Tetraĥromatio: Malsamoj inter versioj

8 bitokojn aldonis ,  antaŭ 3 jaroj
e
mi anstatawis kelkajn vort(er)ojn
e (mi anstatawis kelkajn vort(er)ojn)
'''Tetraĥromatio''' estas la kondiĉo posedi kvar sendependajn kanalojn por transmiti informon pri [[koloro]]j, aŭ posedi kvar diferencajnmalsamajn tipojn de [[Konuso|konusetoj]] en la [[okulo]]. Al la kvar fojnajfonaj/bazaj koloroj apartenasaldonigxas kvardimensia kolorspaco. Organismoj kun tetraĥromatio estas nomataj tetraĥromatiaj.
 
Plej parto de [[birdoj]] estas tetraĥromatiaj.<ref>{{cite journal |last=Wilkie |first=Susan E. |coauthors=Vissers, Peter M. A. M.; Das, Debipriya; Degrip, Willem J.; Bowmaker, James K.; Hunt, David M. |year=1998 |title=The molecular basis for UV vision in birds: spectral characteristics, cDNA sequence and retinal localization of the UV-sensitive visual pigment of the budgerigar (''Melopsittacus undulatus'')|journal=Biochemical Journal|volume=330 |pages=541–47 |pmid=9461554 |pmc=1219171}}</ref>
Oni supozas ke estas tetraĥromatio ankaŭ inter diversaj specioj de [[fiŝoj]], [[amfibioj]], [[reptilioj]],<ref name="heldmeier">{{Vorlage:BibISBN|9783540442839|Seite=463–473}}</ref> [[araneo]]j<ref>M. Stevens (Hrsg.): ''Sensory Ecology, Behaviour, and Evolution.'' Oxford, 2013</ref><ref>A. Kelber ''et al.: Animal colour vision - behavioural tests and physiological concepts.'' Biological Reviews, 2007 {{DOI|10.1017/S1464793102005985}}</ref> kaj [[insekto]]j.<ref name="heldmeier"/>
==Bazo==
Pleje la homoj havas tri speciojn de konusetoj, do oni nomas la homon [[triĥromatio|trikromatan]]. La kvara speco de konusetoj de la tetraĥromataj bestoj estas sentemasensema al la flava aŭ la ultraviola lumo. Se ankaŭ la [[cerbo]] uzas iliajn informojn aparte, ili plivastigas la kolorspektron. Tiel povas la tetraĥromata specio avantaĝon kontraŭ triĥromataj specioj, kaj povas diferencigi kolorojn kiujn la homo vidas same.
==Primara tetraĥromatio==
[[Dosiero:BirdVisualPigmentSensitivity.svg|thumb|right|Kolora sensiveco de la konusoj ĉe primara tetraĥromatio]]
Iuj insektoj estas tetraĥromataj, kaj povas vidi la plenan spektron reflektitan de floroj (300 nm - 700 nm).<ref name=Markha2004>{{cite journal | title=Black flower coloration in wild lisianthius nigrescens | last1=Markha |first1=K. R. |last2=Bloor |first2=S. J. |last3=Nicholson |first3=R. |last4=Rivera |first4=R. |last5=Shemluck |first5=M. |last6=Kevan |first6=P. G. |last7=Michener |first7=C. | pages=625–630 | volume=59c | year=2004 |pmid=15540592 | issue=9-10 | journal=Z Naturforsch C}}</ref><ref>{{cite journal | title=Colour Vision: Perspectives from Different Disciplines | editor1-last=Backhaus |editor1-first=W. |editor2-last=Kliegl |editor2-first=R. |editor3-last=Werner |editor3-first=J. S. | pages=45–78 | year=1998 | url=http://books.google.com/books?id=gN0UaSUTbnUC&pg=PA47&dq=insects+wavelengths+300+nm+to+700+nm&hl=en&sa=X&ei=L4O7UYKgKPO10AGntYCgDA&ved=0CDQQ6AEwAQ#v=onepage&q=insects%20wavelengths%20300%20nm%20to%20700%20nm&f=false}}</ref> La insektoj kaj plantoj koevolvis la reflektadon kaj variadon de floroj kaj la kolorvidadon de polinatoroj. Vidi la plenan spektron helpas kolekti pli da mangaĵo, kaj estas avantaĝa ekzemple kontraŭ la [[mielabelo]]j, kiuj ne povas vidi ruĝan.<ref name=Backhaus1998>{{cite journal | title=Color vision: perspective from different disciplines | author= Backhaus, W., Kliegl, R., Werner, J.S. | pages=163–182 | year=1998}}</ref>
 
Iuj birdospecioj, ekzemple la [[kastanoto]] kaj [[kolombedoj]] vidas ankaŭ ultraviolan radiadon inter 300 kaj 400 nanometroj, kaj uzas tiun kapablon trovi mangaĵon kaj paronpartneron.<ref>{{cite journal |last1=Bennett |first1=Andrew T. D. |last2=Cuthill |first2=Innes C. |last3=Partridge |first3=Julian C. |last4=Maier |first4=Erhard J. |title=Ultraviolet vision and mate choice in zebra finches |doi=10.1038/380433a0 |journal=Nature |pages=433–435 |volume=380 |year=1996 |issue=6573}}</ref><ref>{{cite journal | last1=Bennett |first1=Andrew T. D. |last2=Théry |first2=Marc | title=Avian Color Vision and Coloration: Multidisciplinary Evolutionary Biology | journal=The American Naturalist |issn=00030147 | pages=S1–S6 | volume=169 |issue=S1 | year=2007 |url=http://www.jstor.org/stable/10.1086/510163 | doi=10.1086/510163}}</ref> Tipike la birda okulo vidas la lumon inter 300 kaj 700 nanometroj, kiu vibras en 430–1000 THz.
 
La birdaj konusetoj estas pli kompleksaj ol la homaj. Ili enhavas olean guton antaŭ la pigmentoj, do la lumo filtriĝas, antaŭ ol ĝi renkontas la pigmentojn. Ili kaj fiŝoj, amfibioj kaj reptilioj havas ankaŭ konusetoj kun ĉiuj pigmentoj. Alia diferenco de la sekundara tetraĥromatio estas, ke la [[flava makulo]] estas strio. Iuj birdoj havas ankaŭ du, aŭ tri flavajn makulojn, do ili povas pli bone vidi la kolorojn ol la homoj, ankaŭ ol la tetraĥromatuloj. La pigmentoj de birdoj sensas kvar aŭ kvin maksimumojn.<ref>{{cite book|last1=J. B. Slater|first1=Peter|title=Advances in the study of behavior|date=2000|publisher=Academic Press|page=159|pages=159|accessdate=9 Oct 2014}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Vorobyev|first1=M.|title=Tetrachromacy, oil droplets and bird plumage colours|journal=Journal of Comparative Physiology A|date=November 1998|volume=183|issue=5|page=2|pages=2|url=http://link.springer.com/article/10.1007/s003590050286|accessdate=9 October|doi=10.1007/s003590050286}}</ref>
20

redaktoj