Belo: Malsamoj inter versioj

3 340 bitokojn aldonis ,  antaŭ 2 jaroj
 
== Historio de la belo ==
 
La historio de la belo povus esti datita reen al la propra ekzisto de la homaro kiel unu el ties mensaj kvalitoj. La pitagora skolo vidis gravan konekton inter [[matematiko]] kaj belo. Partikulare, ili notis ke la objektoj kiuj havas [[simetrio]]n estas pli allogaj. La [[Greka arkitekturo|greka klasika arkitekturo]] estas bazata sur tiu bildo de simetrio kaj proporcio. [[Platono]] realigis abstraktadon de la koncepto kaj li konsideris la belon [[ideo]], de ekzisto sendependa de tiu de la belaj aĵoj. Laŭ la koncepto platona, la belo en la mondo estas videbla de ĉiuj; tamen, tia belo estas nur manifestado de la vera belo, kiu kuŝas en la [[animo]] kaj al kiu oni povas aliri nur se oni eniras en ties kono. Sekve, la surtera belo estas la materiigo de la belo kiel ideo, kaj ĉia ideo povas konvertiĝi en surtera belo pere de sia reprezentado.<ref> Platono. La bankedo.</ref>
 
 
La [[majaoj]] konsideris ke havi [[strabismo]]n estas belo, kaj por atingi ĝin, la patrinoj metis kruĉojn plenaj je akvo antaŭ la infanoj por ke ili kreskiĝu havante tiun defekton; la koncepto de belo povas varii inter kulturoj.
 
===Antikvaj grekoj===
La klasika greka vorto kiu plej bone tradukas la esprimojn "belo" aŭ "bela" estis [[wikt:κάλλος|κάλλος]], ''kallos'', kaj la adjektivo estis καλός, ''kalos''. Tamen, ''kalos'' povas kaj estas ankaŭ tradukitaj kiel ″bona″ aŭ ″bonkvalita″ kaj tiele ĝi havas pli ampleksan signifon ol simple fizika aŭ materia belo. Simile, ''kallos'' estis uzita diference el la vorto ''bela'' je tio ke dekomence estis aplikita al homoj kaj portas erotan konotacion.<ref>{{cite book|last1=Konstan|first1=David|title=Beauty - The Fortunes of an Ancient Greek Idea|date=2014|publisher=Oxford University Press|location=New York|isbn=978-0-19-992726-5|pages=30–35}}</ref>
 
La [[Kojnea greka lingvo|kojnegreka]] vorto por ''bela'' estis ὡραῖος, ''hōraios'',<ref>Matthew 23:27, Acts 3:10, Flavius Josephus, 12.65</ref> adjektivo etimologie derivita el la vorto ὥρα, ''hōra'', signife "horo". En Kojnea greka, ''belo'' estis tiele asocia kun "unuhora".<ref name="Euripides, Alcestis 515">Euripides, ''Alcestis'' 515.</ref> Tiele, freŝa frukto (de tiu temmpo) estis konsiderata bela, dum juna virino klopodanta aspekti pli aaĝa aŭ pli aĝa virino klopodanta aspekti pli juna ne estus konsiderata bela. En Atika greka, ''hōraios'' havis multajn signifojn, inklude "juna" kaj "matura".<ref name="Euripides, Alcestis 515"/>
 
La plej fruaj teorioj pri belo en la [[Okcidenta mondo]] povas esti trovita en la verkoj de fruaj Grekaj filozofoj el la periodo de [[Antaŭsokrataj filozofoj]], kiel [[Pitagoro]]. La Pitagora skolo vidis fortan konekton inter [[matematiko]] kaj beleco. Partikulare, ili notis ke la objektoj kiuj estis proporciaj laŭ la [[ora proporcio]] aspektas pli allogaj.<ref>Seife, Charles (2000). ''Zero: The Biography of a Dangerous Idea''. Penguin. {{ISBN|0-14-029647-6}}. p. 32</ref> La [[Greka arkitekturo|antikva greka arkitekturo]] estis bazita sur tiu rigardo al simetrio kaj [[Rilatumo|proporcio]].
{{redaktata}}
Plato considered beauty to be the Idea (Form) above all other Ideas.<ref>Phaedrus</ref> Aristotle saw a relationship between the beautiful (''to kalon'') and virtue, arguing that "Virtue aims at the beautiful."<ref>Nicomachean Ethics</ref>
 
[[Classical philosophy]] and sculptures of men and women produced according to the [[Ancient Greek philosophy|Greek philosophers]]' tenets of ideal human beauty were rediscovered in [[Renaissance]] Europe, leading to a re-adoption of what became known as a "classical ideal". In terms of female human beauty, a woman whose [[human physical appearance|appearance]] conforms to these tenets is still called a "classical beauty" or said to possess a "classical beauty", whilst the foundations laid by Greek and Roman artists have also supplied the standard for male beauty in western civilization.{{Citation needed|date=November 2009}} During the Gothic era, the classical aesthetical canon of beauty was rejected as sinful. Later, [[Renaissance]] and [[Humanism|Humanist]] thinkers rejected this view, and considered beauty to be the product of rational order and harmonious proportions. Renaissance artists and architects (such as [[Giorgio Vasari]] in his "Lives of Artists") criticised the Gothic period as irrational and barbarian. This point of view of [[Gothic art]] lasted until Romanticism, in the 19th century.
 
== Filozofio ==
188 733

redaktoj