Ludilo: Malsamoj inter versioj

42 bitokojn aldonis ,  antaŭ 3 jaroj
Multaj gramatikaj kaj interpunkciaj plibonigoj.
e
(Multaj gramatikaj kaj interpunkciaj plibonigoj.)
Ludiloj ekzistas jam de miloj da jaroj. Oni diras, ke plej infanoj ludas per io ajn kion ili povas trovi, kiel pinostrobilojn aŭ ŝtonetojn. Dum [[arkeologio|arkeologiaj]] elfosadoj, oni trovis ofte [[Pupo (ludilo)|pupojn]], nome figuroj en formo de personaj, bestoj aŭ [[soldato]]j, malgrandajn [[laborilo]]jn ktp. Ankaŭ ludobildojn. Oni verkis pri ĉio tio en kelkaj el la plej antikvaj literaturaj verkoj. Ludiloj elfositaj el la [[Indusvala civilizo]] (3000-1500 a.K.) estas malgrandaj [[ĉaro]]j, [[fajfilo]]j kun formo de birdoj, kaj ludilaj [[simio]]j kiuj povis esti trenitaj pere de snuro.<ref name=Indialife>[http://members.aol.com/Donnclass/Indialife.html MrDonn.org - Daily Life in Ancient India, including the mysterious Indus Valley Civilization<!-- Bot generated title -->]</ref>
 
La plej antikvaj ludiloj estis faritaj el materialoj trovitaj en naturo, kiaj ŝtonoj, bastonoj, kaj [[argilo]]. Antaŭ miloj da jaroj, [[Antikva Egipto|Egiptaj]] infanoj ludis per [[pupo]]j kiuj havis perukojn kaj moveblajn membrojn kiuj estis faritaj el ŝtonoj, ceramiko kaj ligno.<ref name=Maspero>{{cite book|last=Maspero|first=Gaston Camille Charles|authorlink=|title=Manual of Egyptian Archaeology and Guide to the Study of Antiquities in Egypt|publisher=Project Gutenberg|url=http://www.gutenberg.org/etext/14400}}</ref> En [[Antikva Grekio]] kaj [[Antikva Romo]], infanoj ludis per pupoj faritaj el vakso aŭ [[terakoto]], bastonoj, [[arko]]j kaj [[sago]]j, kaj [[jojo]]j. Kiam grekaj infanoj, ĉefe infaninoj, venis al markita aĝo estis kutimo por ili proponi la ludilojn de sia infanaĝo al la dioj. Antaŭ edziĝo, junulinoj ĉirkaŭ 14-jaraĝaj proponis siajn pupojn en templo kiel ritoriton de paŝado al plenkreskuleco.<ref name=Powell>{{cite book|last=Powell|first=Barry B.|title=Classical Myth; Third Edition|publisher=Prentice Hall|year =2001|location=Upper Saddle River, NJ|pages=33–34|isbn=0-13-088442-1}}</ref><ref name=Oliver>{{cite web|last=Oliver|first=Valerie|title=History Of The Yo-Yo|publisher=Spintastics Skill Toys, Inc.|year=1996|url=http://www.spintastics.com/HistoryOfYoYo.asp|accessdate=2006-10-30 |archiveurl = http://web.archive.org/web/20060809224918/http://www.spintastics.com/HistoryOfYoYo.asp <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2006-08-09}}</ref>
 
