Ateismo: Malsamoj inter versioj

9 bitokojn aldonis ,  antaŭ 1 jaro
esperantigita ŝablono (Referencoj), esperantigita parametro, pli bona ŝablono (Vikicitaro), formatigo de titoloj, +Bibliotekoj, kosmetikaj ŝanĝoj
(esperantigita ŝablono (Referencoj), esperantigita parametro, pli bona ŝablono (Vikicitaro), formatigo de titoloj, +Bibliotekoj, kosmetikaj ŝanĝoj)
 
== Specoj de ateismo ==
 
La [[Filozofio|filozofia]] tradicio rigardas ateismon ne nur foresto de di-kredo, sed efektiva kredo ke dio ne ekzistas. Tiel kontrastas '''implicita ateismo''', simpla nekredo, kaj '''eksplicita ateismo''' kiu asertas la neekziston de dioj.
 
 
== Ateismo kaj agnostikismo ==
 
Ĉar kredo ne estas ligita al scio, [[agnostikismo]] ne egalas ateismon; ankaŭ ĝi estas meza vidpunkto. Ĝi nur asertas, ke pri dioj oni ne povas atingi (certan) scion. Oni povas esti ateisma agnostikulo, aŭ [[teismo|teisma]] agnostikulo; la pozicio de agnostikismo koncernas scion, kaj en si mem ne rilatas al la afero de la specifa kredo.
 
 
== Morala konsidero ==
 
Iuj skoloj de ateistoj ankaŭ faras plian distingon inter «katolika» kaj «ortodoksa ateismo» uzante la originalajn signifojn de tiuj kristanaj terminoj. Laŭ ili la «katolika» ateisto nur forneas la ekziston de dio dum la memdeklarita «ortodoksa ateisto» konsentas kun la aserto de [[Miĥail Bakunin]] ke «se dio ekzistus, oni devus malpermesi ĝin». Tiuj kiuj konceptas ateismon kiel morala pozicio (kontraste al la pozicioj teologia aŭ metafizika), emfazas la signifon de tiu diferenco.
 
== Monda situacio de ateismo ==
 
Laŭ taksoj proksimume 2,5% de la monda loĝantaro klasifikas sin mem kiel ateistoj, kaj proksimume 12,8% kiel nereligiaj (laŭ [[Encyclopædia Britannica]]). Ĉi tiuj procentaĵoj estas ĝenerale pli altaj en [[Eŭropo|eŭropaj]] kaj eks-socialismaj landoj, kaj pli malaltaj en [[Usono]] kaj evoluantaj landoj. La efektiva procentaĵo de ateistoj eble estas pli alta ĉar personoj kiuj respondas al opinisondoj ofte estas hezitemaj malkovri sin mem al eblaj leĝa, ekonomia aŭ socia diskriminacioj.
 
 
=== Grek-romia antikvo ===
[[Dosiero:Socrates Louvre.jpg|thumbeta|upright|En la verko de [[Platono]] nome ''[[Apologio de Sokrato (Platono)|Apologio]]'', [[Sokrato]] (en la bildo) estis akuzita de Meleto kiel nekredanto en dioj.]]
 
