Kalifornio: Malsamoj inter versioj

279 bitokojn forigis ,  antaŭ 1 jaro
sen resumo de redaktoj
{{sen fontoj}}
 
'''Kalifornio''' ([[anglaAngla lingvo|angle]] kaj [[hispanaHispana lingvo|hispane]] ''California'') estas [[Usono|usona]] [[Subŝtatoj de Usono|ŝtato]]. Ĝi estas la plej multnombre enloĝata ŝtato de [[Usono]], kun proksimume 34 milionoj da homoj kaj terareo de 404.815  km² (iom pli granda ol [[Japanio]]). Ĝin limas okcidente la [[Pacifiko]], norde [[Oregono]], oriente [[Nevado]] kaj [[Arizono]], kaj sude [[Meksiko]]. La nuna Kalifornio mondfamas kiel centro de la usonaj kinoindustrio en [[Holivudo]] en la suda urbego [[Losanĝeleso]] kaj komputikindustrio en [[Silicia Valo]] apud la norda urbego [[Sanfrancisko]].
 
==Geografio==
Kalifornio estas granda ŝtato kun tre diversa geografio. La [[Kalifornia Centra Valo]] situas meze de la ŝtato, ĉirkaŭita de la [[Kaskada Montaro]] norde, la Sierra Nevada oriente, la Tehachapi Montaro sude kaj la Pacifika Marbord-montaro Oriente. La Norda parto de Centra Valo enhavas la [[Sakramenta Valo|Sakramentan Rivervalon]], kaj la suda parto enhavas la [[Valo San Joaquin|San-Joaquin-an Rivervalon]]. La Centra Valo estas ekstreme fekunda, kaj kreskas proksimume unu triono de kultivaĵoj por la tuta Usono.
 
La [[Sierra Nevada]] (Hispane: ''neĝa montaro'') enhavas [[Monto Whitney]], la plej alta montopunkto en la [[Koheraj subŝtatoj (Usono)|koheraj subŝtatoj]], kaj ankaŭ [[Naciaj parkoj de Usono|Naciaj Parkoj]] [[Nacia Parko Yosemite|Josemiteaj]], [[Nacia Parko Reĝa Kanjono|Reĝa-Kanjonaj]], kaj [[Nacia Parko Sekvoja|Sekvojaj]]. Oriente situas kelkaj lagoj, kiuj estas grava por migrantaj birdoj, inter ili [[Lago Mono]] kaj [[Lago Tahoe]], ankaŭ ĉefa turisto celloko. En la sudorienta angulo situas la [[Mojave-Dezerto]] kaj [[Morta Valo]], kiu havas la plej varmega kaj plej malalta punkto en Nordameriko. Alia montaro estas la [[Blanka montaro (Kalifornio)|Blanka Montaro]].
 
Alia montaro estas la [[Blanka montaro (Kalifornio)|Blanka Montaro]].
La [[Areo de la Golfeto de San-Francisko]] kaj en angla ''San Francisco Bay Area'' (populare aludita kiel Bay Area (golfareo)) estas tre loĝata regiono ĉirkaŭ la estuaroj de la Golfo de San-Francisko, de San Pablo kaj de Suisun en la norda parto de la ŝtato Kalifornio.
 
[[Fitogeografio|Fitogeografie]], proksimume 45 procentoj de la stato estas arbaro, inter ili [[arista pino|aristaj pinoj]] en la Sierra Nevada (iom de la plej malnovaj arboj en la mondo), [[sekvojo]]j laŭ la [[Kaliforniaj Marbordaj Montaroj|norda Marbord-Montaro]] (la plej altaj arboj en la mondo), kaj [[sekvojadendro]]j ĉirkaŭ Nacia Parko Sekvoja (la plej granda vivantaj organismoj). [[Platotektoniko|Tektonike]], Kalifornio estas tre [[tertremoscienco|sismologie]] aktiva, ĉar kelkaj faŭltoj trapas la staton, plejeminente la Faŭlto de [[San Andreas]]. Grandaj tertremoj frapis la staton en [[Sanfranciska tertremo|1906]] kaj [[Loma Prieta Tertremo|1989]].