La plej antikva konata mekanika [[puzlo]] devenas ankaŭ el [[Grekio]] kaj aperis en la 3a jarcento a.K. La ludo konsistis je kvadrato dividita en 14 partoj, kaj la celo estis kreai diversajn formojn el tiuj pecoj. En [[Irano]] "puzlofermiloj" estis faritaj tiom frue kiom ĝis la 17a jarcento a.K. La [[Inkaoj]] ekzemple havis rulan ludilon, kvankam la [[kulturo]] ne uzis la [[rado]]n [[transporto|transportcele]].
=== Amasa merkato ===
[[Dosiero:Hornby pt1901.jpg|eta|maldekstra|[[Patento]] de Frank Hornby de 1901 nombro GB190100587A por kio poste iĝis konata kiel [[Meccano]].]]
En la [[20-a jarcento]] komencis amasa [[Industrio|industria]] produktado de ludiloj en plej diversaj lokoj. La ora epoko de ludildisvolvigo estis ĉe la ŝanĝo al la 20a jarcento. Realaj [[kosto]]j plialtiĝis rapide en la [[okcidenta mondo]], permesante eĉ al laborklasaj familioj disponigi ludilojn por siaj infanoj, kaj industriaj teknikoj de precizeca inĝenierado kaj amasproduktado povis havigi liverojn por plenumi tiun pliiĝantan peton. Intelekta emfazo estis pliiĝante lokigita al la gravo de integra kaj feliĉa infaneco por la futura disvolvigo de la infanoj. William Harbutt, angla pentristo, inventis [[modlopasto]]n en 1897, kaj en 1900 komencis komerca produktado kaj uzado de tiu materialo kielpor infanaprodukti ludiloludilojn. [[Frank Hornby]] estis pionira inventisto en ludil-disvolvigo kaj fabrikado kaj estis responsa pro la invento kaj produktado de tri el la plej popularaj linioj de ludiloj bazitaj sur [[Teknika mekaniko|inĝenieraj principoj]] en la [[20-a jarcento]]: nome [[Meccano]], [[Hornby Railways|Trajnoj Hornby]] kaj [[Ludiloj Dinky]].
 
Meccano estis [[Skalmodelo|modela]] [[konstruado|konstrusistemo]] kiu konsistis el konstante reuzeblaj [[metalo|metalaj]] strioj, platoj, [[Trabo (arkitekturo)|trabo]]j, [[akso]]j, [[rado]]j, kaj [[dentrado]]j, kun [[ŝraŭbo]]j kaj [[ŝraŭbingo]]j por konekti la pecojn kaj ebligi la konstruadon de funkciantaj modeloj kaj mekanikaj aparatoj. [[Dinky Toys]] pioniris la fabrikadon de mulditaj ludiloj per la produktado de [[aŭtoludilo]]j, trajnoj kaj ŝipoj kaj sekve modeltrajnaj serioj iĝis popularaj en la 1920-aj jaroj. La entrepreno [[Britains]] revoluciis la produktadon de [[ludilsoldato]]j (ankaŭ ''stansoldatoj'') per la invento de la procezo de kava fandomuldado en [[plumbo]] en 1893<ref>Joplin, N. (1996). ''Toy Soldiers''. London: Quintet Publishing, Ltd.</ref> - la produktoj de tiu entrepreno restis industria standardo dum multaj jaroj.
 
[[Dosiero:2 duplo lego bricks.jpg|eta|Brikoj de [[Lego]].]]
Dum la [[Dua Mondmilito]], oni kreis novajn tipojn de ludiloj tra hazarda [[novigo]]. Post klopodi krei anstataŭon por [[sinteza kaŭĉuko]], la usonano [[Earl L. Warrick]] senaverte inventis "nutty putty" dum la [[Dua Mondmilito]]. Poste, Peter Hodgson agnoskis la potenceblon kiel infanainfanan ludiloludilon kaj fabrikis ĝin kiel [[Silly Putty]]. Simile, Play-Doh estis origine kreita kiel mura purigilo.<ref name=mit>[http://web.mit.edu/Invent/iow/sillyputty.html Pri invento de ''silly putty'', el web.mit.edu]</ref> En 1943 [[Richard T. James|Richard James]] estis spertante per [[risorto]] kiel partoparton de sia militista esplorado kiam li vidis unu kiu izoliĝis kaj falis surgrunden. Li estis atentita per la maniero kiel ĝi ĉirkaŭfalis surgrunden. Li pasis du jarojn fin-prepaante la desegnon por trovi la plej bonan kvanton de ŝtalo kaj karbo; la rezulto estis [[Slinky]], kiu estis venditaj en vendejoj laŭlonge de la [[Usono]].
 
