Historio de Romo: Malsamoj inter versioj

206 bitokojn aldonis ,  antaŭ 4 jaroj
sen resumo de redaktoj
[kontrolita revizio][kontrolita revizio]
 
Neniu resumo de redakto
[[File:Rome- Ruins of the Forum, Looking towards the Capitol.jpg|thumb|right|''Romo: Ruinoj de la Forumo, rigarde al la Kapitolo'' (1742) de [[Canaletto]].]]
'''Roma historio''' estis inter la plej influaj por la moderna mondo, el subteno de la tradicio de la [[Regado de la leĝo|regado per leĝo]] al la influo sur la [[Patroj-fondintoj de Usono]] pasinte tra la fondo de la [[Katolika Eklezio]]. La Roma historio de [[Romo]] (respektive [[Romio]]) povas esti dividita en la jenaj periodoj:
 
*''Pra-historia kaj frua Romo'', kio kovras la plej fruaj loĝantoj de Romo kaj la legendon de ĝia fondo fare de [[Romulo kaj Remo|Romulo]].
*''La [[Romia Respubliko]]'', kiu ekis en 509 a.K. kiam reĝoj estis anstataŭitaj per la regado de elektitaj senatanoj. La periodo estis markita de vasta etendigo de la Romia teritorio. Dum la 5a jarcento a.K., Rome akiris regionan hegemonino en [[Lacio]], kaj eventuale en la [[Romia konkero de Italio|tuta Itala duoninsulo]] ĉirkaŭ la 3a jarcento a.K. Per la [[Punikaj Militoj]] el 264 al 146 a.K., [[Antikva Romo|Romio]] akiris dominadon super la okcidento de la [[Mediteranea Maro|Mediteraneo]], anstataŭante [[Kartago]]n kiel la dominanta regiona potenco.
*''La [[Romia Imperio]]'': Per la starigo de [[Julio Cezaro]], la Respublika reĝimo absolute ŝanĝiĝis kaj fakte rezultis en periodo de enlandaj militoj kiuj siavice rezultis en la venko de [[Oktaviano]], nome adoptita filo de Cezaro en 27 a.K. super [[Marko Antonio]]. Oni transiris al la epoko de plej ampleksa etendo de Romio sum la imperia epoko. Post la [[Falo de la Okcidenta Romia Imperio]], Romio sukcesis dependi el alia imperio, ankoraŭ konata kiel [[Bizanca Imperio|''Romia'' Imperio]] sed delonge centrita sur la orienta Mediteraneo, ĝis la 8a jarcento kiel la Duklando de Romo. Tiame, la urbo estis limigita nur al parto de sia iama grando, kaj estis rabita kelkajn fojojn en la 5a aŭ 6a jarcentoj, foje (546) eĉ portempe tute senloĝigita.<ref>Procopius, Gothic War, III.xxii. "In Rome he suffered nothing human to remain, leaving it altogether, in every part, a perfect desert."</ref>
 
