Ridgaso: Malsamoj inter versioj

2 919 bitokojn aldonis ,  antaŭ 2 jaroj
sen resumo de redaktoj
e (Anstataŭigo de ne plu uzota Ŝablono:EL; vidu VP:DT en Marto 2017)
{{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}}
'''Ridgaso'''<ref name=vortaro.net>[http://vortaro.net/#ridgaso Ridgaso en vortaro.net]</ref>, '''dinitrogenoksido'''<ref name=vortaro.net />, '''dinitrogena oksido''' <ref name="Pluhař">{{Citaĵo el la reto | url = http://www.eventoj.hu/steb/kemio/kemia-nomenklaturo-versio-2011-2.pdf| titolo = SISTEMA ĤEMIA NOMENKLATURO EN ESPERANTO| aŭtoro = Zdeněk Pluhař| paĝoj = 26| dato = 2011|| arkivurl = http://web.archive.org/web/20150706000136/http://www.eventoj.hu/steb/kemio/kemia-nomenklaturo-versio-2011-2.pdf | arkivdato =2015-07-06}}</ref> (N<sub>2</sub>O), estas senkolora [[gaso]].
{| class="wikitable floatright" width=10%
 
|-style="background: bluegreen; color: white"
Kiam homo enspiras iom de la gaso, li unue havas plezursenton kaj [[eŭforio]]n, kiu ofte kaŭzas ridon. Pli forta dozo senkonsciigas. Tial la gaso dum iu tempo estis uzata kiel [[anestezo|anestezilo]].
|colspan="42" style="text-align: center;"|<big><big>'''NeorganikajDunitrogena Nitrogenaj derivaĵoj'''oksido</big></big>
 
La anestezan efikon unue konstatis [[Humphry Davy]] en mem-eksperimento en [[1799]]. La unua kuracisto, kiu aplikis la gason, estis ''Horace WELLS'' el [[Hartford (Konetikuto)|Hartford]]. Li observis la efikon de la gaso en foira amuzejo kaj rimarkis, ke ĝi ne nur plezurigas, sed ankaŭ sensentigas.
 
Ridgaso kontribuas al la [[forceja efiko]], ĉar ĝi blokas [[infraruĝa lumo|infraruĝan lumon]]. Oni taksas ĝian kontribuon al la homkaŭza forceja efiko je 5 procentoj.
 