Post la [[Dua Mondmilito]] dum la socio iĝis eĉ pli flua kaj disponeblis nova teknologio kaj materialoj (plastoj) por ludilfabrikado, ludiloj iĝis pli malmultekostaj kaj ĉieaj en hejmoj tra la tuta [[Okcidenta Mondo]]. Inter pli bone konataj produktoj de la 1950-aj jaroj estis la linio de la [[Danio|dana]] entrepreno [[Lego]] de koloraj interkongruaj plastaj brikkonstruaj serioj, la [[Kubo de Rubik]], la Kapo de Sro. Potato, la [[Pupo Barbie]] kaj la [[Action Man]].<ref>{{cite web|url=http://www.localhistories.org/toys.html|title=A BRIEF HISTORY OF TOYS|accessdate=2012-12-17}}</ref> Nuntempe estas komputiligitaj pupoj kiuj povas agnoski kaj identigi objektojn, la voĉon de ties posedanto, kaj elekti inter centoj da antaŭ-programitaj frazoj per kiuj respondi.<ref name=VanPatten>{{cite web|last=Van Patten|first=Denise|title=A Brief History of Talking Dolls - From Bebe Phonographe to Amazing Amanda|publisher=About.com|url=http://collectdolls.about.com/od/dollsbymaterial/a/talkingdolls.htm|accessdate=2006-10-30}}</ref> La materialoj el kiuj ludiloj estas farataj ŝanĝis, kiuj ludiloj povas esti farataj ŝanĝis, sed la fakto ke infanoj ludas per ludiloj ne ŝanĝis.
 
== Infandisvolviĝo ==
Ludiloj, kiel ludoludado mem, utilas al mulaj celoj kaj ĉe homoj kaj ĉe animaloj. Ili havigas distron dum ili plenumas edukan rolon. Ludiloj plibonigas [[Kogno|kognan]] [[konduto]]n kaj stimulas [[kreivo]]n. Ili helpas en la disvolviĝo de fizikaj kaj mensaj lertecoj kiuj estas necesaj en posta vivo.
 
Unu el plej simplaj ludiloj, serio de simplaj lignaj [[Bloko (ludilo)|blokoj]] estas ankaŭ unu el plej bonaj ludiloj por la disvolviĝo de la menso. Andrew Witkin, direktoro de merkatiko por [[Mega Brands]] diris al la gazeto ''Investor's Business Daily'' ke, "Ili helpas disvolvigi manokulan kunordigon, matematikajn kaj sciencajn kapablojn kaj ankaŭ igas ke la infanoj iĝu kreivaj."<ref name=Tsuruoka>{{cite journal|last=Tsuruoka |first=Doug |title=Toys: Not All Fun And Games |journal=Investor's Business Daily |volume= |issue= |pages= |publisher= |date=5a de Januaro, 2007 |url=http://www.investors.com/editorial/IBDArticles.asp?artsec=23&issue=20070105 |doi= |id= |accessdate=2007-01-08 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/20070929090819/http://www.investors.com/editorial/IBDArticles.asp?artsec=23&issue=20070105 |archivedate=29a de Septembro, 2007 }}</ref> Aliaj ludiloj kiaj [[rulglobeto]]j, [[resaltaĵo]]j, kaj [[pilko]]j utilas al similaj funkcioj en infandisvolviĝo, permesante al infanoj uzi ties mensojn kaj korpojn por lerni pri spacaj rilatoj, kaŭzo kaj efiko, kaj al ampleksa gamo de aliaj kapabloj same kiel al tiuj menciitaj de Sro. Witkin.
{{cite web|last=Vargas|first=Melody|title=Annual Toy Industry Sales|work=About.com|url=http://retailindustry.about.com/od/seg_toys/a/toy_sales.htm|accessdate=2006-11-22}}</ref> Monelspezado en ludiloj inter la aĝoj de 8 kaj 12 sole totaloj proksimumis 221 milionojn da dolaroj ĉiujare en Usono.<ref name=tweens>{{cite news|last =Associated Press|title=Parents of tweens seek balance for fast-maturing kids|publisher=CNN.com|date=28a de Novembro, 2006|url=http://www.cnn.com/2006/HEALTH/11/28/teen.tweens.ap/index.html|archiveurl=http://web.archive.org/web/20061201012535/http://www.cnn.com/2006/HEALTH/11/28/teen.tweens.ap/index.html|archivedate=2006-12-01|accessdate =2008-03-16}}</ref> Oni ĉirkaŭkalkulis, ke en 2011, 88% el ludilvendoj estas en la aĝogrupo de 0–11 jaroj.<ref name="NPD Group">{{cite web|last=Crupnick|first=Russ|title=Drilling to the Core in Toy Spending|url=https://www.npdgroupblog.com/drilling-to-the-core-in-toy-spending/#comment-4736|work=https://www.npdgroupblog.com/|publisher=NPD Group|accessdate=12a de Februaro 2013}}</ref>
 