[[Dosiero:Socrates Louvre.jpg|thumb|upright|En la verko de [[Platono]] nome ''[[Apologio de Sokrato (Platono)|Apologio]]'', [[Sokrato]] (en la bildo) estis akuzita de Meleto kiel nekredanto en dioj.]]
Okcidenta ateismo havas siajn radikojn en antaŭ-sokrata [[Greka filozofio]], sed ne aperis kiel klara mondokoncepto ĝis la fino de la [[klerismo]]. La greka filozofo Diagoro de la 5-a jarcento a.K. estas konata kiel la "unua ateisto",<ref>Friedrich Solmsen (1942). ''[http://books.google.com/books?vid=0blEqYn0npw5h4r_qPHc_fk&id=rLASAAAAIAAJ&pgis=1 Plato's Theology]''. Cornell University Press. p 25.
</ref> kaj estas tiele citita kiel tia fare de [[Cicerono]] en lia ''De Natura Deorum''.<ref name="CIC">''...&nbsp;nullos esse omnino Diagoras et Theodorus Cyrenaicus&nbsp;...'' Cicero, Marcus Tullius: ''De natura deorum.'' eldono de Richard D. McKirahan. Thomas Library, Bryn Mawr College, 1997, paĝo 3. ISBN 0-929524-89-6
</ref> [[Atomismo|Atomistoj]] kiaj ekzemple [[Demokrito]] provis klarigi la mondon laŭ sole materialisma maniero, sen referenco al la spirita aŭ mistera. Kritio rigardis religion kiel homan inventon uzitan por timigi homojn en sekvado de morala ordo kaj ankaŭ Prodiko ŝajne havas evidentigitajn ateismajn deklarojn en sia laboro. Filodemo raportas, ke Prodiko kredis, ke "la dioj de popolkredo nek ekzistas nek ilin oni konas, sed ke la prahomo, [pro admiro, diigis] la fruktojn de la tero kaj praktike ĉion kio kontribuis al lia ekzisto". Protagoro foje estis prenita kiel ateisto sed prefere apogis agnostikajn opiniojn, komentante, ke "Koncerne la diojn mi estas nekapabla malkovri ĉu aŭ ne ili ekzistas, aŭ kiel ili enestas en formo; ĉar ekzistas multaj malhelpoj al scio, la obskureco de la subjekto kaj la mallongeco de homa vivo."<ref>{{citeCite book|last=Bremmer|first=Jan|chapter=Atheism in Antiquity|postscript=,}} in {{harvnb|Martin|2006|pp=12–13}}</ref> Ankaŭ la grekaj filozofoj Teodoro Cirenajko<ref name=CIC/><ref>Diogenes Laërtius, The Lives and Opinions of Eminent Philosophers, ii
</ref> kaj Strato de Lampsako<ref>Cicero, ''Lucullus'', 121. in Reale, G., ''A History of Ancient Philosophy''. SUNY Press. (1985).
</ref> de la 3-a jarcento a. K. ne kredis ke dioj ekzistas.
 
[[Sokrato]] (ĉ. 471-399 a.K.) estis asociita en la atena publika menso kun la tendencoj en antaŭ-sokrata filozofio direkte al naturalisma enketo kaj la malaprobo de diaj klarigoj por fenomenoj. Kvankam tia interpreto misprezentas lian penson laŭ kiu li estis portretita en tia maniero en la komedia teatraĵo Nuboj de [[Aristofano]], li estis pli poste akuzita pro malpieco kaj kiel koruptanto de idojn. Ĉe lia proceso Sokrato estis anoncita kiel impete nei ke li estas ateisto kaj nuntempaj fakuloj disponas nur el malmulte da kialo por pridubi tiun aserton.<ref>{{citeCite book|last=Bremmer|first=Jan|chapter=Atheism in Antiquity|postscript=,}} en {{harvnb|Martin|2006|pp=14–19}}</ref><ref>
{{citeCite book |first1=Thomas C. |last1=Brickhouse |last2=Smith |first2=Nicholas D. |title=Routledge Philosophy Guidebook to Plato and the Trial of Socrates |year=2004 |publisher=Routledge |isbn=0-415-15681-5 |page=112}} Partikulare, li asertas, ke la opinio, ke li estas kompleta ateisto kontraŭdiras la alian parton de la akuzo, nome ke li enmetis "novajn diaĵojn".</ref>
 
