Filadelfio (Pensilvanio): Malsamoj inter versioj

sen resumo de redaktoj
Neniu resumo de redakto
Neniu resumo de redakto
[[Dosiero:Flag of Philadelphia, Pennsylvania.svg|160px|eta|Flago de Filadelfio]]
'''Filadelfio''' ([[angle]]: ''Philadelphia'' [filaDELfia]) estas la plej granda [[urbo]] en la ŝtato de [[Pensilvanio]] en [[Usono]]. Ĝia nomo signifas "Fratamo."
 
[[Dosiero:Flag of Philadelphia, Pennsylvania.svg|160px|eta|Flago de Filadelfio]]
[[Dosiero:Seal of Philadelphia, Pennsylvania.svg|170px|eta|Blazono de Filadelfio]]
[[Dosiero:OneLiberyPlacePhiladelphia.jpg|250px|eta|Vido en Filadelfio]]
[[Dosiero:Downtown Phili 1c.JPG|240px|eta|Panoramo de centra parto de Filadelfio]]
[[Dosiero:Liberty 1.JPG|240px|eta|Libereca sonorilo]]
Ĝi estas la 5-a plej granda urbo en la lando kun 1,5 miliono da enloĝantoj (pli ol 5 mln kun apudurboj).
 
== Geografio ==
* [[Koordinato]]j: {{koordinatoj gm|39|57|N|75|10|U}}
* [[Areo]]: 369,4-es km²
Filadelfio havas 2 [[rivero]]jn: Delaware kaj Schuylkill kaj etendiĝas sur [[ebenaĵo]] en la orienta parto de la [[lando]].
 
== Historio ==
Antaŭ dominado de [[britoj]] [[indianoj]] havis tie urbeton. [[William Penn]] fondis por britoj la urbon en [[1682]]. En 1683 13 germanaj familioj de [[kvakeroj]] kaj [[menonitoj]] el la urbo [[Krefeld]] alvenis per la ŝipo [[Concord (ŝipo)|''Concord'']] al Filadelfio kaj gvide de la germana juristo ''Franz Daniel Pastorius'' fondis la unuan germanan urbon en Nordameriko, kiu origine en la [[pensilvanigermana lingvo]] ricevis la nomon ''Deitscheschteddel'' ("germana urbeto") kaj poste la anglalingvan nomon ''Germantown'' - nun ĝi estas urboparto de Filadelfio.
 
Dum la sendependiga milito la urbo estis motoro de la movado. Ĝi estas plej konata por la [[libereca sonorilo]] kiun kolonelo ''John Nixon'' sonorigis antaŭ la unua publika lego de la [[Usona Deklaro de Sendependeco|Declaration of Independence]] ([[Usona_Deklaro_de_Sendependeco|Deklaro de Sendependeco]]) la 4-an de julio [[1776]]. Post [[Novjorko]] (1788–1790), inter la jaroj 1790 kaj 1800 Filadelfio estis la dua ĉefurbo de Usono, ĝis pretigo de la novkonstruita ĉefurbo Vaŝingtono.
 
== Klimato ==
Filadelfio troviĝas en subtropika [[klimato]]. Ĝis tiam la rekorda [[temperaturo]] estis 41 °C ([[1918]]).
 
== Vidindaĵoj ==
* [[libereca sonorilo]]
* urbodomo
* [[Akademio de Naturaj Sciencoj]]
 
== Famuloj ==
* [[Benjamin Franklin]]
* [[Margaret Mead]]
Filadelfio estas naskiĝurbo de [[Henry William Hetzel]].
 
== Partneraj urboj ==
 
* [[Dosiero:Flag of the People's Republic of China.svg|20px]] [[Tjanĝino]] en [[Ĉinio]]
* [[Dosiero:Flag_of_PolandFlag of Poland.svg|20px]] [[Toruń]] en [[Pollando]]
* {{flago|Italio}} [[Florenco]], [[Italio]] (1964)
* {{flago|Israelo}} [[Tel Aviv]], [[Izraelo]]