Ludilaj [[kompanio]]j ŝanĝas kaj adaptas siajn ludilojn por trafi la ŝanĝantajn petojn de infanoj tiele akirante pli grandajn partojn de la substanca merkato. En ĵusaj jaroj multaj ludiloj iĝis pli komplikaj per brilaj lumoj kaj sonoj kiel klopodo por allogi infanojn eliri el la televido kaj el interreto. Laŭ la prezidanto de [[Mattel]], nome Neil Friedman, "Plinovigo estas ŝlosilo en la ludila industrio kaj sukcesis krei pintan momenton por knaboj per desegnado de ludiloj, kiuj havas amuzajn, plinovigajn trajtojn kaj inkludas novajn teknologiojn kaj engaĝigajn enhavon."
 
Laŭ klopodo por malpliigi kostojn, multaj amas-produktantoj de ludiloj lokigas siajn fabrikojn en areojn kie la kostoj estas pli malaltaj. Ĉirkaŭ 75% el la ludiloj venditaj en Usono, ekzemple, estas fabrikitaj en [[Ĉinio]].<ref name=Tsuruoka/> Aferoj kaj eventoj kiaj energiaj interrompoj, disponeblo de krudaj materialoj, labordisponeblo, kaj altaj salajroj kiuj tuŝas areojn, kie fabrikoj situas ofte havas enorman efikon sur la ludila industrio en importantaj landoj.
 
Multaj tradiciaj ludilfabrikantoj estis perdantajperdas vendojn profite al la fabrikantoj de [[Komputila ludo|komputilaj ludoj]] dum jaroj. Pro tio, kelkaj tradiciaj ludilfabrikantoj eniris en la kampo de elektronikaj ludoj kaj profitigis la varmarkojn, kiujn ili havas per enmeto de interagadaj etendoj aŭ interreta konekteco al ties nunaj ludiloj.<ref name = "Ibisworld">{{cite news
| last =
| first =
 
=== Bazaj ludiloj ===
El vidpunkto de evoluo de infano plej simplaj estas la plej bonaj ludiloj formeblaj, sufiĉas nura materialo: [[sablo]], [[modlopasto]], pasto... Sekvas simplaj kuboj, poste konstrueroj kaj diversaj specoj de "asteloj", kiuj tenas formon. La plej fama kaj tre ŝatata konstrua ludo estas [[Lego (ludilo)|Lego]] kiu variablas kaj flekseblas laŭ grandecoj (por kelkaj aĝkategorioj). Precipe ĉe bazaj ludoj faktas ke se oni antaŭkondukos al infano bazajn ludprincipojn, do infano mem povas amuziĝi por longa tempo kaj utiligos akiritajn kapablojn en similaj agadoj.
 
=== Modernaj ludiloj ===
{{Ĉefartikolo|Konstruludilo}}
[[Dosiero:Lego Color Bricks.jpg|eta|dekstra|Blokoj aŭ brikoj [[Lego]] kuraĝigas lernadon pere de ludado.]]
'''Konstruludiloj''' estas parto de serio de standardaj pecoj, kiuj permesas la konstruadon de vario de diferencaj modeloj. La pecoj evitas la komplikon de fabrikataj pecoj, kaj la postulon de speciala trejnado necesa por desegni kaj konstrui komplikajn sistemojn. Tio faras ilin taŭgaj por portempaj strukturoj, aŭ por uzado kiel [[ludilo]]j por infanoj. La pecoj uzataj nomiĝas plej ofte [[Bloko (ludilo)|blokoj]] aŭ [[briko]]j.
 
La greka filozofo [[Platono]] verkis, ke la futura arkitekto ludas je konstruaĵoj dum infanaĝo.<ref name=Hils>Karl Hils, ''The Toy - Its Value, Construction and Use'', Edmund Ward Ltd., London, 1959.</ref> [[Konstruludilo]] estas kolekto de separataj pecoj, kiuj povas esti kunigitaj por krei [[Skalmodelo|modelojn]]. Popularaj farotaj modeloj estas [[aŭto]]j, [[kosmoveturilo]]j, kaj [[domo]]j. La konstruotaj aĵoj, kiuj estas konstruitaj estas foje uzataj post kompletigo, sed ĝenerale parolante, la celo estas konstrui aĵojn laŭ propra desegno, kaj malnovaj modeloj ofte estas malfaritaj kaj la pecoj estas reuzataj en novaj modeloj.
 
