Nauro: Malsamoj inter versioj

361 bitokojn aldonis ,  antaŭ 1 jaro
e
sen resumo de redaktoj
e (Bibliografio + Filmo)
e
| MEP pokapa =
}}
[[Dosiero:Nauru-phosphatefields.jpg|thumb|left|Fosfataj terenoj en Nauro.|alternative=]]
[[Dosiero:Nauru satellite.jpg|thumb|left|Satelita foto de Nauro en 2002]]'''Nauro''' (naure ''Naoero'', angle ''Nauru''), oficiale '''Naura Respubliko''', estas insula lando de [[Oceanio]], situanta en [[Mikronezio]] kaj konsistanta en unu insulo, kiu havas 10 210 loĝantojn en [[julio 2007]].<ref name="World FactBook">{{en}} [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/nr.html World FactBook - Nauru]</ref> La insulo, kiu estas [[Geologio|geologie]] [[Malalta insulo (geologio)|malalta insulo,]]<nowiki/>estas konsiderata kiel la plej malgranda [[respubliko]] de la mondo<ref name="World FactBook" />.
[[Dosiero:Nauru satellite.jpg|thumb|left|Satelita foto de Nauro en 2002]]
 
La enlanda parto de la insulo estis plejparte uzata por ekstrakti [[Fosfato|fosfatajn]] [[erco]]jn, kiuj estis dum pluraj jardekoj la unusola natura riĉo de Nauro<ref name="PAWHP">{{en}} [http://www.unep-wcmc.org/sites/wetlands/nru_int.htm Protected Areas and World Heritage Programme]</ref> ĝis la fosfataj resurcoj elĉerpiĝis en la 1980-aj jaroj<ref name=":0">(angla) Mong Palatino, ''[https://globalvoices.org/2018/07/13/nauru-bans-the-australian-broadcasting-corporation-from-the-pacific-islands-forum/ Nauru bans the Australian Broadcasting Corporation from the Pacific Islands Forum]'', [[Global Voices]], la 13-an de junio 2018.</ref>. Nauruo ricevis helpon de Aŭstralio kaj gastigis kaptejon por migrantoj<ref name=":0" />.
La insulo troviĝas 42-[[Kilometro|kilometre]] [[Sudo|sude]] de la [[Ekvatoro]],<ref>{{en}} [http://www.un.int/nauru/overview.html Nauru ĉe Unuiĝintaj Nacioj]</ref> surfacas je nur 21,3 km² kaj konsistas el malalta ebenaĵo, kies plej alta punkto estas 71 metroj ĉe [[Command Ridge]], ĉirkaŭita de mallarĝa marborda ebenaĵo.<ref name="National Assessment Report">{{en}} Republic of Nauru [http://www.sprep.org/att/IRC/eCOPIES/BPoA+10/NAURU.pdf National Assessment Report]</ref> <ref name="PAWHP">{{en}} [http://www.unep-wcmc.org/sites/wetlands/nru_int.htm Protected Areas and World Heritage Programme]</ref> En ĉi tiu ebenaĵo koncentriĝas loĝejoj kaj strukturoj [[Industrio|industriaj]], [[Agrikulturo|agrikulturaj]], publik-servaj kaj transportaj.
 
Nauro ne havas oficialan [[ĉefurbo]]n,<ref name="World FactBook"/> sed la plej grava urbo estas [[Yaren]], ĉar ĝi estaspro la sidejo de la registaro. Cetere pro sia areo, la insulo estas konsiderata kiel la plej malgranda respubliko de la mondo.<ref name="World FactBook"/>
La enlanda parto de la insulo estas plejparte uzata por ekstrakti [[Fosfato|fosfatajn]] [[erco]]jn, kiuj estas la unusola natura riĉo de Nauro.<ref name="PAWHP">{{en}} [http://www.unep-wcmc.org/sites/wetlands/nru_int.htm Protected Areas and World Heritage Programme]</ref>. La plej proksima insulo estas [[Banabo]], en [[Kiribato]].
 
== Geografio ==
Nauro ne havas oficialan [[ĉefurbo]]n,<ref name="World FactBook"/> sed la plej grava urbo estas [[Yaren]], ĉar ĝi estas la sidejo de la registaro. Cetere pro sia areo, la insulo estas konsiderata kiel la plej malgranda respubliko de la mondo.<ref name="World FactBook"/>
La insulo troviĝas 42-[[Kilometro|kilometre]] [[Sudo|sude]] de la [[Ekvatoro]],<ref>{{en}} [http://www.un.int/nauru/overview.html Nauru ĉe Unuiĝintaj Nacioj]</ref> surfacas je nur 21,3 km² kaj konsistas el malalta ebenaĵo, kies plej alta punkto estas 71 metroj ĉe [[Command Ridge]], ĉirkaŭita de mallarĝa marborda ebenaĵo.<ref name="National Assessment Report">{{en}} Republic of Nauru [http://www.sprep.org/att/IRC/eCOPIES/BPoA+10/NAURU.pdf National Assessment Report]</ref> <ref name="PAWHP">{{en}} [http://www.unep-wcmc.org/sites/wetlands/nru_int.htm Protected Areas and World Heritage Programme]</ref> En ĉi tiu ebenaĵo koncentriĝas loĝejoj kaj strukturoj [[Industrio|industriaj]], [[Agrikulturo|agrikulturaj]], publik-servaj kaj transportaj.
 
[[Biogeografio|Biogeografie]] la insulo troviĝas en la [[Pacifika ekozono]] laŭ la [[tipologio]] de la Monda Natur-Fonduso ([[WWF]]).
 
La plej proksima insulo estas [[Banabo]], en [[Kiribato]].
[[Geologio|Geologie]] temas pri [[Malalta insulo (geologio)|malalta insulo]].
 
== Historio ==
{{ĉefartikolo|Historio de Nauro}}
[[Dosiero:Nauru-phosphatefields.jpg|thumb|left|Fosfataj terenoj en Nauro]]
==Politiko==
=== Administra dividoj ===
Nauro apartenas al la [[Brita regnaro]] kaj al la [[AKP-ŝtatoj]], internacia organizaĵo de ĉi-momente 77 ŝtatoj el la regionoj [[Afriko]], [[Karibio]] kaj la [[Pacifika Oceano]].
 
La {{daton|15|decembro}} [[2009]] Nauro agnoskis la sendependecon de [[Abĥazio]] kaj subskribis kun ĝi la interkonsenton pri starigo de la diplomataj rilatoj. Tiu paŝo estis farita post la vizito de la naura ministro pri fremdaj aferoj, komerco kaj financoj [[Kieren Keke]] en [[Moskvo]]n. Oni diris ke Rusio promesis al la insula lando subtenon je 50 milionoj da [[usona dolaro|usonaj dolaroj]].<ref>[http://lenta.ru/news/2009/12/15/nauru/ Независимость Абхазии признали науруанцы] {{ru}}</ref>{{-}}
 
{{-}}
== Kulturo ==
La [[Angam-tago]], ĉiun 26-an de oktobro, estas grava [[ferio]] (libertago) en Nauro. Ĝi memorigas pri la dato, kiam la insulo unufojon post la koloniiĝo atingis denove popolon de 1.500 loĝantoj.