Malfermi la ĉefan menuon

Ŝanĝoj

13 bitokojn aldonis ,  antaŭ 2 monatoj
esperantigita parametro, formatigo de titoloj, +Bibliotekoj, multaj kosmetikaj ŝanĝoj
| planto2 = [[Hyde Park (Londono)|Hyde Park]]
| planto3 = Kensington Gardens
| planto4 = Greenwich Park
| planto_tipo = Parkoj
| planto_faldo = 1
<!-- *** Situo *** -->
| areo_rondumo = 2
<!-- *** Loĝantaro *** -->
| loĝantaro = 7556900
| loĝantaro_dato = junio de 2007
| loĝantaro_denseco =
| libera2_tipo =
<!-- *** Mapoj *** -->
| mapo =
| mapo_fono =
| mapo_priskribo = Situo enkadre de Unuiĝinta Reĝlando
| mapo_lokumilo = Unuiĝinta Reĝlando
| mapo1 =
| mapo1_fono =
| mapo1_priskribo = Situo enkadre de Anglio
| mapo1_lokumilo = Anglio
| mapo2 =
| mapo2_priskribo = Situo enkadre de Eŭropo
| mapo2_lokumilo = Eŭropo
 
=== Moderna epoko ===
 
== Vidindaĵoj ==
La '''[[Brita Muzeo]]''' (''British Museum'') estas unu el la plej grandaj kaj bonkonataj [[muzeo]]j en la mondo, etnografia kolektaĵejo de la Unuiĝinta Reĝlando, en la distrikto Bloomsbury. La historio de la muzeo (kaj la libraro) reiras ĝis 1753, kiam la registaro aĉetis artotrezoron kaj libraron de Siro Hans Sloane (1660–1753). Ĝi malfermis la pordon en 1759 por la publiko en la tiama konstruaĵo ''Montagu Hous''. La nuna muzea konstruaĵo estis konstruita inter 1823-1852 sur loko de la ''Montagu House'', planita de Siro Robert Smirke, en klasikisma stilo. En posedo de muzeo troviĝas gravaj antikvaj kaj mezepokaj artotrezoraĵoj kaj artobjektoj. Oni ekspozicias la ortografiajn kolektaĵojn en la ''Museum of Mankind'', en alia parto de Londono. La libraro de ''British Museum'' kuniĝis en 1973 kun aliaj gravaj kolektaĵoj kaj estiĝis la [[British Library]].
* [[The Mall (Londono)|The Mall]]
 
== Servoj ==
* [[Universitato de Londono]]
 
{{Div col end}}
 
== Politiko ==
Ekde 2016 la urbestro de Londono estis [[Sadiq Khan]], de la Laborista Partio, pakistandevena, nome unua islama urbestro de Londono. El 2008 al majo 2016 urbestro estis [[Boris Johnson]], konservisma. [[Ken Livingstone]], de la Laborista Partio, estis la urbestro inter la jaroj 2000 kaj 2008.
 
 
=== Etnoj ===
Dum [[popolnombrado]] en la jaro [[2001]] la loĝantoj de Londono klasifikis siajn etnajn grupojn jene:
* 76 % da blankuloj („brita blankulo“, „irlanda blankulo“ aŭ „alia blankulo“),
* 10 % da [[hindoj]], [[bangladeŝo|bangladeŝanoj]] aŭ [[pakistano|pakistananoj]],
* 5 % da afrikanoj,
* 5 % da karibeanoj,
* 3 % da hibridoj,
* 1 % da [[ĉinoj]].
 
Londono ludas kernan rolon en la trasportosistemo de Britio. La urbo estas nabo por hejma transporto, tiel kiel esti la pordego al Eŭropo kaj pretere.
 
=== Flughaveno ===
Londono estas grava internacia aviada transporto nabo. Ĝia primara flughaveno, Londona Heathrow, estas la plej aktiva flughaveno en Eŭropo per persona trafiko. Krom Heathrow, la urbo estas servita fare de pluraj aliaj malpli flughavenoj.
 
=== Fervojo ===
[[Dosiero:Eurostar at St Pancras Jan 2008.jpg|eta|250px|dekstra|[[Eurostar]] trajnoj en stacio [[St Pancras]]]]
 
==== La Tubo, Supertera, kaj DLR ====
La [[Londona Subtero]], komune simple nomita la Tubo, estas la plej malnova subtera urba fervojo en la mondo, malfermiĝis en 1863. Ĝi havas dek unu itinerojn, kiuj servas ducent sepdek stacidomojn, kaj portas proksimume kvin milionojn pasaĝerojn ĉiutage. Krom la Tubo, TfL ankaŭ havas la [[Londona Supertero|Londonan Superteran]] fervojon, kiu malkiel la Tubo iras sur la naciajn fervojojn, kaj la DLR (Doklandoj Malpeza Fervojo), tute aŭtomatigita urba fervojo, kiu servas orientan Londonon.
 
