1-a de novembro: Malsamoj inter versioj

148 bitokojn forigis ,  antaŭ 4 monatoj
forigis nenecesajn grasigojn
(→‎Naskiĝoj: ++: 1929: Ernst Lossa, viktimo de sistema murdo de homoj kun fizikaj, mensaj kaj emociaj handikapoj)
(forigis nenecesajn grasigojn)
* [[1179]]: [[Reims]]: [[Filipo la 2-a (Francio)|Filipo la 2-a]] kroniĝis kiel reĝo de Francio
* [[1214]]: [[Turko-Selĝukoj]] konkeris post [[sieĝo]] apartenantan al [[Trebizonda imperio]] havenon [[Sinop (Turkio)|Sinop]]
* [[1215]]: '''[[Kvara Laterana Koncilio]] komenciĝis''' kun partopreno de 400 [[episkopo]]j kaj ĉirkaŭ 800 [[abato]]j
* [[1335]]: [[Reĝo]]j de Ĉeĥio [[Johano de Luksemburgo]], Pollando [[Kazimiro la 3-a (Pollando)|Kazimiro la 3-a]] kaj Hungario [[Karolo la 1-a (Hungario)|Karolo la 1-a]] renkontiĝis dum kunveno en [[Visegrád]]
* [[1478]]: Papo [[Siksto la 4-a]] laŭ peto de hispanaj [[monarko]]j [[Fernando la 1-a (Aragono)|Fernando la 1-a]] kaj [[Izabela la 1-a (Kastilio)|Izabela la 1-a]] rajtigis ilin al nomumo de [[inkvizicio|inkviziciistoj]] en [[Andaluzio]], por solvi suspektojn pri falsa [[konverto (religio)|konverto]] de [[hispanoj|hispanaj]] [[judoj]]
* [[1501]]: [[Atlantiko]]: malkovro de la [[Golfo]] de [[Ĉiuj Sanktuloj]] sur la brazila marbordo, apud [[Bahia]], de la ekspedicio de portugala [[navigisto]] [[Gaspar de Lemos]]
* [[1503]]: [[Julio la 2-a]] iĝis papo post morto de [[Pio la 3-a]] (elektita pro influoj de [[Cezaro Borgia]]) kiel deklarita kontraŭulo de la familio Borgia
* [[1512]]: [[Vatikanurbo]]: '''freskoj de [[Mikelanĝelo]] ornamantaj volbon de la [[Siksta Kapelo]] estis la unuan fojon montritaj publike'''.
* [[1520]]: Dum sia [[ekspedicio]] ĉirkaŭ la mondo '''[[Fernão de Magalhães]] eniris [[magelana markolo|Magelanan markolon]]''' (komence [[markolo]] de [[Ĉiuj Sanktuloj]])
* [[1570]]: Ĉirkaŭ 20 mil personoj pereis rezulte de [[tempesto]] sur la [[Norda Maro]] , t.n. [[inundo]] de [[Ĉiuj Sanktuloj]] en [[Nederlando]] kaj [[Germanio]]
* [[1611]]: [[Londono]]: premiero de la romanco ''[[La Ventego]]'' de [[William Shakespeare]] okaziĝinta en [[Palaco Whitehall]], precize post 7 jaroj ekde samloka ekludo de la tragedio [[Otelo]]
* [[1612]]: [[Granda Malordo (Rusio)|Granda Malordo]]: dum [[Pola-rusa milito 1609-1618|pola-rusa milito]], post la venka [[batalo de Kluŝino]], pola [[garnizono]] kapitulacis kaj estis forigita de [[Kitaj-urbo]]
* [[1700]]: Senida morto de [[Karlo la 2-a (Hispanio)|Karlo la 2-a]], la lasta [[habsburgoj|habsburgo]] sur la hispana [[trono]] [[milito de hispana sukcedo|militon de hispana sukcedo]]
* [[1705]]: '''Pola reĝo [[Aŭgusto la 2-a (Pollando-Litovio)|Aŭgusto la Forta]] fondis [[Ordeno de Blanka Aglo|Ordenon de Blanka Aglo]]'''.