La plej malnovaj kaj, eble plej ofta konstruludilo estas serio de simplaj lignaj [[Bloko (ludilo)|blokoj]], kiuj estas ofte pentritaj je brilaj koloroj kaj havigitaj al infanoj kaj beboj. Konstruludiloj kiaj brikoj de [[Lego]] kaj de [[Lincoln Logs]] estas desegnitaj por iom pli aĝaj kaj estis tre popularaj en la lasta jarcento. Konstruludiloj allogas al infanojinfanojn (kaj plenkreskulojplenkreskulojn), kiuj ŝatas labori per siaj [[mano]]j, [[puzlo]]-solvantojsolvantojn, kaj kazojkazojn de [[imago]]-povo.
 
Kelkaj aliaj ekzemploj estas [[Bayko]], [[Konstruk-Tubes]], [[K'Nex]], [[Erector Set]], [[Tinkertoy]], kaj [[Meccano]], kaj ĝenraj konstruludiloj kiaj [[Neodimo|Neodimaj magnetludiloj]].
[[Dosiero:Child and Doll.jpg|eta|maldekstra|Knabino kun sia [[Pupo (ludilo)|pupo]] en la 1900-aj jaroj.]]
 
[[Pupo (ludilo)|Pupo]] estas modelo de [[homo]] (ofte [[bebo]]), [[humanoido]] (like [[Bert kaj Ernie]]), aŭ [[animalo]]. Modernaj pupoj estas ofte faritaj el [[tolo]] aŭ [[plasto]]. Aliaj materialoj, kiuj estas, aŭ estis, uzataj en la fabrikado de pupoj estas [[semo|semoŝelo]]j, [[osto]], [[ŝtono]]j, [[ligno]], [[porcelano]] (foje nomataj ''ĉina''), [[celuloido]], [[vakso]], kaj eĉ [[pomo]]j. Ofte homoj faris pupojn el iaj ajnaj materialoj disponeblaj al ili.
 
Kvankam foje intencitaj kiel ornamoj, suveniroj, aŭ [[kolektero]]j por aĝaj infanoj kaj plenkreskuloj, plej pupoj estas intencitaj kiel ludiloj por [[infano]]j, kutime [[infanino]]j, por ludi per ili. Pupoj estis trovitaj en [[Antikva Egipto|egiptaj]] [[tombo]]j, kiuj datas tiom frue kiom ĝis el [[21-a jarcento a.K.|2000 a.K.]].<ref name="Maspero"/>
 
Pupoj estas kutime miniaturoj, sed bebopupoj povas esti de realaj grando kaj pezo. Pupo kiel remburita [[animalo]] de milda materialo estas foje nomata [[pluŝaĵo]]. Populara ludilo de tiu tipo estas [[pluŝa urso]].
[[Dosiero:Pierre Despereax 09.19.2012 (8004871773).jpg||eta|Pluŝa urso]]
 
Distingo estas ofte farata inter pupoj kaj [[agopupo]]j, kiuj estas ĝenerale el plasta aŭ duonmetala konstruado kaj pozeblaj je ioma etendo, kaj ili ofte estas komercigataj pere de programoj de [[televido]] aŭ de [[filmo]]j, kiuj aperigas tiun rolulojn. Modernaj agopupoj, kiaj [[Action Man]], estas ofte komercigitaj por knaboj, dum pupoj estas ofte komercigitaj por knabinoj.
 