[[Euhemero]] (ĉ. 330-260 a.K.) publikigis sian opinion ke la dioj estas nur la diigitaj regantoj, konkerintoj kaj fondintoj de la pasinteco, kaj ke iliaj sektoj kaj religioj estis en esenco la daŭrigo de malaperitaj regnoj kaj pli frue politikaj strukturoj.<ref>Fragmentoj de la verko de Euhemero laŭ la latina traduko de Ennio estis konservita en [[Patroj de la Eklezio|Patristikaj]] verkoj (ekz. de [[Laktancio]] kaj de [[Eŭsebio de Cezareo]]), kiuj baziĝas sur pli fruaj fragmentoj de [[Diodoro Sicila|Diodoro]] 5,41–46 & 6.1. Atestoj, ĉefe en la kunteksto de polemika kritikaro, troviĝas ekz. en [[Kalimako]], ''Himno al Zeŭso'' 8.
</ref>
 
Gravas en historio de ateismo ankaŭ [[Epikuro]] (ĉ. 300 a.K.). Baze super ideoj de Demokrito kaj de Atomistoj, li apogis materialisman filozofion laŭ kiu la universo estis regita per la leĝoj de ŝanco sen la bezono de dia interveno. Kvankam li deklaris ke diaĵoj ekzistas, li kredis ke ili estis neinteresitaj en homa ekzisto. La celo de la Epikuristoj devis ekhavi trankvilon kaj unu gravan manieron fari tion estis per eksponado de timo al dia kolerego kiel neracie. La Epikuristoj ankaŭ neis la ekziston de postvivo kaj la bezonon timi dian punon post morto.<ref>{{citeCite web|url=http://plato.stanford.edu/entries/epicurus/ |title=Epicurus (Stanford Encyclopedia of Philosophy) |work=Plato.stanford.edu |date= |accessdate=2013-11-10}}</ref>
 
La romia filozofo [[Seksto Empiriko]] eltenis ke oni devu prokrasti juĝon pri praktike ĉiuj kredoj - formo de skeptiko konata kiel
 
=== Mezepoko al Renesanco ===
 
 
Dum la [[Alta Mezepoko]], la [[islama mondo]] trapasis oran epokon. Kun la rilataj progresoj en scienco kaj filozofio, arabaj kaj persaj landoj produktis elstarajn raciistojn kaj ateistojn, kiaj Muhammad al Warraq (7-a jarcento), Ibn al-Rawandi (827-911), Al-Razi (854-925) kaj [[Al-Maari]] (973-1058). Al-Maari verkis kaj instruis ke religio mem estas "fablo inventita fare de la antikvuloj"
<ref name="Nicholson318">Reynold Alleyne Nicholson, 1962, ''A Literary History of the Arabs'', paĝo 318. Routledge</ref> kaj ke homoj estis "de du specoj: tiuj kun cerboj, sed neniu religio, kaj tiuj kun religio, sed neniu cerbo."
La filozofo [[David Hume]] evoluigis skeptikan sciteorion blokitan en empirio, kaj la filozofio de Immanuel Kant forte pridubis la eblecon de metafizika scio mem. Ambaŭ filozofoj subfosis la metafizikan bazon de natura teologio kaj kritikis klasikajn argumentojn por la ekzisto de dio. Tamen, ili ne estis ateistoj mem.
 
