Mamuloj: Malsamoj inter versioj

5 bitokojn forigis ,  antaŭ 10 monatoj
uzo de ŝablono Lang-xx, formatigo de titoloj, +Bibliotekoj, kosmetikaj ŝanĝoj
(uzo de ŝablono Lang-xx, formatigo de titoloj, +Bibliotekoj, kosmetikaj ŝanĝoj)
 
 
== Karakteroj ==
Ilia korpotemperaturo estas konstante regulata (kiel ĉe la birdoj); ambaŭ klasoj akiras tiun kontrolon de la temperaturo danke al konverto de nutraĵoj. Tio eksplikas ties sukcesojn kaj la fakton, ke tiu klaso ĉeestas ĉiujn mondopartojn kaj klimatojn, escepte la tro ekstremaj.
 
Plej multaj el ili havas [[placento]]n, krom ekzemple [[monotremoj]] (tiel nomitaj "kloakuloj", kvankam "kloako" estas ĝenerala vorto kiu aplikiĝas ankaŭ por birdoj, ekzemple) kaj [[marsupiuloj]]. Tial, en la 19a kaj frua 20a jarcentoj, mamuloj estis dividitaj je '''senplacentuloj''' (''Aplacentalia'') kaj '''placentuloj''' (''Placentalia''). Nuntempe temas pli-malpli pri triopa divido de vivantaj mamuloj en la grupojn 1) '''[[monotremoj]]''' aŭ kloakuloj ([[latina lingvo{{Lang-la|latine]] ''Monotremata''}}, ankaŭ ''Prototheria''); 2) '''[[marsupiuloj]]''' (''Marsupialia'', ankaŭ ''Metatheria''); kaj 3) '''[[placentuloj]]''' (''Placentalia'', ankaŭ ''Eutheria'').
 
Placentuloj havas internan fekundiĝon. Monotremoj demetas ovon ([[ornitorinko]]).
 
=== Inteligenteco ===
 
En inteligentaj mamuloj, kiel primatoj, la [[cerbeto]] estas pli granda komparate kun la resto de la cerbo. Inteligenteco ne estas facile difinata, sed indikoj de inteligento enhavas la kapablon por lerni, kun konduta flekseblo. Ratoj, ekzemple, estas konsiderataj kiel tre inteligentaj ĉar ili povas lerni kaj fari novajn taskojn, kapablo kiu eble estas grava kiam ili unue koloniigas novan loĝlokon. En iu mamuloj, manĝaĵkolektado ŝajnas rilati al inteligento: cervo manĝante plantojn havas cerbon pli malgrandan ol kato, kiu devas pensi por kapti sian kaptaĵon.
 
 
== Grupoj ==
 
/ _____ [[Monotremoj]] ([[ornitorinko]]j, [[ekidno]]j)
____/ /
 
== Evoluado ==
 
[[Dosiero:Tigergebiss.jpg|eta|200px|maldekstra|La [[dentaro]] estas unu el la elementoj uzitaj por la [[taksonomio|klasigo]] de la mamuloj kaj por la studo de ties [[evoluo]]]]
La unua tute grundvivantaj vertebruloj estis [[amniulo]]j. Simile amfibioj, ili havas pulmojn kaj membrojn. La ovoj de amniuloj, tamen, havas internajn membranojn, kiuj permisas la estiĝantan embrion spiri sed entenas akvon. Do amniuloj povas demeti ovojn sur seka grundo, sed amfibioj ĝenerale bezonas demeti siajn ovojn en akvo.
== Scienco ==
[[Mamuloscienco]] aŭ ''mastologio'' estas fako de zoologio kiu temas pri mamuloj kaj studas la morfologion, fiziologion, konduton, vivciklon, ekologion kaj evoluan historion de mamuloj, kaj ankaŭ la rilatoj inter diversaj specioj. Ĝi disbranĉiĝas al aliaj taksonomi-orientitaj fakoj kiel primatologio (studado de primatoj), kaj cetacologio (studo de cetacoj). Mamuloscienco havas aplikojn en diversaj kampoj; ekzemple, la konservado de specioj.
 
=== Lamarko ===
[[Dosiero:HansomeLion 002.jpg|eta|maldekstre|Dum alfrontadoj kun aliaj, la hararo aspektigas la [[leono]]n pli granda. Mamuloj havas harojn dum [[birdoj]] havas plumojn.]]
 
== Aliaj projektoj ==
{{projektojProjektoj|commonscat=Mammalia}}
 
{{projektoj|commonscat=Mammalia}}
 
== Eksteraj ligiloj ==
 
{{Tradukita|en|Mammal|403640622}}
{{havendaHavenda artikolo|Mamuloj}}
{{Bibliotekoj}}
 
[[Kategorio:Mamuloj| ]]
147 036

redaktoj