskiĝo de Abdulkadir Inan]
* [http://www.up74.ru/imod/xc_print_page/?node_id=23374 Kunashaksky distrikto]
* [http://www.mictn.ru/abdulkadira-inan.html La valoro de la sciencaj ideoj de Abdulkadir Inan en la evoluo de etnologio, religiaj studoj kaj jurisprudenca scio / Damir Valeev]
* [http://www.promegalit.ru/publics.php?id=846 Portalo Kafo de la Eŭrazio]
* [http://www.kraeved74.ru/pages_print_736.html Abdulkadir Inan kaj la religio de la antikvaj turkoj / Baynazarova RA]
* [http://www.book-chel.ru/ind.php?what=card&id=388 Enciklopedio de Chelyabinsk]
 
[[Kategorio:Personoj de Baŝkirio]]
[[Kategorio: tjurkologoj]]
5 433

redaktoj