[[Dosiero:Ludwig Andreas Feuerbach.jpg|thumbeta|leftmaldekstra|upright|''The Essence of Christianity'' de [[Ludwig Feuerbach]] (1841) multe influus filozofojn kiaj ekzemple [[Engels]], [[Marx]], [[David Strauss]], [[Nietzsche]], kaj [[Max Stirner]]. Li konsideris dion kiel homa invento kaj religiajn agadojn dezir-plenumadaj. Pro tio li estas konsiderita la fonda patro de moderna [[antropologio de religio]].]]
Dum la [[Teroro (franca revolucio)|Teruro de 1792-93]], la kristana kalendaro de Francio estis aboliciita, monaĥejoj, monaĥinejoj kaj ekleziaj proprietoj estis kaptitaj kaj monaĥoj kaj monaĥinoj forpelitaj. Historiaj preĝejoj estis malmuntitaj.<ref>Geoffrey Blainey; A Short History of Christianity; Viking; 2011; pp.&nbsp;397–8</ref> Blainey notas ke, kvankam [[Voltaire]] estas ĝenerale konsiderita kiel forte kontribuinta al ateisma pensado dum la Revolucio, li ankaŭ konsideris, ke timo al dio estis malinstiginta plian malordon, kaj diris "Se dio ne ekzistus, estus necese inventi lin."<ref>Geoffrey Blainey; A Short History of Christianity; Viking; 2011; pp.&nbsp;390–391</ref> En ''[[Pensoj pri la Revolucio en Francio]]'', (1790), la filozofo [[Edmund Burke]] kondamnis ateismon, kaj verkis pri "literatura paciencludo" kiu estis "antaŭ kelkaj jaroj forminta ion kiel regula plano por la detruo de la kristana religio. Tiu objekto kiun ili traktis kun grado da fervoro kiu ĝis nun estis malkovrita nur en la perantoj de iu sistemo de pieco ... Tiuj ateismaj patroj havas bigotecon propran ... ". Sed, Burke asertis, "la homo estas per sia konstitucio religia besto" kaj "ateismo estas kontraŭ, ne nur nia kialo, sed ankaŭ niaj instinktoj; kaj ... ĝi ne povas regi longe".<ref>[http://ebooks.adelaide.edu.au/b/burke/edmund/reflections-on-the-revolution-in-france/ Pensoj pri la Revolucio en Francio]; (1790) de [[Edmund Burke]]</ref>
 
 
=== Ekde 1900 ===
 
Ateismo en la [[20-a jarcento]], precipe en la formo de praktika ateismo, avancis en multaj socioj. Ateisma penso trovis agnoskon en multaj aliaj, pli larĝaj filozofioj, kaj ekzemple [[ekzistadismo]], [[objektivismo]], sekulara humanismo, [[nihilismo]], [[anarkiismo]], logika [[pozitivismo]], [[marksismo]], [[feminismo]],<ref name=feminism>{{cite book |url=http://books.google.com/?id=tAeFipOVx4MC&pg=PA233&lpg=PA233&dq=%22Feminism+and+Atheism%22&q=%22Feminism%20and%20Atheism%22 |last=Overall |first=Christine |chapter=Feminism and Atheism |year=2006 |accessdate=2011-04-09 |title=The Cambridge Companion to Atheism |isbn=978-1-139-82739-3}} in {{harvnb|Martin|2006|pp=233–246}}
</ref> kaj la ĝenerala scienca kaj raciisma movado. Krome, ŝtata ateismo aperis en Orienta Eŭropo kaj Azio dum tiu periodo, partikularle en la [[Sovetunio]] sub [[Vladimir Lenin]] kaj [[Josif Stalin]], kaj en [[Ĉinio]] sub [[Mao Zedong]]. Ateistaj kaj kontraŭ-religiaj politikoj en Sovetunio inkludis nombrajn leĝojn, senleĝigon de religia instruado en lernejoj, kaj la apero de asocio Ligo de Aktivaj Ateistoj.<ref>Richard Pipes; ''Russia under the Bolshevik Regime''; The Harvill Press; 1994; pp. 339–340</ref><ref name="Viking p.494">Geoffrey Blainey; ''A Short History of Christianity''; Viking; 2011; p. 494</ref>
 