[[Soldatludilo]]j, eble antaŭaĵoj de modernaj agopupoj, estis populara ludilo dum jarcentoj. Ili permesas al infanoj agadi batalojn, ofte pere de milita ekipado, kaj konstrui [[kastelo]]jn aŭ [[fortikaĵo]]jn. Ankaŭ miniaturaj animalpupoj estas disvastigitaj, kaj infanoj ofte ludas organizante [[farmo]]jn uzante animalojn kaj ekipadon centritan al ludila farmo. Tio ebligis ankaŭ aktivaĵojn proksimajn al la realaj taskoj de plenkreskuloj (gepatroj). Ankaŭ aliaj metioj tiukadre disponigis modelojn por pupoj de [[laboristo]]j, kiaj [[policano]]j, fajrestingistoj, ĉarpentistoj, ktp.
{{Ĉefartikolo|Puzlo}}
[[Dosiero:Puzzle-piece.jpg|eta|dekstra|200px|Pecoj de puzlo]]
'''Puzlo''' estas [[problemo]] aŭ [[enigmo]] kiu estas defio al [[genio]]. Solvoj al puzlo povas postuli agnoski [[modelo]]jn kaj krei partikularan ordon. Personoj kun alta kapablo por [[indukta logiko]] povas pli bone solvi tiujn puzlojn ol aliaj. Puzloj bazitaj sur la procezo de [[esplorado]] kaj malkovro por kompleti ilin povas esti solvitaj pli rapide de tiuj personoj, kiuj havas bonajn [[Dedukto|dedukto]]-kapablojn. Populara [[puzlo]] ludilo estas la [[Kubo de Rubik]], inventita de la hungara [[Ernő Rubik]] en 1974. Estinte popularigita en la 1980-aj jaroj, solvi la kubon postulas planadon kaj problem-solvajn kapablojn kaj implicas [[algoritmo]]jn.
 
Estas multaj diferencaj tipoj de puzloj, ekzemple [[labirinto (ludilo)|labirinto]] estas tipo de [[veturpuzlo]]. Aliaj kategorioj estas [[konstrupuzlo]]j, [[bastonpuzlo]]j, [[Kahelara enigmo|kahelenigmoj]], [[transportpuzlo]]j, [[malkroĉopuzlo]]j, [[glitopuzlo]]j, [[logika enigmo|logikaj enigmoj]], [[bildopuzlo]]j, [[serurpuzlo]]j kaj [[mekanika puzlo|mekanikaj puzloj]].
Multaj sukcesaj [[filmo]]j, [[televido|televidaj]] programoj, [[libro]]j kaj [[sporto|sportaj]] teamoj havas oficialajn [[varo|vararojn]], kiuj ofte inkludas rilatajn ludilojn. Kelkaj elstaraj ekzemploj estas ludiloj ege popularaj pri [[Star Wars]] (filmoserio de [[scienc-fikcio]]) kaj pri [[Arsenal F.C.|Arsenal]], nome angla [[Futbalo|futbala]] klubo.
 
Reklamadaj ludiloj povas esti konsideritaj en ajna el aliaj ludilkategorioj; ekzemple ili povas esti pupoj aŭ [[agofiguro]]j baze sur la roluloj de filmoj aŭ profesiaj atletoj, aŭ ili povas esti pilkoj, jo-joj, kaj [[manĝujo]]j kun logooj sur ili. Foje ili estas senpage donacitaj kiel formo de [[reklamado]]. [[Aviadmodelismo|Aviadmodeloj]] estas ofte ludiloj, kiuj estas uzataj de [[flugkompanio]]j por reklamdi sian markon, ĝuste kiel [[Muldometala ludilo|ludilaj aŭtoj kaj kamionoj]] kaj [[modeltrajno]]j estas uzataj ankaŭ de kamiontransportado, [[fervojo]]j kaj aliaj kompanioj. Multaj manĝofabrikantoj faras reklamadon, per kiuj ludilo estas inkludata en la ĉefa produkto kiel kromaĵo. Ludiloj estas ankaŭ uzataj kiel kromaĵo, kie konsumantoj ŝanĝas aĉetpruvojn el produktoj kaj pagas nur sendokostojn por akiri la promesitan ludilon. Kelkaj personoj eĉ faras grandajn penojn por kolekti tiujn reklamadajn ludilojn, kio eĉ iĝas [[manio]].
 
