Nauranoj: Malsamoj inter versioj

312 bitokojn forigis ,  antaŭ 1 jaro
sen resumo de redaktoj
e (Forigo de la ŝablono(j) LigoElstara kaj/aŭ LigoLeginda laŭ VP:FA; kosmetikaj ŝanĝoj)
 
Nuntempe naruanoj stokas [[kokoso]]jn en formo de [[kopro]] kaze de ontaj [[trosekeco]]j pro [[meteologio|meteologiaj]] eventoj kiel [[Ninjo]]<ref name="Paradise for Sale"/>. [[Kokoslakto]] estas [[Fermentado|fermentita]] por produkti [[alkoholaĵo]]n ameran<ref name="Paradise for Sale"/>.
De centoj da jaroj naruanoj bredis fiŝojn, kaptante ĉanosojn (''chanos chanos'') en la [[laguno]] kaj metante ilin en la Buada-lagunon, [[lago]] meze de la insulo, kaj en la Anabar-lagunon.<ref name="SPC">[http://www.spc.int/aquaculture/site/publications/documents/Nauru_Portal.pdf Secretariat of the Pacific Community - Naura plano por akvokultura evoluo]</ref>.
 
Fiŝbredado estis socia organizado inter la diversaj triboj: la bredejoj estis disigitaj de muroj laŭ triboj, la zorgo pri la fiŝoj estis aferoj de la viroj, kiuj regule moviĝis la akvon en la basenoj por [[oksigeno|oksigenigi]] la akvon kaj alportis [[nutraĵo]]jn. Al infanoj estis malpermesite ĝeni la fiŝojn kiam ili baniĝis en la basenoj.<ref name="SPC"/>.
 
Tia situo daŭris ĝis la [[1960-aj jaroj]], kiam la sendependiĝo ebligis al nauranoj plibonigi sian [[vivnivelo]]n<ref name="Paradise for Sale"/>. Ekde tiam, ili profitis mem de ĉiuj beneficoj de la eksportado de fosfato kaj la socio iĝis [[konsumad]]socio (industriaj nutraĵoj, [[tabako]], [[alkoholaĵo]]j, [[aŭto]]j, [[televidilo]]j, hejmaj elektraj [[aparato]]j ktp.). Nauranoj kreis ĉiajn [[infrastrukturo]]jn necesajn al ŝtato kaj popolo sur izolita insulo (kongrescentro, [[flugkompanio]], komunikadstrukturoj ktp.)<ref name="National Assessment Report">Respubliko de Nauro [http://www.sprep.org/att/IRC/eCOPIES/BPoA+10/NAURU.pdf National Assessment Report]</ref>.
Tiu epoko de riĉeco finiĝis en la [[1990-aj jaroj]], kiam la fosfatrezervoj ekelĉerpiĝis kaj [[investo]]j eksterlandaj evidentiĝis neprofitdonaj<ref name="CIS"/><ref name="L'EXPRESS">[http://www.lexpress.fr/info/monde/dossier/pacifique/dossier.asp Artikolo en ''L'EXPRESS'', « ''Nauru, île en perdition'' » (Nauro, perdiĝanta insulo)), 7-an de marto 2005]</ref>.
Malriĉiĝintaj nauranoj spertis la rebaton de sia okcidentiĝinta vivo: kresko de [[malsano]]j pro malbona [[vivohigieno]]<ref name="SPC">[http://www.spc.int/aquaculture/site/publications/documents/Nauru_Portal.pdf Secretariat of the Pacific Community - Nauru aquaculture development plan]</ref><ref name="National Assessment Report"/>.
 
== Kulturo ==