Mühlberg (Turingio): Malsamoj inter versioj

5 352 bitokojn aldonis ,  antaŭ 3 jaroj
sen resumo de redaktoj
==Radegundo-venerado==
En la protestantisma Kirko Sankta Luko estas kapelo kiu memoras pri Sankta [[Radegundo de Turingio]]. Surmonte apud la Kastelo Mühlburg videblas spuroj de la origianal kapelo.
==Vidindaĵoj kaj kulturo==
* Tra la komunumo kondukas la Panoramo-vojo de Geoparko [[Großer Inselsberg|Inselsberg]]-[[Kasteloj Tri Gleichen|Drei Gleichen]]
*La plej grava vidindaĵo estas sendube la eoste situanta burgo Mühlburg, unu el la famaj [[Kasteloj Tri Gleichen]]
* Vidindas ankaŭ ''Mühlberger Spring'', forta [[karsto|karsta]] fonto
*Imponas la protestantisma [[Defend-preĝejo|fortikaĵ-preĝejo]] Sankta Luko
* Mühlberg havis kelkajn muelejojn movigitajn per la rojo Weidbach; inter ili plej grandas kaj plej aĝas ''Steigmühle'' menciita en 1249 kaj funkciinta ĝis 1970. Ĝia akvorado havas diametron de 5 metroj. [[Gustav Freytag]] rakontas pri la muelejo en sia romano ''Das Nest der Zaunkönige''.
* Gut Ringhofen: La ĉevilaĝrande en la direkto de [[Wechmar]] situanta bieno nombriĝas inter la plej malnovaj unuopaj farmistejoj de tuta [[Turingio]]. Ĝi konstruitis en la 10-a jarcento kiel antaŭdefendilo de Kastelo Gleichen. En 1816 donacis la reĝo de [[Prusio]] al la meritplena oficiro [[Karl Müffling]] la bienon. Tie ĉi kaj en [[Erfurto]] li pasigis la lastajn jarojn. Nuntempe troviĝas memloke rajdejo, [[Golfo (sporto)|golfejo]] kaj hotelo.
* Witternscher Hof: Familio Witterda menciitis en 1555 la unuan fojon en feŭdletero. En 1619 la dinastilinio mühlberga ŝanĝis la nomon je Von Wittern. En 1755 posedantis Johann Heinrich Beck kies familio havas havas hodiaŭ tomboŝtonon sur la loka tombejo. Inter 1953 kaj 1990 la tuto estis [[kolĥozo]]. Nuntempe ĝi estas en la manoj de privata kamparano.
* Urbodomo ĉe bazarplaco: la unua mencio ĝia estis en 1525; ĝi forbrulis en 1894 kaj rekonstruitis ĝis 1896. Moderniĝo fariĝis ĝis 1993. Hodiaŭ enestas gastejo, privataj loĝejoj kaj societarejo. Antaŭ la urbodomo staris ĝis julio 2017 tilio kiun trafis fulmo tri jaron antaŭe. Troviĝas surplace ankaŭ puto kaj [[isatomuelejo]].
* Sudokcidente de la vilaĝo kaj alirebla tra Sau-vojeto ĉelime de la armea ekzercejo de [[Ohrdruf]] troviĝas la kampeto Auf der Ave Maria. Tie ĉi staris eta Mario-kapelo en [[Mezepoko]] kiun atestas nuntempe nur duone enfosita muroŝtono.
* Ĉirkaŭ 1500 metrojn pli nordueste estas la lageto Ringhofer Teich aŭ Bergmannsteich kie ekspluatitis malgrandskale en la malafrua 18-a jarcento [[Sulfata acido|vitriolo]] kaj ŝtonkarbo malbonkvalita por funckiigi brikejon. Tamen tiu ĉi minejo iĝis historie grava: ĉar tie ĉi la posta inĝeniero kaj leŭtenanto [[Carl Christoph Besser]], laborinte surloke inter 1763 kaj 1774, konstruis la unuan [[vapormaŝino]]n en Turingio. Ĝin li funkciigis kelkajn semajnojn por manaĝi la problemon de fosa akvo. Pro financaj kialoj la minejo bankrotis. Besser dungitis poste por konstrui la modernan stelobservejon sur la monteto [[Seebergen|Seeberg]] apud [[Gotha]]. Interesiĝo pri maŝinkonstruado pro tio lamis.
*Eoste de Mühlberg troviĝas la valeto Heiliger-Kreuz-Graben. Tie kelkaj fundamentoj de frua Kruco-kapelo videblas, kiu servu al la transportistoj de sur Kupro-vojo al edifa paŭzo. Post la [[Reformacio]] la preĝetejo ekmalgravis kaj kadukiĝis.
*Mallonge plie migrantoj trafis terfalon ''Schmallthal'', fenomenon kiu estiĝis per naturaj ellesiviĝoj de gipsŝtonaĵoj enteraj provokantaj truojn. La truojn de la 19-a jarcento intertempe plenigitis.
* Ĉe la komunumfino en la direkto de Röhrensee inaŭguritis en la 8.9.2013 reproduktita ŝtona kruco memorante tragikan akcidenton de la 8.6.1842 kiam 32 jaraĝa muelistino Friederike Thiel morttrafitis de fulmo kune kun sia 10 jara filiono Albertine. La originalan krucon (de ĉ. 1450) ŝtelitis en 1982. Responis pri la rekonstruo la Mühlberga kultursocieto. Iam la lokano instruista Karl Heepe faris enskribaĵon sur ĝi. Danke al raporto de 1916 en la organo de la Societo de la [[Turingia Arbaro]] la kruco ekfamiĝis. La lasta foto de la netuŝita kruco datumas de la 1964-a jaro. En 1971 la kruco jam estis tre damaĝita kaj rompita.
*Mallonge antaŭ la komunuma limo de Röhrensee troviĝas la kvartalo sendoma Neusis kiu senloĝantarigitis dum la Tridekjara milito.
 