* [[1755]]: '''[[Lisbona tertremo en 1755|Lisbona tertremo]] kune kun posta [[cunamo]]''' - 60 ĝis 90 mil homoj pereis, 85% de konstruaĵoj detruiĝis
* [[1770]]: '''[[Teknologia Universitato Berlino]] fondiĝis'''.
* [[1781]]: [[Aŭstrio]] nuligis [[servuteco]]n
* [[1790]]: Irlanda filozofo kaj politikisto [[Edmund Burke]] publikigis [[Pensoj pri la Revolucio en Francio|''Pensojn pri la Revolucio en Francio'']]
* [[Unua mondmilito]]
** [[1914]]: Unua kontingento de la Unua Aŭstralia Imperia [[armitaj fortoj|Forto]] foriris de [[Albany (Okcidenta Aŭstralio)|Albany]]
** [[1918]]: '''[[Pola-ukraina milito]] komenciĝis de la batalo pri [[Lvovo]], flanke de proklamita Okcident-Ukraina Popola Respubliko''', dekomence estanta en akra teritoria konflikto kun renaskiĝanta Pollando - pro manko de regula armeo flanke de poloj [[Tombejo de la Defendintoj de Lvovo|defendis sin junularo kaj infanoj]] (duono de la defendantoj estis malpli aĝa ol 17 jaroj, la plej juna aĝis 9 jarojn) - [[Dua Pola Respubliko]] fondiĝos nur post 11 tagoj; en Płaszów apud [[Krakovo]] poloj akiris aŭstrian fervojan kirasitan veturilaron el kiu oni kreis du [[kirastrajno]]jn: ''Śmiały'' kaj ''Piłsudczyk''; en [[Lublin]] komenciĝis kunveno de skoltaj [[organizaĵo]]j, dum kiu kreiĝis Asocio de Pola [[Skoltismo]]; [[Norda Jemeno]]: '''[[Reĝlando Jemeno]] fondiĝis'''estas fondita.
* [[1922]]: '''[[Mustafa Kemal Atatürk]], kreinto de moderna turka ŝtato, malfondis [[Otomana Imperio|Otomanan Imperion]]'''.
* [[1928]]: [[Turkio]] transiris de la [[araba alfabeto]] al la [[latina alfabeto]]
* [[1929]]: [[Kinŝaso|Leopoldville]] fariĝas ĉefurbo de [[Belga Kongo]] anstataŭ [[Boma]]
* [[1936]]: [[Hispana Enlanda Milito]]: [[Batalo de Madrido]] komenciĝis
* [[Dua mondmilito]] en [[Pollando]] kaj la mondo:
** [[1939]]: En [[Varsovio]] oni amase celebris feston de mortintoj - varsovianoj bruligis [[kandelo]]jn ne nur sur [[tombejo]]j, sed ankaŭ sur [[tombo]]j, kiuj troviĝis sur [[strato]]j, [[placo]]j kaj en [[ĝardeno]]j; en [[Poznań]], malgraŭ malpermeso de grupiĝo, oni same faris; '''regopovoj de [[Ĉefgubernio|Ĝenerala Gubernio]] sub minaco de [[morto]] devigis polojn redoni radioaparatojn'''; [[Ordnungspolizei|germana polico]] pafmortigis en [[Rypin]] 200 polojn de [[malliberejo]] en Brodnica; '''en Varsovio komencis agadon [[konspiro|konspira]] organizaĵo Polska Niepodlegla (Pollando Sendependa)''', kiu eldonis subteran gazetaron, instruis batali kaj agis pere de [[sabotado]] kaj flankatako; [[Varsovio]]: [[Hans Frank]] subskribis disponon pri transpreno de estintaj ŝtataj [[monopolo]]j: [[tabako|tabaka]], [[alkoholaĵo|alkoholaĵa]], [[salo|sala]], [[alumeto|alumeta]] kaj [[loterio|loteria]]; en [[Poznań]] aperis "Ostdeutscher Beobachter" - gazetara organo de distrikta organizaĵo de [[Nacisocialisma Germana Laborista Partio]]; en [[Krakovo]] aperis revuo "Nakazy Dnia" (Tag-Ordonoj) de [[konspiro|konspira]] Organizaĵo de Blanka Aglo; en [[Poznań]] germanoj murdis agrikulturiston Tytus Jemielewski kaj pafmortigis profesoron Edward Klich, apud [[Chełm]] pafmortigis komerciston Paweł Muchowski kun lia filo, el [[Bydgoszcz]] forveturigis de malliberejo kaj poste murdis en nekonataj cirkonstancoj historiiston Michał Nycz
** Al [[Salzburg]] germanoj alvenigis por trudlaboro 191 polojn de la regiono de [[Krakovo]]; [[Parizo]]: sub redakto de profesoro [[Oskar Halecki]] aperis dumonata revuo "La Voix de Varsovie", de januaro 1940 titolita "Revue de l'Europe Centrale et Orientale" (Revuo de [[Mez-Orienta Eŭropo]]); nombreco de [[Polaj Armitaj Fortoj en Okcidento]] estis 4586 personoj; de internigejoj en [[Rumanio]] fuĝis ĝis tiu ĉi tago 410 polajn [[oficiro]]jn kaj 1210 suboficirojn kun soldatoj
** [[Soveta invado en Pollandon]]: [[Moskvo]]: prezidiumo de [[Supera Soveto de Sovetunio]] dekretis pri enkorpigo de Okcidenta [[Ukrainio]] en konsiston de Sovetunio " kun ĝia unuiĝo kun [[Ukraina Soveta Socialisma Respubliko]]"; ĉiuj polaj [[militkaptito]]j-[[oficiro]]j estis lokigitaj en sovetaj urboj [[Kozelsk]] kaj [[Starobilsk]], funkciuloj de polico, limgardistoj kaj prizongardistoj en [[Ostaŝkov]] (1-4.11);
** [[1940]]: Estro de [[Varto]]-Lando malpermesis al poloj pasigi ekzamenojn pri [[metio]]j; en ĜG ekzistis 195 germanaj bazlernejoj kun 11 002 [[lernanto]]j kaj 324 [[instruisto]]j kaj 6 mezlernejoj
** [[Poloj]] en [[Britio]] voĉdonis pri kreo de pola [[kuracisto|kuracista]] fakultato ĉe la [[Universitato de Edinburgo]]; [[Londono]]: pola registaro en [[ekzilo]] komencis eldoni revuon "Polish News Bulletin", kaj aperis laŭvica monografia n-ro de "Polish Fortnightly Review" deiĉita tute al la germana [[okupado]], kun la subtitolo ''The German Order in Poland''; dum bombado pereis gvidanto de Militista Arkivo [[majoro]] Bolesław Waligóra
** [[1941]]: '''[[Germanoj]] komencis konstrui [[Ekstermejo Bełżec|ekstermejon Bełżec]]''' (suda [[Lublinio]]) - de marto ĝis novembro 1942 [[murdo|murdis]] tie pli ol 600 000 judojn el [[Ĉeĥio]], [[Slovakio]], [[Aŭstrio]] kaj [[Germanio]], en tio 550 000 polajn civitulojn de [[judo|juda]] deveno; estro de Varto-Lando enkondukis devon atribui al pola infano la duan nomon [[Kazimiro]] aŭ Kazimira; en [[Krakovo]] inaŭguris agadon konspira [[rapsodio|Rapsodia Teatro]] per verko de [[Juliusz Słowacki]] "Reĝo-Spirito" - unu el [[aktoro]]j estis estonta papo [[Karol Wojtyła]]; ĜG nuligas [[dogano|doganan]] kaj [[polico|polican]] limon kun [[Distrikto Galicio]] kaj oni nuligas [[Tago de Ĉiuj Sanktuloj|Tagon de Ĉiuj Sanktuloj]]
** '''En [[Londono]] okazas [[ekspozicio]] de [[konspiro|konspira]] gazetaro