== Nitrogenhavaj kombinaĵoj ==
{| border="1" cellpadding="4" cellspacing="4" align="center"
|-style="background: blue; color: white"
|colspan="4" style="text-align: center;"|<big><big>'''Neorganikaj Nitrogenaj derivaĵoj'''</big></big>
|-
|colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Nitrous-oxide-2D-VB.png|200px]]</center>
|HNO||[[Nitrokzilo]]|||N<sub>2</sub>O<sub>5</sub>.4 SO<sub>3</sub>. 3 H<sub>2</sub>O||[[Nitrosulfata acido]]
|- style="background: green; color: white"
|colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la Dunitrogena oksido'''
|-
|colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Nitrous-oxide-dimensions-3D-balls.png|200px]]</center>
|HNO<sub>2</sub>||[[Nitrita acido]]|||3 HCl . 1 HNO<sub>3</sub>||[[Reĝakvo]]
|- style="background: green; color: white"
|colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la Dunitrogena oksido'''
|-
|colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Doctor_and_Mrs_Syntax,_with_a_party_of_friends,_experimentin_Wellcome_L0022227.jpg|200px]]</center>
|HNO<sub>3</sub>||[[Nitrata acido]]|||NO||[[Nitrata oksido]]
|- style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center;" |'''<small>En antikveco, dunitrogena oksido estis uzata en festoj pro ĝiaj efikoj sur la konduto de la homoj.</small>'''
|- style="background: green; color: white"
|colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big>
|-
|colspan="2" style="text-align: center;" |
|H<sub>2</sub>N<sub>2</sub>O<sub>2</sub>||[[Hiponitrita acido]]|||NO<sub>2</sub>||[[Nitrogena duoksido|Nitrata nitrita oksido]]
* Anhidrido de la hiponitrita acido* Nitroza oksido
|-
||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''N|2|O'''}}</big></center></big>
|H<sub>3</sub>N||[[Nitrida acido]]|||N<sub>2</sub>O||[[Ridgaso]]
|-
|[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=10024-97-2 10024-97-2]
|NH<sub>3</sub>||[[Amoniako]]|||N<sub>2</sub>O<sub>3</sub>||[[Dunitrogena trioksido]]
|-
|[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.923.html 923]
|HN<sub>3</sub>||[[Hidrazoata acido]]|||N<sub>2</sub>O<sub>5</sub>||[[Dunitrogena kvinoksido]]
|-
|[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/948 948]
|-
|'''[[Merck Index]]'''||15,6740
|- style="background: green; color: white"
|colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj'''
|-
|[[Aspekto]]||senkolora gaso kun anestezaj proprecoj
|-
|[[Moluma maso]]||44,013 g·mol<sup>-1</sup>
|-
|[[Denseco]]|| 1,977g cm<sup>−3<sup/>
|-
|[[Fandpunkto]]||-91°C
|-
|[[Bolpunkto]]||-88°C
|-
|[[Ekflama temperaturo]]||Nebrulema
|-
|[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:1,5 g/L
|- style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']]
|-
|[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R8|R8]] [[Listo da R-Deklaroj#R26|R26]] [[Listo da R-Deklaroj#R34|R34]] [[Listo da R-Deklaroj#R38|R38]]
|-
|[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S1/2|S1/2]] [[Listo da S-Deklaroj#S9|S9]] [[Listo da S-Deklaroj#S26|S26]] [[Listo da S-Deklaroj#S28|S28]] [[Listo da S-Deklaroj#S36/37/39|S36/37/39]] [[Listo da S-Deklaroj#R45|S45]]
|- style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']]
|-
|colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|T|Xn}}
|-
|[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|03|04}}{{GHS Piktogramo|07|08}}</center>
|-
|[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Damaĝa
|-
|[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|270|280|336|360|372}}
|-
|[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|201|202|220|244|260|261|264|270|271|281|304+340|308+313|314|370+376|403|403+233|405|410+403|501}}<ref>[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/948#section=GHS-Classification PubChem]</ref>
|-style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br>(25 °C kaj 100 kPa)</small></center>
|}
'''Ridgaso'''<ref name=vortaro.net>[http://vortaro.net/#ridgaso Ridgaso en vortaro.net]</ref>, '''dinitrogenoksido'''<ref name=vortaro.net />, '''dinitrogena oksido''' <ref name="Pluhař">{{Citaĵo el la reto | url = http://www.eventoj.hu/steb/kemio/kemia-nomenklaturo-versio-2011-2.pdf| titolo = SISTEMA ĤEMIA NOMENKLATURO EN ESPERANTO| aŭtoro = Zdeněk Pluhař| paĝoj = 26| dato = 2011|| arkivurl = http://web.archive.org/web/20150706000136/http://www.eventoj.hu/steb/kemio/kemia-nomenklaturo-versio-2011-2.pdf | arkivdato =2015-07-06}}</ref> (N<sub>2</sub>O), estas senkolora [[gaso]].
 
Kiam homo enspiras iom de la gaso, li unue havas plezursenton kaj [[eŭforio]]n, kiu ofte kaŭzas ridon. Pli forta dozo senkonsciigas. Tial la gaso dum iu tempo estis uzata kiel [[anestezo|anestezilo]].
 
La anestezan efikon unue konstatis [[Humphry Davy]] en mem-eksperimento en [[1799]]. La unua kuracisto, kiu aplikis la gason, estis ''Horace WELLS'' el [[Hartford (Konetikuto)|Hartford]]. Li observis la efikon de la gaso en foira amuzejo kaj rimarkis, ke ĝi ne nur plezurigas, sed ankaŭ sensentigas.
 
Ridgaso kontribuas al la [[forceja efiko]], ĉar ĝi blokas [[infraruĝa lumo|infraruĝan lumon]]. Oni taksas ĝian kontribuon al la homkaŭza forceja efiko je 5 procentoj.
 
==Vidu ankaŭ==
* [[Nitrata acido]]
* [[Nitrata oksido]]
* [[Dunitrogena trioksido]]
* [[Dunitrogena kvinoksido]]
 
== Bildaro ==