=== Ciferecaj ludiloj ===
Ciferecaj ludiloj estas ludiloj, kiuj enhavas ioman formon de interagada cifereca teknologio.<ref>http://www.nytimes.com/2014/11/27/business/tech-toys-that-can-make-the-video-screen-passe.html?_r=0</ref> Ekzemploj de ciferecaj ludiloj estas [[cifereca maskoto|ciferecaj maskotoj]] kaj [[poŝkomputila ludilo|poŝkomputilaj ludiloj]]. Inter plej fruaj ciferecaj ludiloj estas la aŭtokurkonkurenco de [[Mattel]] kaj la ''Little Professor'' (eta profesoro), ambaŭ publikigitaj en 1976. La koncepto uzi teknologion laŭ maniero kiu kunigas la ciferecan kun la fizika mondo, havigante unikajn interagadajn spertojn por la uzanto estis referencata en moderna angla per konstruita neologismo “Phygital”<ref>http://phygitalien.com/what-is-phygital/</ref> (''fizereca'' ?).
 
[[Dosiero:Jakarta old football.jpg|eta|Knabo el [[Ĝakarto]] kun sia [[pilko]]. [[Pilkosporto]]j estas bona ekzercado, kaj estas popularaj tutmonde.]]
[[Dosiero:LEGO-01.jpg|eta|maldekstra|Ludiloj kun malgrandaj partoj, kiaj tiuj elementoj de [[Lego]] estas postulitaj de la juro havi avertojn pri akcidentoj en kelkaj landoj.]]
 
Multaj landoj estis aprobintaj sekurecajn standardojn limigantajn la tipojn de ludiloj, kiuj povas esti vendataj. Plej el tiuj intencas limigi eblajn akcidentojn, kiaj [[sufokiĝo|misgluto]] aŭ [[incendio|incendiaj akcidentoj]], kiuj povas kaŭzi [[vundo]]jn. Infanoj, ĉefe ĉe tre malgrandaj, ofte metas ludilojn en siaj buŝoj, kaj la materialoj uzitaj por fari ludilojn estas regulataj por eviti [[veneno|venenadon]]. Materialoj estas ankaŭ regulataj por eviti incendiajn akcidentojn. Infanoj ofte ne ankoraŭ lernis juĝi kio estas sekura kaj kio estas danĝera, kaj gepatroj ne ĉiam imagas pri ĉiuj eblaj situacioj, kaj tiel tiaj avertoj kaj reguloj estas gravaj por ludiloj.
 
Por ludilsekureco, ĉiu lando havas sian proprajn regulojn. Sed ekde la [[tutmondiĝo]] kaj malfermo de merkatoj, plej el ili klopodas harmoniigi ties regulojn. La plej ofta agado ĉe infanoj estas meti ludilojn en siaj buŝoj. Tio estas kial ĝi estas grava por reguligi [[kemiaĵo]]jn, kiuj estas enhavata en [[farbo]]j kaj aliaj materialoj el kiuj la infanaj produktoj estas farataj.<!-- <ref>[http://newsletter.sgs.com/eNewsletterPro/uploadedimages/000006/sgs-safeguards-02812-korea-plans-to-limit-five-chemicals-in-childrens-products-a4-en-12.pdf "Korea plans to limit five chemicals in children’s products"], SGS SafeGuards, Alirita 02/2012</ref> --> Landoj aŭ komercaj zonoj kiaj la [[Eŭropa Unio]] regule publikigas la listojn por reguligi la kvantojn aŭ malpermesas kemiaĵojn el ludiloj kaj junulaj produktoj.
 
Estis ankaŭ aferoj pri ludilsekureco rilate al plumbofarbo. Kelkaj ludilfabrikoj, kiam projektoj iĝas tro grandaj por ili, la kroma produktado estas translokigita al malpli konatajn fabrikojn, ofte en aliaj landoj. Ĵuse, estis kelkaj en Ĉinio, kiujn Usono sendis for. La subdungantoj povas ne esti kontrolitaj tiom akurate kaj foje uzas maltaŭgajn fabrikajn metodojn. La usona registaro kaj aliaj, kun amasvendejoj, estas nuntempe farante movojn por postuli al kompanioj adapti siajn produktojn al testado antaŭ ili venas sur vendejajn bretojn.<ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2007/09/11/business/worldbusiness/11lead.html|work=The New York Times|title=Why Lead in Toy Paint? It's Cheaper|first=David|last=Barboza|date=2007-09-11|accessdate=2010-03-28}}</ref>
 
