Artropodoj: Malsamoj inter versioj

20 bitokojn forigis ,  antaŭ 2 jaroj
 
Artropodoj havas ampleksan varion de spiraj sistemoj. Malgrandaj specioj ofte ne havas tion, ĉar ties alta proporcio de surfaca areo al volum ebligas simplan disvastigon tra la korpa surfaco por havigi sufiĉan oksigenon. Krustacoj kutime havas brankojn kiuj estas modifitaj apendicoj. Multaj araknidoj havas [[folipulmo]]jn.<ref name="Garwood">{{cite journal |first=Russell J.|last=Garwood|first2=Greg|last2=Edgecombe| year=2011 |title=Early terrestrial animals, evolution and uncertainty |journal=Evolution, Education, and Outreach |volume=4 |issue=3 |pages=489–501 |doi=10.1007/s12052-011-0357-y |url=http://www.academia.edu/891357/}}</ref> Traĥeoj, sistemoj de brankaj tuneloj kiuj estas el la malfermaĵoj de la korpomuroj, liveras oksigenon rekte al la unuopaj ĉeloj ĉe multaj insektoj, miriapodoj kaj [[araknidoj]].<ref>[[#refRuppert|Ruppert, Fox & Barnes (2004)]], pp. 530, 733</ref>
{{redaktata}}
Vivantaj artropodoj havas parajn ĉefe nervajn ĥordojn laŭlonge de siaj korpoj sub la ventro, kaj en ĉiu segmento la ĥordoj formas paron de [[ganglio]]j el kiuj la [[Sensa sistemo|sensaj]] kaj movaj nervoj estas cxe aliaj partoj de la segmento. Kvankam la paroj de ganglioj en ĉiu segmento ofte aperas fizike fuziitaj, ili estas konektitaj pere de [[komisuro]]j (nme relative grandaj faskoj da nervoj), kiuj donas al la artropoda nervosistemoj karakterajn "ŝtuparecan" aspekton. La cerbo estas en la kapo, encirklante kaj ĉefe ''super'' la [[ezofago]]. Ĝi konsistas el fuziitaj ganglioj de la ''prostomium'' and one or two of the foremost segments that form the head&nbsp;– a total of three pairs of ganglia in most arthropods, but only two in chelicerates, which do not have antennae or the ganglion connected to them. The ganglia of other head segments are often close to the brain and function as part of it. In insects these other head ganglia combine into a pair of [[subesophageal ganglia]], under and behind the esophagus. Spiders take this process a step further, as ''all'' the [[segmental ganglia]] are incorporated into the subesophageal ganglia, which occupy most of the space in the cephalothorax (front "super-segment").<ref name="RuppertFoxBarnes2004P531To532">[[#refRuppert|Ruppert, Fox & Barnes (2004)]], pp. 531–532</ref>
 
