Hitita lingvo: Malsamoj inter versioj

[nekontrolita versio][nekontrolita versio]
Enhavo forigita Enhavo aldonita
Neniu resumo de redakto
Linio 32:
 
== Tekstaj dokumentoj kaj ilia remalkovro ==
Fine de la [[19-a jarcento]] francaj arkeologoj en ''Hatuŝa'', la eksa ĉefurbo de la hitita imperio, malkovris iujn fragmentojn de argilaj tabuloj. La skribaĵoj sur ĝi estis en legebla variaĝovarianto de la [[akada lingvo|akada]] [[kojnoskribo]], kiujn tamen la arkeologoj ne komprenis, ĉar evidente ili estis plejparte en nekonata lingvo. La publikigojpublikaĵoj pri la trovoj estis apenaŭ atentiĝisatentoveka inter la mondaj sciencistoj. Dum la jaro 1902 la norvego ''Jørgen Alexander Knudtzon'' supozis, ke la tekstoj estusestis verkitaj en hindeŭropa lingvo:; bazo de lia supozo estis la korespondado inter la hitita grandreĝo kaj la [[faraono]] [[Eĥnaton]] el la [[antikva Egiptio]]. Dum 1906 du arkeologoj, la germano ''Hugo Winckler'' kaj la turko ''Theodor Makridi Bey'' en la ruinoj de Hatuŝa trovis tabulon kun pli longa teksto. Tiu teksto enhave jam estis konata: temis pri versio de la pripaca traktato inter la hitita grandreĝo ''Hatusili la 3-a'' kaj la egiptia faraono [[Ramseso la 2-a]]. Kopio de tiu teksto, kiu konsideriĝasestas konsiderata la plej aĝaantikva konata skriba interkonsento pri paco en la historio de la homaro, estas ekspoziciigita en la centra oficejo de la [[Unuiĝintaj Nacioj]] en [[Novjorko]].
 
La fakta deĉifro de la materialo dum la jaro 1915 kaj la postulo pri parenceco al la [[anatolia lingvaro]] estis la merito de la ĉeĥa sciencisto ''Bedřich Hrozný''. Li tiujare publikigis raporton kun la titolo "La solvo de la hitita problemo" en la ĵurnalo de la "Germana Priorienta SocioAsocio" (''Deutsche Orient-Gesellschaft''). Du jarojn pli poste aperis lia libro ''Die Sprache der Hethiter, ihr Bau kaj ihre Zugehörigkeit zum indogermanischen Sprachstamm'' ("La lingvo de la hititoj, ĝia strukturo kaj ĝia aparteno al la hindeuropxahindeŭropa lingvaro", vidu la literaturanbibliografian liston sube).
 
Al la intertempe disponeblaj tekstoj apartenas krom la jam menciita pripaca traktato ankaŭ religiaj kaj juraj dokumentoj. Inter ili ankaŭ estas iaspeca [[konstitucio]], kiun la reganto ''Telipinu'' ordonis fiksigi ĉirkaŭ la jaro [[-1500]]. Sur granda nombro de la trovitaj argilaj tabuloj ankaŭ troviĝas ĉiutagaj notoj, ekzemple listoj de provizoj aŭ de aĉetindaĵoj. Al tio ŝuldiĝas la granda kvanto de intertempe konataj hititaj vortoj pri ĉiutagaj objektoj.