==== Antaŭurbaj Fervojoj ====
Densa reto de navedantaj fervojoj servas Londono, precipe sude de la Tamizo, kie la Tubo ne alvenas. Preskaŭ ĉiuj de la fervojaj itineroj finiĝi ĉe finstacio ĉirkaŭ la urbocentro, krom trajnoj iras el nordo al sudo kaj inverse, per la ''Thameslink''. Post 2018 trajnoj ankaŭ povos iri el oriento al okcidento kaj inverse, per la ''Crossrail'' tunelo.
 
==== Interurbaj kaj Internaciaj Fervojoj ====
Trajnoj el Londono al la aliaj urboj de Britio forveturas de pluraj stacidomoj, laŭ sia direkto. Ekzemple, al okcidenta parto de Anglio kaj Suda Kimrio trajnoj forveturas de stacio ''Paddington''; al sudorienta kaj sudokcidenta parto de Anglio de ''Waterloo''; de ''Victoria'' al suda bordregiono kaj [[Brajtono]]; de ''Euston'' al okcidenta parto de Anglio, Norda Kimrio kaj al [[Glasgovo]]; de ''King's Cross'' al nordorienta parto kaj al [[Leeds]] kaj [[Edinburgo]]; de ''Liverpool Street'' al orienta Anglio. [[Eurostar]]-trajnoj foriri de la stacidomo de [[St Pancras]] al Parizo (''Gare du Nord'') aŭ Bruselo (''Midi/Zuid'') tra la Manika Tunelo.
 
== Amaskomunikiloj ==
''[[London Evening Standard]]'' estas loka anglalingva tag-[[gazeto]], aperanta en Londono, ĉiutage de lundo ĝis vendredo. Ĝi estas la plej grava loka respektive regiona vespera gazeto por Londono kaj la ĉirkaŭa areo; kovras novaĵojn pri naciaj kaj internaciaj temoj, kaj ankaŭ pri la financa distrikto de Londono.
 
* [[Charles Dickens]] (1812-1870) verkisto kaj socia kritikisto
* [[Robert Browning]] (1812-1889), poeto kaj dram-verkisto
[[Dosiero:Queen Victoria 1887.jpg|thumbeta|200px|Reĝino Viktoria en 1887.]]
* [[George Eliot]] (1819-1880), verkistino
* [[John Ruskin]] (1819-1900), socialisto kaj verkisto
* [[Dosiero:Flago-de-Kroatio.svg|20px]] [[Zagrebo]], [[Kroatio]] (ekde 2009)
 
Krome inter alie la urbopartoj Lewisham kaj Sutton (ekde 1968) aparte havas partnerajn rilatojn kun
* [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20px]] la urbodistrikto [[Charlottenburg-Wilmersdorf]] de [[Berlino]] en [[Germanio]]
 
[[Mary L. Blake]] gvidis unuan Esperanto-kurson en Londono komence de la [[20-a jarcento]].
 
{{citaĵoCitaĵo|Grava [[biblioteko]] kaj arkivo de E: 36 Penrhyn Rd. Kingston. Parolado de Z en 1907 en Guildhall (Urbodomo). - 10-a kongreso de [[Sennacieca Asocio Tutmonda|SAT]] 3-7 aŭg. [[1930]], ĉ. 340 partoprenantoj el 16 landoj. [[SEU]] bojkotas la kongreson per intenca neĉeesto de sovetianoj. Diskuta batalo inter komunistaj partianoj unuflanke kaj la SAT-gvidantoj kun ĝiaj aprobantoj aliflanke. - Postkongreso 9-11 aŭg [[1930]] kun plimulto de la partoprenantoj de la [[Universala Kongreso de Esperanto|UK]] en [[Oxford]].|''[[Enciklopedio de Esperanto]]'' ([[1934]]).}}
 
{{EdE|L}}
 
== Notoj ==
{{referencojReferencoj}}
 
== Bibliografio ==
* Ackroyd, Peter (2001). ''London: The Biography''. London: Vintage. p. 880. ISBN 978-0-09-942258-7.
* Mills, David (2001). ''Dictionary of London Place Names''. Oxford Paperbacks. ISBN 978-0-19-280106-7. OCLC 45406491.
* {{Tradukita|lingvo= en |artikolo=London|revizio=723701335}}
 
{{havendaHavenda artikolo|Londono}}
{{Bibliotekoj}}
 
[[Kategorio:Milionurboj]]
93 480

redaktoj