San-Marino: Malsamoj inter versioj

267 bitokojn aldonis ,  antaŭ 2 jaroj
kiel skribi "frua 2010-a jardeko"? fonto trovita! ĉu eble tiel? limoj laŭ la mapo.
(de enwp kaj aliaj fontoj. mi ŝanĝetos plu. demandoj: kial ne nur "San Marino", kaj kial ne "Monte Titano" kial nomo? ĉu fonto por esperantaj formoj ekzistas, aŭ konsilo? pli ebloj: bildoj, kaj eble iom pli pri la ekonomio.)
(kiel skribi "frua 2010-a jardeko"? fonto trovita! ĉu eble tiel? limoj laŭ la mapo.)
| nacia tago = 3-a de septembro – tago de la fondiĝo de respubliko (301), laŭlegende
| sendependeco = laŭlegende 3-a de septembro 301
}}
}}'''San-Marino''' ([[itala lingvo|itale]] ''San Marino'') estas malnova malgranda lando en la [[Apeninoj|apenina]] duoninsulo en [[Eŭropo]].
 
}}'''San-Marino''' ([[itala lingvo|itale]] ''San Marino'') estas malnova malgranda lando en la [[Apeninoj|apenina]] duoninsulo en [[Eŭropo]].
 
Ĝi estas plena enklavo, ĉirkaŭita de norda [[Italio]], kaj tra ĝia malgrandeco ankaŭ [[mikroŝtato]]. La lando estas la tria plej malgranda lando en Eŭropo, post la [[Vatikano]] kaj [[Monako]], kaj la kvina plej malgranda en la mondo.
 
La nomo de la lando venas de [[Marino (diakono)|Marino]], ŝton-laboristo kiu laŭ legendo fondigis la respubliko kiel sendependa monaĥo-komunumo. La unuaj historiaj dokumentoj pri San Marino mencias ke monaĥo loĝas sur monto [[Titano (monto)|Titano]] en 511. La unua konata mencio de San-Marino kun "specifa teritoria referenco" venas de la jaro 885. La legendo pri la ŝton-laboristo kaj monaĥo [[Marino (diakono)|Marino]], laŭ kiu la lando estis fondita en 301, estas pli frue konata [nur] de la 12-a jarcento, ĉirkaŭ 800 jaroj poste, kaj povas esti skribita kiel propagando|havi tiun fruan daton por la fondiĝo propagande, kiel ilo en konflikto.|kaj eblas ke la rakonto estis, minime parte, falsita por defendi la sendependeco de San Marino kontraŭ la episkopo de Rimini.<ref name="UNESCO">http://www.sanmarinosite.com/en/history/origins-of-san-marino/ (januario 2018)</ref> UNESCO skribas pri San-Marino ke ĝi estas speco de «sendependa republiko ekde la 13-a jarcento», kaj ke ĝi iĝis fondita «kiel urbo-lando en la 13-a jarcento».<ref>http://whc.unesco.org/en/list/1245/ (januario 2018)</ref>
 
San-Marino estas ofte menciita kiel la plej malnova [[respubliko]] en la mondo. La bazo de la statutoj de San-Marino, kiukiuj estas la bazofondaĵo de la leĝo kaj rego, estis aprobita en la jaro 1600, kaj tiel ĝi povas esti la plej malnova ankoraŭ uzata bazleĝaro en la mondo.
 
La areo de San-Marino, en la montaro la [[Apeninoj]], estas 61 kvadratkilometroj, kaj en 2017 ĝi havashavis pli ol 33&nbsp;500 loĝantoj.<ref name="WF">https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sm.html (januario 2018; nombroj de 2017)</ref> De tiuj, plu ol 10&nbsp;500 loĝas en la plej granda urbo Serravalle, kaj plu ol 4&nbsp;100 loĝas en la ĉefurbo ankaŭ nomita San-Marino. La urbo-centro de la ĉefurbo kaj la monto en kiu ĝi situas, monto [[Titano (monto)|Titano]], estas inkluata en la listo de mond-heredaĵoj de UNESCO ekde 2008.<ref name="UNESCO"/>
 
La lando havas un de la plej alta [[malneta nacia produktojprodukto]]j po persono en la mondo,<ref>https://www.lonelyplanet.com/italy/emilia-romagna-and-san-marino/san-marino (januario 2018)</ref> en nivelo kun la aliaj plej evoluitaj regionoj en Eŭropo, kaj havasĝia stabilanekonomio ekonomionestas stabila.
 
<!--San-Marino ŝajneen havasĉirkaŭ 2010 havis pli da [[vehikloj]] ol loĝantoj. [la fonto por tio malbonas]--<ref>https://web.archive.org/web/20140209114811/http://data.worldbank.org/indicator/IS.VEH.NVEH.P3</ref>La averaĝa atendata [[vivdaŭro]] je naskiĝo estas un de la plej alta en la mondo – 83,3 jaroj en 2017.<ref name="WF" />
 
La [[Akademio Internacia de la Sciencoj]] situas en San-Marino.
 
[[Dosiero:Kaart San Marino.png|thumbeta|Mapo de San-Marino]]
 
== Historio ==
En 1960 kaj 1973 San-Marino enkondukis la aktivan respektive pasivan elektorajton por virinoj.
 
En 1992 la lando aniĝis en [[Unuiĝintaj Nacioj]]. Ĝi ne estas membro de [[Eŭropa Unio]], sed ja partoprenas en la Eŭropa Valuta Unio kaj stampigas (en Italio) proprajn [[eŭro]]-monerojn, kiuj tamen ne cirkulas, sed estas vendataj al kolektantoj. Simile grava enspezofonto estas poŝtmarkoj por kolektantoj.
En 1992 la lando aniĝis en [[Unuiĝintaj Nacioj]].
Ĝi ne estas membro de [[Eŭropa Unio]], sed ja partoprenas en la Eŭropa Valuta Unio kaj stampigas (en Italio) proprajn [[eŭro]]-monerojn, kiuj tamen ne cirkulas, sed estas vendataj al kolektantoj. Simile grava enspezofonto estas poŝtmarkoj por kolektantoj.
 
[[Dosiero:Kaart San Marino.png|thumb|Mapo de San-Marino]]
Elmigrintoj kaj iliaj idoj konservas ne nur la ŝtatanecon, sed ankaŭ la elektorajton. Tial san-marinaj partioj dum la balotoj invitas eksterlandajn sanmarinanojn, esperante ke ili voĉdonos por la invitintoj.
 
== Strukturo ==
[[Dosiero:San Marino.png|thumb|left|250pxeta|La municipoj de San-Marino]]
 
San-Marino estas dividita al naŭ [[municipoj de San-Marino|komunumoj]], nomataj "kasteloj" (''castelli''). Jen listo kun la loĝantaro (de 2012):
{| border="1" cellspacing="0"
!sumo:!! !!align="right"|32.471
|}
La plej granda urbo, ''Dogana'' en kastelo ''Serravalle'', havas propran poŝtkodon 47891. EscepteĈiuj dealiaj lalimas ĉefurbaal Italio; la kastelo ĉiujde aliajla limasĉefurbo altamen Italionur ete.
[[Dosiero:San Marino.png|thumb|left|250px|La municipoj]]
<br clear=all \br>
 
== Leĝaro ==
444

redaktoj