Imanento: Malsamoj inter versioj

8 bitokojn aldonis ,  antaŭ 1 jaro
e
sen resumo de redaktoj
e
e
 
La manifestiĝo de Dio pere de la kreaĵaro (iamaniera lia ĉeesto en la mondo) estis pli/malpli akcentita de kristanaj filozofoj kaj teologoj: unuflanke inkliniĝantoj al [[platonismo]] kaj [[novplatonismo]] kiel [[Aŭgusteno de Hipono]], [[Bonaventura]] [[Pseŭdo-Dionizio la Areopagano]], fasciniĝas pro la logosaj spuroj de Dio inter la kreitaro; aliflanke inkliniĝantoj al [[Aristotelo|aristotelismo]] kiel [[Alberto la Granda]] kaj [[Tomaso de Akvino]] plej akcentas la transcendon de Dio.
Sed la diskuto pri imanento de Dio en la kreaĵaro estis ĉiam varma temo en kristanismo ĉar Jesuo Kristo, konfesata de kristanoj enkarniĝo de Dio vera, iamaniere montras ian dian imanenton en la mondo. Tamen referenca punkto estis ĉiam la dogma difino [[KoncilioKalcedona de Kalcedonio|kalcedoniadifino]] ([[451]]) pri la naturo homa kaj dia de Jesuo: du naturoj, absolute realaj sed ne miksitaj. La konciliaj tekstoj recitas: ''“Ni instruas kaj konfesas unusolan kaj saman filon: nia sinjoro Jesuo Kristo, vera Dio kaj vera homo, unu sama Kristo Sinjoro solnaskita, agnoskinda en du naturoj, senmiksaj, senŝanĝaj, neapartigeblaj, estante savita la propraĵo de ĉiu naturo, kaj kuniĝantaj en unusola persono kaj hipostazo; Li ne estas dividita aŭ apartigita en du personoj, sed li estas unika kaj sama Filo, Verbo kaj Sinjoro Jesuo Kristo”.''
 
==Imanento ĉe kelkaj filozofoj==
 
== Imanento ĉe kelkaj filozofoj ==
==== Baruch Spinoza ====
[[Spinoza]] spite de sia respekto de la koncepto de imanento laŭ la difino de [[Skolastikismo|skolastikuloj]], intencita kiel restado de la rezulto de ago en la ago mem, ĝuste tion asertis en sia mondovizio: Dio, nome, estas la kaŭzo de ĉiuj aĵoj kiuj tamen estas en li kaj nenio ekzistas fore de li (‘‘Deus sive natura’’). Tia teorio estis juĝata panteisma kaj hereza de la samtempa juda komunumo kiu lin forigis el la Sinagogo.
 
Spinoza spite de sia respekto de la koncepto de imanento laŭ la difino de [[Skolastikismo|skolastikuloj]], intencita kiel restado de la rezulto de ago en la ago mem, ĝuste tion asertis en sia mondovizio: Dio, nome, estas la kaŭzo de ĉiuj aĵoj kiuj tamen estas en li kaj nenio ekzistas fore de li (‘‘Deus sive natura’’). Tia teorio estis juĝata panteisma kaj hereza de la samtempa juda komunumo kiu lin forigis el la Sinagogo.
 
Ĉe iuj modernaj filozofoj la antitezo ''“imanento – transcendo”'' translokiĝis nivelen de [[gnozeologio]], kaj estas difinita “imanentismo” ĉiu doktrino kiu rifuzas la ekziston de transcendaj realaĵoj: postkantiana [[ideismo]], [[pozitivismo]], kaj diversaj [[historiismo]]j [http://en.wikipedia.org/wiki/Historicism].
 
==== Kantio kaj sekvuloj ====
En [[Kantio]] la vorto imanento signifas limigon de la uzo de la aprioraj formoj de scio rilate la sperton, sed por li naturaĵoj distingiĝas el supernaturaĵoj; por postkantiana ideismo, imanento estas uzata por indiki redukton de la realo al percepto.
 
En Kantio la vorto imanento signifas limigon de la uzo de la aprioraj formoj de scio rilate la sperton, sed por li naturaĵoj distingiĝas el supernaturaĵoj; por postkantiana ideismo, imanento estas uzata por indiki redukton de la realo al percepto.
 
==== Nietzsche ====
 
Per la aserto “Dio mortis” [[Friedrich Nietzsche|Nietzsche]] deklaras ke homo estas lasita al si mem, kaj spronas por ke li ĉesu esperi en “transcenda” vero kaj kaŝita, kaj ne imagu “finon de la historio” per la elpensado de vero “transhoma” kaj definitiva. Ĉio ekzistanta imanentas en la mondo kaj historio.
 
==== Antonio Rosmini ====
KeLaŭ [[Antonio Rosmini]], ke la ĉeesto de Dio ene de sia kreaĵaro kaj ke la kreado iusence estas kontinua por ke la kreaĵaro konserviĝu en sia konsisto, estas la imanento de la supera esto en la tuta universo, sed tiu imanento ne signifas miksaĵon de Dio kun la mondo. Kaj tiu imanento estas fonto de mistika sento kaj poezio kaj dialogo kun Dio mem, dum filozofado mem povas fariĝi ama kontemplo pri Dio kaj ties atributoj, kiel okazas en Bonaventura laŭ kiu la tuta universo estas plurgrada ŝtuparo al Dio (V. Itinerarium mentis in Deum = itinero de la menso al Dio: la mondo entenas kaj liveras plurgradajn semojn –'' rationes seminales'' - pri Dio)
 
=== Imanento: teorio kaj espero ===
Ke la ĉeesto de Dio ene de sia kreaĵaro kaj ke la kreado iusence estas kontinua por ke la kreaĵaro konserviĝu en sia konsisto, estas la imanento de la supera esto en la tuta universo, sed tiu imanento ne signifas miksaĵon de Dio kun la mondo. Kaj tiu imanento estas fonto de mistika sento kaj poezio kaj dialogo kun Dio mem, dum filozofado mem povas fariĝi ama kontemplo pri Dio kaj ties atributoj, kiel okazas en Bonaventura laŭ kiu la tuta universo estas plurgrada ŝtuparo al Dio (V. Itinerarium mentis in Deum = itinero de la menso al Dio: la mondo entenas kaj liveras plurgradajn semojn –'' rationes seminales'' - pri Dio)
 
===Imanento: teorio kaj espero===
 
La ideo de imanento, fakte, trempas la universo ne nur kiel filozofia kulturo sed ankaŭ kiel “sperto”, mistika sperto kiel, foje, en la [[religia poezio]] kaj [[psalmaro]] kaj kiel ĉe Pseŭdo-dionizo.