Alia aspekto kiu rilatas al ludilsekureco estas tiu de imitaĵoj. Tio okazas ankaŭ ĉe aliaj sektoroj de la industrio kaj de la komerco, kiel ĉe multekostaj vestaĵoj, akcesoraĵoj, [[ŝuo]]j, parfumoj, [[horloĝo]]j ktp., sed ĉe tiuj kazoj temas pri famaj varmarkoj, kiuj pluas en la tempo. Male, ĉe ludiloj la vendado de falsaj ludiloj, kiuj false prezentas varmarkojn, kiuj ne korespondas al ili, okazas ĉirkaŭ la ĉefaj festoj ekzemple en [[decembro]], kaj ofte rilatas al [[rolulo]]j, kiuj famiĝis danke al televida aŭ alitipa [[reklamado]] (kantistoj, animaciaj roluloj ktp.) kaj kies famo plej verŝajne por la venonta jaro jam ne pluos aŭ al ĉiatipaj ludiloj, kiuj same perdos sian modon la venontan jaron. Tiele ties vendo devas okazi tuje kaj pro tio pli malmultekoste. Tiele la kvalitaj kaj sekurecaj kontroloj apenaŭ ekzistas aŭ eĉ entute ne. Ekzemple profesia asocio taksis en Hispanio en 2015 ke falsaĵoj estus 16,6% de la rektaj vendaĵoj, tio estas, 167 milionoj da eŭroj.<ref>Por la tuta paragrafo Enrique Bolland, ''¿Cómo detectar si un juguete es una falsificación? El precio, una pista'' en El País, 14 Dec 2015, [http://economia.elpais.com/economia/2015/12/14/actualidad/1450105095_109047.html] Alirita la 14an de Decembro 2015</ref> Laŭ rekomendo de tiu asocio, plej bona solvo por detekti falsajn ludilojn estus ne fidi je konataj kaj relative fidindaj [[ludilvendejo]]j, sed malfidi je malaltaj [[prezo]]j.
 
== Redisponeblo ==
 
== Ludiluzado ĉe animaloj ==
[[Dosiero:Dog retrieving stick.jpg|eta|230px|maldekstra|Multaj hundoj povas esti trejnitaj facile por rekuperi objektojn kiel tiutiun bastonetobastoneton.]]
Ne estas malkutime ĉe kelkaj animaloj ke ili ludas per ludiloj. Ekzemplo de tio estas [[delfeno]]j, kiuj estas trejnataj por peli [[pilko]]n tra ludringo. Junaj [[ĉimpanzo]]j uzas bastonojn kiel ludilojludilojn - la socia aspekto estas vidata per la fakto, ke junaj inoj pli ofte uzas bastonojn tiele pli ol junaj virĉimpanzoj.<ref>[http://news.nationalgeographic.com/news/2010/09/101220-chimpanzees-play-nature-nurture-science-animals-evolution/ Chimp "Girls" Play With "Dolls" Too—First Wild Evidence<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>Current Biology, DOI: 10,1016 / j . cub.2010.11.024</ref> Ili portas siajn elektitajn bastonojn kaj metas ilin en siajn nestojn. Tia kutimo estas ankaŭ vidata en kelkaj plenkreskaj ĉimpanzinoj, sed neniam post ili iĝis patrinoj.
 
Ankaŭ junaj [[hundo]]j kaj ĉefe [[kato]]j ludas per ĉio ajn disponebla sed tre ofte per kutimaj ludiloj, kiajkiel pilkoj, gumaĵoj ktp., kaj plej ofte tiuj precizaj animaloj iel perdas tiun ĉi kutimon laŭlonge de la jaroj. Multaj hundoj male akiras dum trejnado kutimon persekuti ĵetitan pilkon, [[flugdisko]]n aŭ bastoneton (eĉ ŝtonon), por redoni ĝin al sia zorganto, por ke tiu ludo ripetiĝu, kaj certe ripeto estas nepra trajto de ludoj. Eble tiu konduto estas konverto de iama ĉaskutimo al afero de ludeca moderna socio. [[Vendejo]]j specializitaj en materialo por [[maskoto]]j organizis dum la lastaj jardekoj fakon por ludiloj ĉefe por hundoj, ekzemple falsaj ostoj, kiel plej tipaj.
 
== Referencoj ==
44

redaktoj