Apeninoj: Malsamoj inter versioj

1 541 bitokojn aldonis ,  antaŭ 2 jaroj
== Plantoj kaj bestoj ==
=== Plantoj ===
Precipe influas la [[vegetaĵaro]]n de Apeninoj:
La plantoj kreskantaj en Apeninoj dependas ĉefe de tri influantoj:
* la temperaturo: (mezvarma klimato), pli malvarma alte, pli varma sude;
Pro* la klimato,disponeblo de akvo, mankaskiu dumdependas de la somero,sezono sed(somere jarepluvas ĝimalmulte) estassed sufiĉeankaŭ abunda.de Tamen,la grundo (en la kalkoŝtonakalkoŝtonaj areoj, (kiuj estas la plej oftaj), pluvakvo parte iras subteren, do la disponeblo de akvo malgrandiĝas).
* disponeblo de akvo
* alto
 
Apeninoj estas plejparte kovritaj de arbaroj, enhavantaj preskaŭ nur deciduajn arbojn: la [[apeninaj deciduaj montarbaroj]]. Ekde ĉ.800m regas [[fago]]j, ĝis 1400-1800m.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://www.worldwildlife.org/ecoregions/pa0401 |lingvo=en |titolo=Appenine deciduous montane forests |eldoninto=WWF |aŭtoro=P.Regato |alirdato=2018-02-18}}</ref> Super la fagoj ofte estas nur herbejoj.
Pro la klimato, akvo mankas dum la somero, sed jare ĝi estas sufiĉe abunda. Tamen, en la kalkoŝtona areoj (kiuj estas la plej oftaj) pluvakvo parte iras subteren, do la disponeblo de akvo malgrandiĝas.
 
Apeninoj estas plejparte kovritaj de arbaroj, enhavantaj preskaŭ nur deciduajn arbojn. Ekde ĉ.800m regas [[fago]]j, ĝis 1400-1800m. Super la fagoj ofte estas nur herbejoj; [[koniferoKonifero]]j ne estas oftaj en Apeninoj, krom en malmultaj lokoj.<ref>{{citaĵo el la reto |url=http://www.comune.udine.it/opencms/opencms/release/ComuneUdine/cittavicina/cultura/it/musei/storianaturale/pubblicazioni/quaderni/allegati_it/18-q18_conifere1.pdf |formato=PDF |titolo=I boschi montani di conifere |lingvo=it |aŭtoro=Pluraj aŭtoroj |eldoninto=Museo Friulano, Ministero Ambiente, Comune Udite |jaro=2007 |alirdato=11.02.2018 }}</ref> Inter koniferoj, estas menciinda la [[blanka abio]] (''Abies alba''), kiu iam estis multe pli ofta ol hodiaŭ, kutime miksata al fagoj, kaj la [[nigra pino]] (''Pinus nigra''). En partoj de sudaj Apeninoj tre gravas la [[balkana pino]] (''Pinus heldreichii''). Super la arbaroj, ĉe la plej alta pintoj, kreskas la [[monta pino]] (aŭ pigmea pino, ''Pinus mugo''), kiu estigas arbetarojn.
 
En pli malaltaj areoj (kutime sub ĉ.800m) anstataŭ fagoj estas miksaĵo de aliaj deciduaj arboj: [[kverko]]j, [[kaŝtanarbo]]j, [[frakseno]]j, [[karpeno]]j ktp. En la suda parto de Apeninoj troveblas ankaŭ arbaroj de [[napola alno]] (''Alnus cordata''), endemia de Suditalio kaj Korsiko.
 
Estas multe da endemiaj herboj, precipe en la altaĵoj; plejparte ili estas similaj sed ne egalaj al alpaj herboj. Ekzemploj estas la apenina edelvejso (''Leontopodium nivale''), simila al la plej fama alpa [[edelvejso]] (''Leontopodium alpinum''); la rokjasmeno de Matilda, ''Androsace mathildae'', simila al la [[Androsace alpina|alpa rokjasmeno]] (''Androsace alpina''). Estas ankaŭ herboj kiuj troveblas nur en Apeninoj kaj en Balkanoj (sed ne en Alpoj), ekzemple la balkana [[genciano]] ''Gentiana dinarica''. La plimulto de la plantaj specioj estas tamen komunaj al Apeninoj, Alpoj kaj aliaj partoj de Eŭropo.
 
=== Bestoj ===
1 910

redaktoj