Gepatra lingvo: Malsamoj inter versioj

1 000 bitokojn aldonis ,  antaŭ 1 jaro
sen resumo de redaktoj
[[Dosiero:First language in Azerbaijani.JPG|alternative=The monument for the Native (Azerbaijani) language in Nakhchivan, Azerbaijan|eta|457x457ra|[[Naĥiĉevano]], [[Azerbajĝano]]: Monumento por la denaska, ([[Azerbajĝana lingvo|azera lingvo]]), lingvo enkies [[Naĥiĉevano]]alfabeto ŝanĝis trifoje ene de 70 jaroj, farante ĝin unu el la plej problemaj lingvoj por tradukistoj<ref>(en) [[Azerbajĝano]http://www.slavsandtatars.com/lectures/embrace-your-antithesis/related Embrace your antithesis - Azerbaijani language] (filmita prelego - min 23;40)</ref>.]]
La '''gepatra lingvo''' aŭ '''denaska lingvo''' estas la unua [[lingvo]] lernita de la [[infano]]<ref>Noto; En iuj landoj, la termino denaska lingvo aŭ gepatra lingvo rilatas al la lingvo de ies etna grupo anstataŭ al la ies unua lingvo.</ref>. En lingvistiko, la esprimo "unua lingvo" (mallongigo: L1) estas preferata termino por indiki ke temas pri la unua lingvo akirita en infanaĝo<ref>(en) Suzanne Romaine: Bilingualism, dua eldono, Blackwell, Oxford 1995, [[ISBN]] 0-631-19539-4, paĝo 19.</ref>.
 
La [[akirado de lingvaĵo|akirado]] de la gepatra lingvo enhavas multajn fazojn. En la komenco registras la infano laŭvorte la [[fonemo]]jn kaj la tononuancojn de la lingvo, estante malkapabla ripeti ilin. Poste komencas li ellabori [[sono]]jn kaj tononuancojn. Fine kiam ĝia fonaparato tion al ĝi permesas, ĝi artikulacias [[vorto]]jn kaj komencas ordigi siajn frazojn, samtempe asimilante la [[Leksiko|leksikon aŭ vortaron]]. La [[sintakso]] kaj la [[gramatiko]] de la lingvo estas integritaj samtempe kiel progreso de la lernado.
 
Kelkfoje, kiam la infano estas edukita de gepatroj (aŭ aliaj homoj) parolantaj malsamajn lingvojn, aŭ loĝas en fremdlando, ĝi povas samtempe akiri tiujn lingvojn, kiuj ambaŭ estas konsiderataj kiel gepatraj lingvoj. Tio okazas ofte en [[dulingvismo|dulingvaj]] socioj.
 
== Terminologio ==
La esprimo ''patrina lingvo'' (''langue maternelle'' en [[Franca lingvo|franca]] aŭ ''mother tongue'' en [[Angla lingvo|angla]]) devenas de la uzo de la infanedukado de la patrino en la familio (aŭ de la nutristino), kiun la infano unue aŭdas, kaj kiun li imitas tuj kiam ĝia [[fonaparato]] tion al ĝi permesas, almenaŭ en kliŝeta skemo.
Tra la jaroj, multaj akademiuloj donis difinojn de la gepatra lingvo surbaze de komuna uzo, sur la emocia rilato inter la parolanto kaj la lingvo kaj eĉ sur la dominado de la lingvo rilate al la medio. Tamen ĉiuj ĉi tiuj kriterioj mankas precizecon.
 
Jen iuj eblaj difinoj de "gepatra lingvo":
La [[akirado de lingvaĵo|akirado]] de la gepatra lingvo enhavas multajn fazojn. En la komenco registras la infano laŭvorte la [[fonemo]]jn kaj la tononuancojn de la lingvo, estante malkapabla ripeti ilin. Poste komencas li ellabori [[sono]]jn kaj tononuancojn. Fine kiam ĝia fonaparato tion al ĝi permesas, ĝi artikulacias [[vorto]]jn kaj komencas ordigi siajn frazojn, samtempe asimilante la [[Leksiko|leksikon aŭ vortaron]]. La [[sintakso]] kaj la [[gramatiko]] de la lingvo estas integritaj samtempe kiel progreso de la lernado.
 
* difino surbaze de ies ''deveno'': la lingvo, kiun oni unue lernis (t.e. la lingvo, en kiu oni faris la unuajn parolajn kontaktojn);
* difino surbaze de ''memidentigo'': la lingvo, kiun ĉiuj identigas kiel sian propran lingvon;
* difino surbaze de altrudita ''identigilo'': la lingvo, kiu estas identigita de aliaj kiel la propra lingvo de la subjekto;
* difino surbaze de ''kompetenteco'': la lingvo, kiun la subjekto plej bone scias uzi;
* difino surbaze de ''funkcia uzo'': la lingvo, kiun la subjekto plej uzas.
 
== Vidu ankaŭ ==
* Fremdlingvo, [[Fremda lingvo]]
* [[Signolingvo]]
* [[Indiĝenaj lingvoj]]
http://www.modersmaal.dk<!-- Gepatra lingvo-_Selskabet_ -->
 
== ReferencojNoto kaj referencoj ==
Tiu ĉi artikolo estas parte traduko de la artikolo en la portugala vikipedio, titolita ''[[:it:Madrelingua|Madrelingua]]'', [https://it.wikipedia.org/w/index.php?title=Madrelingua&action=history listo de aŭtoroj].
[[Kategorio:Lingvoscienco]]
[[Kategorio:Lingvo]]