Jalto: Malsamoj inter versioj

55 bitokojn aldonis ,  antaŭ 1 jaro
e
Roboto: Automata tekst-anstataŭigo: (- ĉ. + ĉirkaŭ )
e (+ Ŝ. Havenoj en Rusio)
e (Roboto: Automata tekst-anstataŭigo: (- ĉ. + ĉirkaŭ ))
Jalto situas sur la [[Suda Bordo de Krimeo]] ĉe la [[Nigra Maro]]. Denorde
Jalton ŝirmas la ĉefa montovico de la [[Krimea montaro]] (la montaro en
la regiono de Jalto situas je ĉ.ĉirkaŭ 2–4 km for de la marbordo kaj altas ĉ.
1300-1500 metrojn.
 
Pro la unika situo en Jalto estas tre mola, subtropika mediterane-tipa klimato.
La vintroj estas ne tre malvarmaj (averaĝa vintra aer-temperaturo estas ĉ.ĉirkaŭ 7 °C),
dum la someroj - ne tro varmergaj (averaĝa somera temperaturo estas ĉ.
24 °C). Averaĝa jara aer-temperaturo estas 13,1 °C. Dum la jaro en Jalto estas
[[Dosiero:Yalta Naberezhna.JPG|eta|maldekstra|La "malsupra" kajo kaj la monteto Polukuro]]
Bansezono en Jalto komenciĝas fine de majo kaj daŭras ĝis mezo de oktobro.
Averaĝa martemperaturo somere estas ĉ.ĉirkaŭ 22-24 °C (maksimuma - ĝis 28 °C).
Averaĝa jartemperaturo de la maro estas 14,1 °C.
 
 
En 1980-aj jaroj en la Suda Bordo de Krimeo ekzistis preskaŭ 150 sanigejoj, kiuj
sume povis akcepti samtempe ĉ.ĉirkaŭ 50000 ripozantojn. Post la disfalo de Sovetunio
Jalto kiel kurac-loko dum ioma tempo malprogresis, sed nun la situacio pli-malpli
normaliĝas (tamen, multaj iamaj ŝtataj sanigejoj nun estas privatigitaj, kaj do
diversaj internaciaj simpozioj kaj renkontiĝoj).
 
En la jaro 2006 en Jalto loĝis ĉ.ĉirkaŭ 80 mil homoj; en la Granda Jalto (la tuta
urba municipo) loĝas ĉ.ĉirkaŭ 125 mil homoj.
 
== Ekonomio ==
=== Naturaj vidindaĵoj ===
* La akvofalo [[Uĉansuo]] - troviĝas 6 kilometrojn for de Jalto en pinarbaro, altas 98 metrojn, plej belas printempe, kiam en la montoj degelas neĝo kaj la akvofalo pleniĝas je akvo.
* La monto [[Aj-Petro]] - altas 1254 metrojn, de sur ĝi estas tre bela vidaĵo de la maro kaj la bordo; la monto apartenas al la [[Jalta mont-arbara naturrezervejo]], kie la naturo grave diferencas de tiu sur la bordo. La monton eblas atingi per buso (vojaĝ-dauro ĉ.ĉirkaŭ 1 horo) aŭ per [[Telfero "Misĥoro — Ajpetro"|telfero, kiu startas]] en la loĝ-loko [[Misĥoro]] apud Jalto.
* [[Ajudago|Urso-monto]] (nomata ankaŭ [[Ajudago]]) - troviĝas ĉ.ĉirkaŭ 20 kilometrojn for de Jalto, havas tre belan aspekton (similas la urson, trinkantan la maran akvon); laŭorigine estas "neekvivinta" vulkano. Altas iom pli ol 500 metrojn, de sur ĝi estas bela vidaĵo de la loĝloko [[Gurzufo]] kaj du enmaraj rokoj ''Adalari'', kiuj kune formas tre belan ensemblon. Suriri la monton eblas laŭ la pado.
* La Botkin-pado - startas rande de la urbo, gvidas supren al la roko ''Staŭri-Kaja'' kaj poste - al la akvofalo [[Uĉansuo]]. Tre pitoreska pado iras tra pin-arbaro; ir-daŭro - ĉ.ĉirkaŭ 4-5 horojn.
* La Sun-pado - startas de la [[Livadia palaco]], iras super la marbordo tra miksitaj arbaretoj, longas preskaŭ 8 kilometrojn.
* [[Nikita Botanika Ĝardeno]] - unu el la plej bonaj en la mondo, troviĝas ĉ.ĉirkaŭ 10 kilometrojn for de Jalto kaj konservas grandegan kvanton de plej diversaj specioj. Aŭtune en la ĝardeno okazas tradicia ekspozicio de krizantemoj.
* Masandra parko - granda kaj bela parko, troviĝas rande de la urbo, tre bona promenloko, same kiel [[Nikita botanika ĝardeno]] havas multege da diversaj plantoj, sed diference de ĝi estas senpage vizitebla.
* La [[Koŝko (monto)|monto Koŝko]] (''katino'') kaj 3 rokoj en [[Simeizo]] - natura monumento de ĉarma beleco, ĝin eblas ekvidi dum vojaĝo el Jalto en [[Sebastopolo]]n.
=== Historiaĵoj ===
* La [[Livadia palaco]] - iama somera rezidejo de la familio de la lasta rusa caro Nikolao la Dua; en la palaco okazis la fama Krimea konferenco de Stalin, Roosevelt kaj Churchill. Funkcias apartaj ekspozicioj pri la konferenco kaj pri la vivo de la cara familio. La palaco troviĝas en [[Livadio]] (antaŭurbo de Jalto) kaj tre facile atingeblas. Ĉirkau la palaco troviĝas bela parko.
* [[Palaco de Voroncov (Alupko)|La alupka palaco]] (nomata ankaŭ Palaco de Voroncov) - tre bela kaj interesa arkitekte konstruaĵo (la norda parto estis konstruita en la brita stilo, dum la suda - en la araba). La palaco estis kreita en la unua duono de la 19a jarcento; ĉirkaŭ ĝi troviĝas belega kaj granda parko. En la palaco funkcias ekspozicioj pri la vivo de rusujaj nobeloj. La palaco troviĝas en [[Alupko]] (urbeto je ĉ.ĉirkaŭ 15 kilometroj for de Jalto).
* Palaco de la caro Aleksandro la Tria - troviĝas tute aparte en arbaro super [[Masandro]], tre originala konstruaĵo.
* La [[Polikura tombejo]] - la loko, kie estas enterigitaj famaj jaltanoj; troviĝas en la plej malnova parto de la urbo.