[[Dosiero:Bezbozhnik u stanka 22-1929.jpg|thumbeta|leftmaldekstra|upright|Kovrilo de 1929 de sovetunia gazeto ''Bezbozhnik'', montrante la diojn de unudiismaj religioj premitaj de la simbolo de la Jarkvina Plano.]]
Blainey skribis ke dum la dudeka jarcento, ateistoj en okcidentaj socioj iĝis pli aktivaj kaj eĉ batalemaj, kvankam ili ofte "dependis esence de argumentoj utiligitaj fare de multaj radikalaj kristanoj ekde minimume la dekoka jarcento". Ili malaprobis la ideon de intervenista dio, kaj diris ke kristanismo antaŭenigis militon kaj perforton, kvankam "la plej senkompataj gvidantoj en la [[Dua Mondmilito]] estis ateistoj kaj sekularistoj kiuj estis intense malamikaj kaj al judismo kaj al kristanismo" kaj "Poste masivaj abomenaĵoj estis faritaj en la Oriento fare de tiuj entuziasmaj ateistoj, [[Pol Pot]] kaj Mao Zedong ". Kelkaj sciencistoj dume anoncis ke dum la mondo iĝas pli klera, religio estos anstataŭita.<ref>Geoffrey Blainey; ''A Short History of Christianity''; Viking; 2011; p.543</ref>
 
Dosiero:Hw-marx.jpg|[[Karlo Markso]]
Dosiero:Bakuninfull.jpg|[[Bakunin]]
Dosiero:Epikur.jpg|[[Epikuro]]
Dosiero:Spinoza.jpg|[[Baruĥ Spinozo]]
Dosiero:Voltaire2.jpg|[[Voltaire]]
Dosiero:Immanuel Kant.jpg|[[Immanuel Kant]]
Dosiero:Hebert-1.jpg|[[Jacques René Hébert]]
Dosiero:Feuerbach Ludwig.jpg|[[Ludwig Feuerbach]]
 
== Notoj ==
{{Referencoj}}
<references/>
 
== Bibliografio ==
 
* Walter Bradmüller, ''Ateismo? No grazie'' (Ĉu ateismo? Ne dankon), Libreria editrive vaticana, 2010. (La aŭtoro, jam docento ĉe la Aŭsburga universitato, pridiskutas la feblecon de karakterizaj punktoj de la ateismo de biologo Richard Dawkins, de Pierre-Simone Laplace kaj la gajan neniismon de Nietzsche).
* Michael Novak, ''No One Sees God: The Dark Night of Atheists and Believers,'' (Neniu povas vidi Dio. Komuna destino pro ateistoj kaj Dikredantoj), 2008. [http://en.wikipedia.org/wiki/Michael_Novak].
* Hume, David (1779). Dialogues Concerning Natural Religion. London. OL 7145748M.
* Hume, David (1748). An Enquiry Concerning Human Understanding. London.
* Landsberg, Mitchell (28 September 2010). "Atheists, agnostics most knowledgeable about religion, survey says". Los Angeles Times.
* Martin, Michael (1990). Atheism: A Philosophical Justification. Philadelphia: Temple University Press. ISBN 978-0-87722-642-0. OL 8110936M.
* Nielsen, Kai (2013). "Atheism". Encyclopædia Britannica. Konsultita la 2013-11-25.
* Rafford, R. L. (1987). "Atheophobia—an introduction". Religious Humanism 21 (1): 32–37.
* Rowe, William L. (1998). "Atheism". In Edward Craig. Routledge Encyclopedia of Philosophy. Taylor & Francis. ISBN 978-0-415-07310-3.
* Russell, Bertrand (1957). Why I am not a Christian, and other essays on religion and related subjects. Simon and Schuster.
* Sartre, Jean-Paul (2001) [1946]. "Existentialism and Humanism". In Priest, Stephen. Jean-Paul Sartre: Basic Writings. London: Routledge. p. 45. ISBN 0-415-21367-3.
 
== Vidu ankaŭ ==
{{wikiquoteVikicitaro}}
 
* [[Agnostikismo]]
* [http://www.agreeley.com/articles/hardcore.html The Demand for Religion] – Demografio de Ateismo de Wolfgang Jagodzinski (Universitato de Kolonjo) kaj Andrew Greeley (Universitato de Ĉikago kaj Universitato de Arizono).
 
{{havendaHavenda artikolo|Ateismo}}
{{Bibliotekoj}}
 
[[Kategorio:Ateismo| ]]
161 116

redaktoj