el [[okupado|okupataj]] de Germanio [[Belgio]], [[Ĉeĥoslovakio]], [[Francio]], [[Grekio]], [[Nederlando]], [[Jugoslavio]], [[Norvegio]] kaj [[Pollando]]''' - Pollando kun 150 gazetoj estas en la unua loko; en [[Nov-Jorko]] komencas aperi Semajna Literatura Revuo de Verkista Rondo el Pollando, redaktata interalie de [[Jan Lechoń]] kaj [[Kazimierz Wierzyński]] - eldonata ĝis fino de 1942 kaj anstataŭigita de "Tygodnik Polski" (Pola Semajnrevuo)
** [[1942]]: [[Germanoj]] "likvidis" [[judoj|judan]] [[geto]]n en [[Tomaszów Mazowiecki]] - dufoje, la 30-an de oktobro kaj la 1-an de novembro, oni forveturigis al [[ekstermejo]] en [[Treblinka (koncentrejo)|Treblinka]] 14 mil [[judoj]]n (surloke restis nur ĉirkaŭ mil laborkapabluloj); germanaj policanoj kaj ĝendarmoj pafmortigis 121 judojn en 3 lokoj; germanaj regopovoj malpermesis en [[Lublin]] fajrigi kandelojn sur lokaj tombejoj; en [[Varsovio]] komencis validi polica horo inter la 20-a vespere ĝis la 5-a matene; [[Pola Enlanda Armeo]] sukcese atakis arestejon de sekureca polico en [[Bjalistoko]]
** [[1943]]: Taĉmentoj de germana polico pafmortigis 39 judojn en 3 lokoj kaj 80 polojn en 5 lokoj; taĉmento de pola [[partizano]] [[Jan Piwnik]] konkeris provizore [[Końskie]] mortigante po kelke da germanaj ĝendarmoj kaj konfidenculoj
** [[Usono|Usona]] armeo alteriĝis al insulo [[Bougainville (Papuo-Nov-Gvineo)|Bougainville]] en [[Papuo-Nov-Gvineo]]
** [[1944]]: [[SS (organizo)|SS]] mortigis en Gruszowiec (proksime al [[Limanowa]]) 34 personojn kaj bruligis 11 domojn kaj germanaj ĝendarmoj [[pafekzekutado|pafekzekutis]] 12 personojn en 2 aliaj lokoj; [[holokaŭsto]]: '''de [[Aŭŝvico]] foriris transporto kun 634 judinoj al koncentrejo en [[Bergen-Belsen]]'''
** [[Heinrich Himmler]] ordonis ne plu mortigi malliberulojn per [[gaso]] en [[koncentrejo]] [[Aŭŝvico]]: laŭ invito de [[Nov-Zelando]] de [[Irano]] al [[Wellington]] alvenis 732 polaj plejparte [[oro|orfaj]] infanoj kun iliaj 102 prizorgantoj - ili estis [[viktimo]]j de sovetaj [[deportado]]j (1940-1941), en 1942 evakuiĝis de [[Sovetunio]] kune kun generalo [[Władysław Anders]]
* [[1944]]: En [[Britio]] '''[[Donald Watson]] fondis [[Vegana Societo|Veganan Societon]] - okupiĝantan pri popularigo de sen[[lakto|lakta]] [[vegetarismo]]'''.
* [[1945]]: [[Nord-Koreio]]: oficiala taggazeto "[[Rodong Sinmun|Laborista Gazeto]]"estis publikigita kun la nomo "Chongro"
* [[1946]]: En [[Pollando]] [[Karol Wojtyła]] [[ordino|ordiniĝis]]
* [[1950]]: Papo [[Pio la 12-a]] anoncis la [[dogmo]]n pri [[Ĉieliro de Maria]]
* [[1952]]: '''Unua [[nuklea testo]] sur la [[atolo]] [[Eniwetok]]''' - 10 megatuna eksplodo laŭ [[TNT-ekvivalento]]
* [[1954]]: '''En [[Alĝerio]], tiam parto de [[Francio]], komenciĝas la [[Milito de Alĝerio|batalado pri sendependeco]]'''.
