Artropodoj: Malsamoj inter versioj

3 837 bitokojn aldonis ,  antaŭ 2 jaroj
Estas du diferencaj tipoj de artropodaj ekskretaj sistemoj. En akvaj artropodoj, la fina produkto de biokemiaj reagoj kiuj [[metabolo|metabolas]] [[nitrogeno]]n estas [[amoniako]], kiu estas tiom venena ke ĝi bezonas esti solvita en akvo tiom multe kiom eblas. La amoniako estas tiam forigita tra iu permeabla membrano, ĉefe tra la brankoj.<ref name="Garwood" /> Ĉiuj krustacoj uzas tiun sistemon, kaj ties alta konsumo de akvo povas esti responsa pri la relativa manko de sukceso de krustacoj kiel surteraj animaloj.<ref name="RuppertFoxBarnes2004P529To530">[[#refRuppert|Ruppert, Fox & Barnes (2004)]], pp. 529–530</ref> Variaj grupoj de surteraj artropodoj sendepende disvolvigis diferencan sistemon: la fina produkto de nitrogena metabolo estas [[ureata acido]], kiu povas esti ekskreciata kiel seka materialo; la [[Malpiga tubo]] filtras la ureatan acidon kaj alian nitrogenan forĵetaĵon ekster la sango en la hemocelon, kaj oni forigas tiujn materialojn en la malantaŭan inteston, el kiu ili estas elpelitaj kiel [[fekaĵo]].<ref name="RuppertFoxBarnes2004P529To530" /> Plej akvaj artropodoj kaj kelkaj surteremaj havas ankaŭ organojn nome ''nefridioj'' ("malgrandaj [[reno]]j"), kiuj elprenas aliajn forĵetaĵojn por ekskretado kiel [[urino]].<ref name="RuppertFoxBarnes2004P529To530" />
 
=== Sensoj ===
==== Vidkapablo ====
La rigidaj [[kutiklo]]j de artropodoj forblokigus informaron pri la ekstera mondo, escepte ke ili estas penetrataj de multaj sensiloj aŭ konektiloj el sensiloj al la nervosistemo. Fakte, artropodoj havas modifitajn kutiklojn en prilaboritaj radioj de sensiloj. Variaj tuŝosensiloj, ĉefe [[ĥeto]]j, rilatas al diferencaj niveloj de forto, el forta kontakto al tre malfortaj aerfluoj. Kemiaj sensiloj havigas ekvivalentojn de [[gusto]] kaj [[flaro]], ofte pere de ĥetoj. Premosensiloj ofte havas la formon de membranoj kiuj funkcias kiel [[miringo]]j, sed estas konektitaj rekte al nervoj pli ol al la orelostetoj. La [[Anteno (biologio)|antenoj]] de plej heksapodoj inkludas sensilarojn kiuj monitoras [[humideco]]n, humidecon kaj temperaturon.<ref name="RuppertFoxBarnes2004P532To537">[[#refRuppert|Ruppert, Fox & Barnes (2004)]], pp. 532–537</ref>
 
[[File:Wasp ocelli.JPG|240px|thumb|right|Kapo de [[vespo]] kun tri ''ocelli'' (centre), kaj [[komponita okulo|komponitaj okuloj]] dekstre kaj dekstre.]]
{{redaktata}}
Most arthropods have sophisticated visual systems that include one or more usually both of [[compound eye]]s and pigment-cup [[ocelli]] ("little eyes"). In most cases ocelli are only capable of detecting the direction from which light is coming, using the shadow cast by the walls of the cup. However, the main eyes of [[spider]]s are pigment-cup ocelli that are capable of forming images,<ref name="RuppertFoxBarnes2004P532To537" /> and those of [[jumping spider]]s can rotate to track prey.<ref>[[#refRuppert|Ruppert, Fox & Barnes (2004)]], pp. 578–580</ref>
 
Compound eyes consist of fifteen to several thousand independent [[ommatidia]], columns that are usually [[hexagon]]al in [[Cross section (geometry)|cross section]]. Each ommatidium is an independent sensor, with its own light-sensitive cells and often with its own [[lens (anatomy)|lens]] and [[cornea]].<ref name="RuppertFoxBarnes2004P532To537" /> Compound eyes have a wide field of view, and can detect fast movement and, in some cases, the [[light polarization|polarization of light]].<ref>{{citation
| url = http://www.suss-microoptics.com/downloads/Publications/Miniaturized_Imaging_Systems.pdf
| format=PDF |doi=10.1016/S0167-9317(03)00102-3 |title=Miniaturized imaging systems |author1=Völkel, R. |author2=Eisner, M. |author3=Weible, K. J. |last-author-amp=yes |journal=[[Microelectronic Engineering]]
| volume = 67–68 |pages=461–472 |date=June 2003
}}</ref> On the other hand, the relatively large size of ommatidia makes the images rather coarse, and compound eyes are shorter-sighted than those of birds and mammals&nbsp;– although this is not a severe disadvantage, as objects and events within {{convert|20|cm|in}} are most important to most arthropods.<ref name="RuppertFoxBarnes2004P532To537" /> Several arthropods have color vision, and that of some insects has been studied in detail; for example, the ommatidia of bees contain receptors for both green and [[ultra-violet]].<ref name="RuppertFoxBarnes2004P532To537" />
 
Most arthropods lack balance and [[acceleration]] sensors, and rely on their eyes to tell them which way is up. The self-righting behavior of [[cockroach]]es is triggered when pressure sensors on the underside of the feet report no pressure. However, many [[malacostracan]] [[crustacean]]s have [[statocyst]]s, which provide the same sort of information as the balance and motion sensors of the vertebrate [[inner ear]].<ref name="RuppertFoxBarnes2004P532To537" />
 
The [[proprioceptor]]s of arthropods, sensors that report the force exerted by muscles and the degree of bending in the body and joints, are well understood. However, little is known about what other internal sensors arthropods may have.<ref name="RuppertFoxBarnes2004P532To537" />
 
====Flarkapablo====
== Klasiga skemo ==
 
165 852

redaktoj