Artropodoj: Malsamoj inter versioj

2 804 bitokojn aldonis ,  antaŭ 2 jaroj
 
Ili estas gravaj membroj de maraj, nesalakvaj, teraj kaj aeraj [[ekosistemo]]j, kaj estas unu el nur du ĉefaj animalgrupoj kiuj estis adaptiĝintaj al vivo en sekaj medioj; la alia estas la [[amniulo]]j, kies vivantaj membroj estas [[reptilo]]j, [[birdo]]j kaj [[mamulo]]j.<ref name="RuppertFoxBarnes2004P518">[[#refRuppert|Ruppert, Fox & Barnes (2004)]], pp. 518–522</ref> Unu artropoda sub-grupo, nome [[insekto]]j, estas la plej speci-riĉa membro el ĉiuj ekologiaj gildoj en medioj surteraj kaj nesalakvaj.<ref name="Thompson1994CoevolutionaryProcess">{{citation |author=Thompson, J. N. |title=The Coevolutionary Process |publisher= University of Chicago Press |year=1994 |isbn=0-226-79760-0 |page=9 |url=https://books.google.com/?id=AyXPQzEwqPIC&pg=PA9&lpg=PA9&dq=arthropod+species+number}}</ref> La plej malpezaj insektoj pezas malpli ol 25 mikrogramoj (miliononoj de gramo),<ref name="Schmidt-Nielsen1984InsectSize" /> dum la plej peza pezas ĉirkaŭ 70 g.<ref>{{citation |url=http://entnemdept.ufl.edu/walker/ufbir/chapters/chapter_30.shtml |work=Book of Insect Records |title=Largest |last=Williams |first=D.M. |date=21a de Aprilo, 2001 |publisher=[[Universitato de Florido]] |accessdate=10a de Junio, 2009}}</ref> Kelkaj vivantaj [[krustaco]]j estas multe pli grandaj; ekzemple, la kruroj de la Japana aranekrabo povas etendi ĝis 4 m,<ref name="Schmidt-Nielsen1984InsectSize">{{citation |author=Schmidt-Nielsen, K. |title=Scaling: Why is Animal Size So Important? |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=1984 |isbn=0-521-31987-0 |pages=42–55 |url=https://books.google.com/?id=8WkjD3L_avQC&pg=PA53&dq=arthropod+size+range |chapter=The strength of bones and skeletons}}</ref> kaj la plej peza el ĉiuj vivantaj artropodoj estas la Amerika [[omaro]], pinte je ĉirkaŭ 20 kg (44 p.).
 
=== Segmentado ===
[[Dosiero:HemimerusHanseni.jpg|eta|200px|Segmentoj kaj ''tagmata'' de artropodo.<ref> Ruppert, Fox & Barnes (2004), pp. 518–522</ref> Klare videblas kapo, torako kaj abdomeno.]]
La [[embrio]]j de ĉiuj artropodoj estas segmentataj, konstruite el serio de ripetitaj moduloj. La [[Plej ĵusa komuna praulo|lasta komuna praulo]] de vivantaj artropodoj probable konsistis el serio de nediferencataj segmentoj, el kiuj ĉiuj kun paro de apendicoj kiuj funkcias kiel membroj. Tamen, ĉiuj konataj vivantaj kaj fosiliaj artropodoj havas grupigitajn segmentojn en [[Tagmo (biologio)|tagmoj]] en kiuj segmentoj kaj ties membroj estas specializitaj en variaj vojoj.<ref name="RuppertFoxBarnes2004P518" />
{{redaktata}}
La tri-parta aspekto de multaj [[insekto]]-korpoj kaj la du-parta aspekto de [[araneo]]j estas rezulto de tiu grupigo;<ref name="WonderfulLifeP102To106">[[#refGould|Gould (1990)]], pp. 102–106</ref> in fact there are no external signs of segmentation in [[mite]]s.<ref name="RuppertFoxBarnes2004P518" /> Arthropods also have two body elements that are not part of this serially repeated pattern of segments, an [[Prostomium|acron]] at the front, ahead of the mouth, and a [[telson]] at the rear, behind the [[anus]]. The eyes are mounted on the acron.<ref name="RuppertFoxBarnes2004P518" />
 
Originally it seems that each appendage bearing segment had two separate pairs of appendages; and upper and a lower pair. These would later fuse into a single pair of [[biramous]] appendages, with the upper branch acting as a [[gill]] while the lower branch was used for locomotion.<ref>{{cite web|url=http://news.yale.edu/2015/03/11/giant-sea-creature-hints-early-arthropod-evolution|title=Giant sea creature hints at early arthropod evolution|publisher=}}</ref> In some segments of all known arthropods the appendages have been modified, for example to form gills, mouth-parts, [[Antenna (biology)|antennae]] for collecting information,<ref name="WonderfulLifeP102To106" /> or claws for grasping;<ref>{{citation |author1=Shubin, N. |author2=Tabin, C. |author3=Carroll, S. |last-author-amp=yes |chapter=Fossils, Genes and the Evolution of Animal Limbs |title=Shaking the Tree: Readings from Nature in the History of Life |editor=Gee, H. |publisher=[[University of Chicago Press]] |year=2000 |isbn=0-226-28497-2 |page=110 |url=https://books.google.com/?id=M6yF0pU4eCsC&pg=PA110&dq=arthropod+diversity}}</ref> arthropods are "like [[Swiss Army knife|Swiss Army knives]], each equipped with a unique set of specialized tools."<ref name="RuppertFoxBarnes2004P518" /> In many arthropods, appendages have vanished from some regions of the body, and it is particularly common for abdominal appendages to have disappeared or be highly modified.<ref name="RuppertFoxBarnes2004P518" />
 
== Klasiga skemo ==
12 136

redaktoj