Vivantaj artropodoj havas parajn ĉefe nervajn ĥordojn laŭlonge de siaj korpoj sub la ventro, kaj en ĉiu segmento la ĥordoj formas paron de [[ganglio]]j el kiuj la [[Sensa sistemo|sensaj]] kaj movaj nervoj estas cxe aliaj partoj de la segmento. Kvankam la paroj de ganglioj en ĉiu segmento ofte aperas fizike fuziitaj, ili estas konektitaj pere de [[komisuro]]j (nme relative grandaj faskoj da nervoj), kiuj donas al la artropoda nervosistemoj karakterajn "ŝtuparecan" aspekton. La cerbo estas en la kapo, encirklante kaj ĉefe ''super'' la [[ezofago]]. Ĝi konsistas el fuziitaj ganglioj de la ''prostomium'' kaj andunu one ordu twoel ofla theplej foremostantaŭaj segmentssegmentoj thatkiuj formformas thela kapon head&nbsp;atotalo totalde oftri threeparoj pairsde ofganglioj gangliaĉe inplej most arthropodsartropodoj, butsed onlynur twodu inĉe chelicerateskeliceruloj, whichkiuj done nothavas haveantenojn antennae or thela ganglion connectedkonektita toel themili. TheLa gangliaganglio ofde otheraliaj headkaposegmentoj segmentsestas areofte oftenproksima closeal tola thecerbo brainkaj andfunkcias functionkiel asties part of itparto. InĈe insectsinsektoj thesetiuj otheraliaj headkapoganglioj gangliakombinas combineen intounu aparo pairde ofsubezofagaj [[subesophageal ganglia]]ganglioj, undersub andkaj behindmalantaŭ thela esophagusezofago. Spiders takeAraneoj thisfaras processtiun aprocezon stepiom furtherplue, asĉar ''allĉiuj'' thela [[segmentalsegmentaj ganglia]]ganglioj areestas incorporatedaligitaj intoen thela subesophagealsubezofagaj gangliaganglioj, whichkiuj occupyokupas mostplej ofel thela spacespaco inen thela cephalothoraxcefalotorako (frontantaŭa "super-segmentsegmento").<ref name="RuppertFoxBarnes2004P531To532">[[#refRuppert|Ruppert, Fox & Barnes (2004)]], pp. 531–532</ref>
There are two different types of arthropod excretory systems. In aquatic arthropods, the end-product of biochemical reactions that [[metabolism|metabolise]] [[nitrogen]] is [[ammonia]], which is so toxic that it needs to be diluted as much as possible with water. The ammonia is then eliminated via any permeable membrane, mainly through the gills.<ref name="Garwood" /> All crustaceans use this system, and its high consumption of water may be responsible for the relative lack of success of crustaceans as land animals.<ref name="RuppertFoxBarnes2004P529To530">[[#refRuppert|Ruppert, Fox & Barnes (2004)]], pp. 529–530</ref> Various groups of terrestrial arthropods have independently developed a different system: the end-product of nitrogen metabolism is [[uric acid]], which can be excreted as dry material; the [[Malpighian tubule system]] filters the uric acid and other nitrogenous waste out of the blood in the hemocoel, and dumps these materials into the hindgut, from which they are expelled as [[feces]].<ref name="RuppertFoxBarnes2004P529To530" /> Most aquatic arthropods and some terrestrial ones also have organs called [[nephridia]] ("little [[kidney]]s"), which extract other wastes for excretion as [[urine]].<ref name="RuppertFoxBarnes2004P529To530" />
{{redaktata}}
ThereEstas aredu twodiferencaj differenttipoj typesde ofartropodaj arthropodekskretaj excretory systemssistemoj. InEn aquaticakvaj arthropodsartropodoj, thela fina end-productprodukto ofde biochemicalbiokemiaj reactionsreagoj thatkiuj [[metabolismmetabolo|metabolisemetabolas]] [[nitrogennitrogeno]]n isestas [[ammoniaamoniako]], whichkiu isestas sotiom toxicvenena that it needs to be diluted as much as possible with water. The ammonia is then eliminated via any permeable membrane, mainly through the gills.<ref name="Garwood" /> All crustaceans use this system, and its high consumption of water may be responsible for the relative lack of success of crustaceans as land animals.<ref name="RuppertFoxBarnes2004P529To530">[[#refRuppert|Ruppert, Fox & Barnes (2004)]], pp. 529–530</ref> Various groups of terrestrial arthropods have independently developed a different system: the end-product of nitrogen metabolism is [[uric acid]], which can be excreted as dry material; the [[Malpighian tubule system]] filters the uric acid and other nitrogenous waste out of the blood in the hemocoel, and dumps these materials into the hindgut, from which they are expelled as [[feces]].<ref name="RuppertFoxBarnes2004P529To530" /> Most aquatic arthropods and some terrestrial ones also have organs called [[nephridia]] ("little [[kidney]]s"), which extract other wastes for excretion as [[urine]].<ref name="RuppertFoxBarnes2004P529To530" />
 
== Klasiga skemo ==
12 136

redaktoj