Tra Schloßleite kondukas la ĉefa migradopado inter [[Jena]] kaj [[Eisenach]] kiel ankaŭ la belega Gustav-Freytag-pado kondukanta ĝis Kastelo Wachsenburg en Holzhausen. Krom Mühlburg kaj Radegundo-kapelo admireblas ankaŭ:
* la belvidejo ''Triniusblick''. Fino de la 19-a jarcento oni aranĝis tiun ĉi belvidejon je honoro de la verkisto [[August Trinius]].
* la geotopo ''Am Eckardtshög''. Ĉi tie oni informiĝas pri la diversaj teraj tavoloj kaj gipsaĵoj je aĝo de ĉ. 225 milionoj da jaroj. Gipso ekspluatitis en malgrandaj ŝtonrompejoj, ekz. ĉe la geotopo ĉe Blumenberg kaj en la alabastro-rompejo malsupre de Kastelo Wachsenburg.
* la fonto Eymersborn. Ĝia akvo akvigas la torffosejoj ĉe la norda flanko de la pado en la Gleichen-valo.
* [[limŝtono]]j: En la 16-a jarcento komenciĝas la moderna landlimsignado per limŝtonoj. Migranτe sur la Freytag-pado oni konfrontiĝas al ne ĉ. 80 limŝtonoj portantaj la radon de [[Majenco]] kaj la jarnumeron 1777. La tiama suvereno, lia majenca ĉefepiskopa moŝto Friedrich Karl Joseph von Erthal vizitis en 1777 kaj Mühlberg kaj Erfurton pro ke oni metis multajn limŝtonojn tie ĉin kaj en Erfurto la belan [[Erthal-obelisko (Erfurto)|Erthal-obeliskon]] sur [[Domplatz (Erfurto)|Katedralplaco]].
 
[[Dosiero:Muehlberg.jpg|eta|200px|maldekstra|<!-- _Blick_ _von_ _der_ _Mühlburg_ _auf_ _Mühlberg_ -->]]
40 320

redaktoj