* [[1955]]: [[Sovetunio]] permesis [[aborto]]n
* [[1956]]: [[Sueza krizo]]: [[Israelo]], [[Britio]] kaj [[Francio]] invadis [[Egiptio]]n
* [[1956]]: En [[Barato]] kreiĝis [[subŝtato]]j: [[Keralo]], [[Andra-Pradeŝo]] kaj [[Karnatako]]
* [[1956]]: [[antikomunismo|Kontraŭsoveta]] [[Hungara revolucio de 1956|hungara insurekcio]]: '''[[Imre Nagy (politikisto)|Imre Nagy]] anoncis forlason de la [[Varsovia Kontrakto]] kaj neŭtralecon de [[Hungario]]'''; papo [[Pio la 12-a]] eldonis la duan el 3 [[encikliko]]j pri defendo de la hungara [[libereco]], dum [[Okcidenta Eŭropo]] kaj [[Usono]] tute silentis
* [[1957]]: Eksperimenta Studio de [[Pola Radio]] fondiĝis
* [[1962]]: [[Sovetunio]]: lanĉo de la unua [[kosmoveturilo]] al [[Marso]] - AMS Mars-1
* [[1962]]: En [[Italio]] aperis [[komikso]] "[[Diabolik]]" - konata en esperantlingva versio
* [[1963]]: '''Malkovro de la unua [[kvazaro]]'''.
* [[1981]]: [[Antigvo-Barbudo]] fariĝas sendependa de [[Britio]].
* [[1988]]: [[Firmigo|Likud]] gajnis parlamentad balotadon en [[Israelo]]
* [[1991]]: Novelektita prezidento '''[[Ĝoĥar Dudajev]] proklamis sendependankreadon de [[Sovetunio]]la nova Respublikon de [[Ĉeĉenio]]sendependa -ŝtato [[Iĉkerio]]'''.
* [[1993]]: '''[[Traktato de Mastriĥto]] ekvalidis - [[Eŭropa Unio]] ekbaziĝis sur tri [[pilastro]]j''': [[Eŭropa Ekonomia Komunumo]], [[Komuna ekstera kaj sekureca politiko de la Eŭropa Unio]], Polica kaj juĝa kunlaboro pri [[puno|punaferoj]]
* [[1993]]: [[Turkmena manato]] ekvalidis
* [[1996]]: [[Okcidenta Azio]]: '''araba [[informa televido]] [[Al-Ĝazira]] startis en [[Kataro (lando)|Kataro]]'''
* [[1998]]: Reformita '''[[Eŭropa Kortumo pri Homaj Rajtoj]] fondiĝis en [[Strasburgo]]'''
* [[1998]]: [[Niĝerio]] subskribis interkonsenton por fini kvinmonatan civilan militon en [[Gvineo Bisaŭa]] inter ribeluloj kaj prezidento [[João Bernardo Vieira]]
* [[2000]]: En [[Barato]] kreiĝis subŝtato [[Ĉhatisgaro]]
* [[2004]]: Estinta ĉefministro de Portugalio komunisto [[José Manuel Durão Barroso]] iĝis prezidanto de [[Eŭropa Komisiono]], kies [[Komisiono Barroso (2009–2014)|komisaroj]] apartenis al komunistaj organizaĵoj
* [[2005]]: [[Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj]] proklamis [[Tago de la memoro|Tagon de la memoro pri la viktimoj de la holokaŭsto]] fiksante daton de la datreveno de la liberigo de koncentrejo [[Aŭŝvico]], okazanta la 27-an de januaro
* [[2006]]: '''[[Internacia Sindikata Konfederacio]] fondiĝis en [[Vieno]]'''
* [[2006]]: La unuaj [[simptomo]]j de [[malsano]] ĉe [[Aleksandr Litvinenko]], [[veneno|venenigita]] per donita [[teo]] kun [[izotopo]] de [[polonio]] 210
* [[2010]]: Prezidento [[Dmitrij Medvedev]] kiel la unua rusa gvidanto vizitis [[Kurilaj Insuloj|Kurilajn Insulojn]]