Malnova Novgoroda dialekto: Malsamoj inter versioj

sen resumo de redaktoj
[nekontrolita versio][nekontrolita versio]
eNeniu resumo de redakto
Neniu resumo de redakto
 
'''Morfologiaj trajtoj'''
* nominativo singulara de la o-radikoj havas la finaĵon -''e'' (anstataŭ malnovrusa -''ъ''), ekz. ''брате'' "frato" (komparu rusan ''брат'', malnovrusan ''брат(bratр)ъ''), ''Иване'' (ruse:komparu rusan ''Иван'', komparu malnovrusan ''Иванъ''), ''старе'' "malnova" (ruse:komparu rusan ''старый'', komparu malnovrusan ''старъ''), ''кето'' "kiu" (ruse:komparu rusan ''кто'', komparu malnovrusan ''к-ъ-токъто'');
* genitivo singulara de la а-deklinacio havis la finaĵon -{{Unicode|ѣ}} anstataŭ la malnovrusa -ы (''у жен{{Unicode|ѣ}}'' anstataŭ la rusa formo ''у жены'' "ĉe virino").
* Indiko de direkto per helpo de la dativo sen prepozicio, ekz. ''idiиди PliskovuПльскову'' "iru al Pskovo".
 
'''Fonologiaj trajtoj'''
* ne realigata dua palatigo, kiu estas alie trajto de ĉiuj slavaj lingvoj, (en radikoj — ''к{{Unicode|ѣ}}ле'' 'tuta' (komparu rusan ''целый'', malnovrusan: ''ц{{Unicode|ѣ}}лъ''), ''х{{Unicode|ѣ}}де'' 'griza' (komparu rusan ''седой'', malnovrusan: ''с{{Unicode|ѣ}}дъ''), antaŭ finaĵoj — ekz. dativo sg. ''rěkěр{{Unicode|ѣ}}к{{Unicode|ѣ}}'' "al rivero" (komparu rusan ''(к) реке'', malnovrusan ''(къ) р{{Unicode|ѣ}}ц{{Unicode|ѣ}}''), ''ног{{Unicode|ѣ}}'' "al piedo/kruro" (komparu rusan ''ноге'', malnovrusan: ''ноз{{Unicode|ѣ}}''), ''рук{{Unicode|ѣ}}'' "al mano/brako" (komparu rusan ''руке'', malnovrusan: ''руц{{Unicode|ѣ}}'') ktp.);
* konservo de protoslava *''kv'', *''gv'' (kiel en okcidentslavaj lingvoj). Ĉi tiuj du grupoj do ne šanĝiĝis antaŭ antaŭaj vokaloj en ''cv'' resp. ''zv''. Ekz. ''květкв{{Unicode|ѣ}}т'' "koloro", ''гв{{Unicode|ѣ}}зда'' [gvězda] "stelo" (komparu rusan ''цвет'' [cvet], ''звезда'' [zvezda], malnovrusan: ''цв{{Unicode|ѣ}}тъ, зв{{Unicode|ѣ}}зда'');
* parta nerealiĝo de la tria palatigo /x/, ekz. ''vьxвьх''- "ĉi- (en ĉio, ĉiu ktp.)", komparu ''вс''- en moderna rusa lingvo kaj malnovrusa ''вьс''-);
* Forigo de fonoligia distingo inter ''c'' kaj ''ĉ'', do [[codiro]], ekz. ''ноць'' "nokto" (komparu rusan kaj malnovrusan ''ночь'').
* Ŝanĝo *tl kaj *dl al ''кл, гл'', ekz. ''клещь'' (ruse:komparu rusan ''лещ'', malnovrusan ''лещь''), ''привегле'' (ruse:komparu rusan ''привёл'', komparu malnovrusan ''привелъ''). En la rusa simpliĝis la grupoj, kiel montras la supraj ekzemploj, alie, nome al ''lл''. Simila evoluo kiel en la Malnova Novgoroda dialekto ekzistas en malsuprasorabaj dialektoj: tłušty > kłusty, komparu ankaŭ suprasoraban ''klama'' apud ''tlama''.
 
== Ekzemploj ==
 
=== Kriminala kazo: Novgoroda skribo sur betula ŝelo, nr. 109 ===
[[Dosiero:Birch bark N109.jpg|eta|Skribo sur betula ŝelo nr. 109, ĉ. 1100, Novgorodo]]
And I want to buy a horse and have the magistrate (the "prince's man") sit on it and initiate a svod [the legal procedure to trace a whole buying chain back to the original seller and ultimately the thief]. And if you have not taken the money, do not take anything from him [i.e. the slave-trader, because otherwise the whole plan might leak out].-->
 
'Skribo de Ĵiznomir al Mikula: Vi aĉetis sklavinon en Pskovo, kaj pro tio arestis min la princino. ''[Evidente ŝi rekonis la sklavinon kiel tiu, kiu estas disde ŝi ŝtelita kaj Ĵiznomir estas iel kun ĉi tiu afero konektita, eble kiel ano de la Mikula familio aŭ komerca partnero.]'' Sed nun mia familio garantiis por mi. Kaj nun sendu leteron al ĉiuĉi tiu viro ''[de kiu vi aĉetis la sklavinon]'', kaj demandu lin ĉu li havas alian sklavinon. ''[Ĉi tiu alia sklavino estu donata al la princino por la tempo, en kiu la ŝtelita sklavino estas bezonata kiel "corpus delicti", tiel longe ne estas klare, kiu estas la ŝtelisto.]'' Kaj mi volas, aĉetinte ĉevalon kaj metinte viron princon sur ĝin, veni al konfrontado. Kaj vi, se ankoraŭ ne prenis monon, ne prenu ion de li ''[de vendisto de sklavoj, ĉar alikaze la plano povas sciiĝi.]''.'
 
=== Invito: Novgoroda skribo sur betula šelo nr. 497 ===
6

redaktoj