{{redaktata}}
*''Mezepoka Romo'': Karakterizita per rompo kun Bizancio kaj la formado de la Papaj Ŝtatoj. La Papeco luktis por reteni influon en la aperinta [[Sankta Romia Imperio]] (kiu spite ties nomon rilatis al Germanio kaj Austrio pli ol al Romo), kaj dum la ''Saeculum obscurum'' (malhela jarcento), la loĝantearo de Romo falis tiom malalte kion ĝis nur 30,000 loĝantoj. Post la [[Orienta skismo]] kaj la limigita sukceso en la [[Investitura kontroverso]], la Papeco akiris konsiderindan influon en alta mezepoka Eŭropo, sed kun la [[Papado en Avinjono]] kaj la [[Granda okcidenta skismo|Okcidenta skismo]], la urbo Romo estis malpliigita al sensignifo, kaj ties loĝantaro falis sub 20,000. La malpliigo de Romo al la kompleta malgravo dum la mezepoka periodo, kun la asocia manko de konstruagado, sekurigis la survivadon de tre gravaj antikvaj materiaj restaĵoj eĉ en la centro de la urbo, kelkaj el ili abandonnitaj kaj aliaj ankoraŭ uzataj.
*''[[Medieval Rome]]'': Characterized by a break with Byzantium and the formation of the Papal States. The Papacy struggled to retain influence in the emerging [[Holy Roman Empire]], and during the ''[[Saeculum obscurum]]'', the population of Rome fell to as low as 30,000 inhabitants. Following the [[East–West Schism]] and the limited success in the [[Investiture Controversy]], the Papacy did gain considerable influence in high medieval Europe, but with the [[Avignon Papacy]] and the [[Western Schism]], the city of Rome was reduced to irrelevance, its population falling below 20,000. Rome's decline into complete irrelevance during the medieval period, with the associated lack of construction activity, assured the survival of very significant [[List of ancient monuments in Rome|ancient Roman material remains]] in the centre of the city, some abandoned and others continuing in use.
*''TheLa Roma [[Roman RenaissanceRenesanco]]'': InEn thela 15th15a centuryjarcento, RomeRomo replacedanstataŭis Florence[[Florenco]]n askiel thela symbolsimbolo ofde artisticarta andkaj culturalkultura influenceinfluoj. La TheRoma [[RomanRenesanco Renaissance]] wasestis cuttamen shortsubite abruptlyrompita withpro thela [[SackDisrabado ofde RomeRomo (1527)|devastationdetruo ofde thela cityurbo]] inen 1527, butsed thela PapacyPapeco reassertedrefirmiĝis itselfen in thela [[CounterKontraŭ-ReformationReformacio]], andkaj thela cityurbo continuedplue toekfloris flourishdum duringla thekomenco earlyde modernla periodmoderna periodo. RomeRomo wasestis [[Italian campaigns of the FrenchFrancaj Revolutionaryrevoluciaj Warsmilitoj|annexedaneksita byde NapoleonNapoleono]] andkaj wasestis technicallyteorie partparto ofde FranceFrancio duringdum 1798–1814.
*''ModernModerna HistoryHistorio'': TheLa periodperiodo fromel thela 19th19a centuryjarcento toĝis todaynuntempe. Romo Romeestis wasunue underĉefurbo siegede byla the[[Itala Regno]], poste de la [[Alliedfaŝismo|faŝisma invasionreĝimo]] ofde Italy[[Benito Mussolini]] andkaj wasdum la [[BombingDua ofMondmilito]] Romesub inokupo Worldde War[[Nazia II|bombedGermanio]] severalkaj times.poste Itsub wassieĝo declaredfare ande la [[open cityAliancanoj]] onkaj 14bombardita Augustkelkajn 1943fojojn. RomeĜi becameestis thedeklarita capital''malferma ofurbo'' theen [[Historyla of14a thede ItalianAŭgusto Republic|Italian1943. Romo iĝis la ĉefurbo de la [[Itala RepublicRespubliko]] (establishedestablita inen 1946), withkun aloĝantaro population ofde 4.4 millionmilionoj en in itssia [[Romemetropola metropolitan area|metropolitan areaareo]]. ({{AsJe of|2015|lc=y}}; kun 2.9 millionmilionoj withinene cityde limitsla urbolimoj)—is theestas largestla plej granda el la [[ListListo ofde citiesurboj inde ItalyItalio|cityurboj inde ItalyItalio]]. ItĜi isestas amonginter thela [[largestplej urbangrandaj areasurbaj ofareoj thede Europeanla Union[[Eŭropa Unio]]<ref>listedlistita kiel la 8a asplej 8thgranda largestfare byde [[Wendell Cox]], ''Demographia'' (2014), betweeninter BerlinBerlino andkaj NaplesNapolo.</ref> andkaj classifiedklasita as akiel "[[global cityMondurbo]]".<ref>{{cite web|url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |title=GaWC (''Globalization and World Cities Research Network'') – The World According to GaWC 2008 |publisher=Lboro.ac.uk |date=33a Junede Junio 2009 |accessdate=2222a de JanuaryJanuaro 2010}}</ref>
 
==Notoj==
<references/>
 
[[Kategorio:Historio de Romo|Historio de Romo]]
237 778

redaktoj