Elisaveta Bagrjana: Malsamoj inter versioj

esperantigita ŝablono (Dosiero), esperantigita ŝablono (Referencoj), esperantigita parametro, formatigo de buloj, formatigo de titoloj, +Projektoj, kosmetikaj ŝanĝoj
(esperantigita ŝablono (Dosiero), esperantigita ŝablono (Referencoj), esperantigita parametro, formatigo de buloj, formatigo de titoloj, +Projektoj, kosmetikaj ŝanĝoj)
 
{{informkestoInformkesto verkisto}}
[[Dosiero:Sofia_-_Bulgaria_-_Lion's_Bridge_and_the_surrounding_area_in_1910.jpg|220px|thumbeta|leftmaldekstra|Leonponto super Vladaja Rivero en Sofio, 1910.]]
[[FileDosiero:BASA 118K-2-85 Elisaveta Bagriana (crop).jpg|rightdekstra|thumbeta|Elisaveta Bagrjana]]
'''Elisaveta BAGRJANA''' (en [[bulgara lingvo]]: Елисавета Багряна) (naskiĝis 29-an de aprilo 1893, Sofio; mortis 23-an de marto 1991, Sofio), denaska nomo Elisaveta Ljubomirova Belĉeva (en bulgara: Елисавета Любомирова Белчева), estis [[Bulgario|bulgara]] poeto. Ŝi skribis la unuajn versojn en 1907–08 dum vivado kun la familio en [[Veliko Tarnovo]]. Oni rigardas ŝin kaj Dora Gabe (1886–1983) kiel la bulgaraj patrinoj de literaturo.
 
[[Dosiero:Sofia University Rectorate TB.jpg|220px|thumbeta|leftmaldekstra|Pastrodomo de [[Klemento de Oĥrido]], Sofia Universitato.]]
 
== Juneco ==
Dum la jaroj 1910 kaj 1911 Bagrjana instruis en la vilaĝo Aftane (hodiaŭ Nedjalsko Недялско), kie ŝi spertis la kamparan vivon, post kio ŝi studis literaturan kaj slavan filologiojn ĉe [[Sofia Universitato]].
 
[[Dosiero:Vrattsa-from-above.jpg|220px|thumbeta|rightdekstra|Vido de Vraca, Bulgario.]]
Dum ĉi tiu periodo ŝi renkontis kelkajn verkistojn, interalie Georgi Raiĉev, Konstantin Konstantinov, Dimĉo Debeljanov, Dimitar Podvarzaĉov, Ĥristo Jasenov kaj [[Jordan Jovkov]] (Йордан Йовков). En 1916 Jovkov (1880–1937), sen ricevi ŝian permeson, montris du de ŝiaj unuaj poemoj al la redaktoro de "Nuntempa penso," kiu eldonis ambaŭ poemojn sub ŝia denaska nomo kiel L. Belĉeva. Li eldonis la poemojn en 1915 — "Kial" (''Zaŝto'') kaj "Nokto Kanto" (''Veĉerna pesen'') — en la revuo ''Suvremenna misul'' (''Съвременна мисъл'', "Nuntempa penso"). El tiu sama jaro ĝis 1919 ŝi laboris kiel gimnazia instruisto en [[Vraca]] (Враца) kaj [[Kjustendil]] (Кюстендил).
 
Post ĉi tiu iom akcidenta debuto ŝi ne rapidiĝis por provi eldonigi pli da poemojn; anstataŭe, ŝi evoluigis ŝian literaturan edukadon kaj poezitekniko per ŝia traduko de la verkoj da poetoj [[Anna Aĥmatova]] kaj [[Marina Cvetajeva]].<ref name="pw">Edward Możejko, [http://www.jstor.org/pss/40133289 "The Private World of Elisaveta Bagryana"] ("La privatmondo de Elisaveta Bagrjana"), ''World Literature Today'', 1977.</ref>
 
[[Dosiero:Sofia movie 1897.jpg|268px|thumbeta|leftmaldekstra|Reklamo pri la unua filmo montrita en Sofio, 1897.]]
 
== Kariero ==
En 1921 ŝi revenis al Sofio kaj serioze komencis sian literaturkarieron, kiam la redaktoro de la influa literatura revuo ''[[Zlatorog]]'' ("Orkornulo") sugestis al ŝi daŭrantan eldonadan kunlaboron. Li ankaŭ donis ŝian literaturan pseŭdonimon Elisaveta Bagrjana.<ref name="pw" />; ŝi estis ĉefa kontribuanto al lia poezirevuo en la 1920-aj kaj la 1930-aj jaroj.<ref name="nebio">Jennifer Uglow, [http://books.google.ca/books?id=zlQKDvU1WV0C&pg=PA41&lpg=PA42 "Bagryana, Elisaveta"] en la ''Northeastern dictionary of women's biography'', 3rd ed. ("Nordorienta leksikono de virina biografio, tria eldono"), 1999, pp. 41-42. ISBN 1-55553-421-X</ref> Ŝiaj poemoj aperis en kelkaj revuoj kaj ĵurnaloj. Komence, oni eldoniĝis iujn el ŝiaj poemoj sub diversaj plumnomoj, kiel Elisaveta Blenova, Niĉija Dolĉe, Mikaela kaj Bagrjana.
 
Ŝia unua poezikolekto, ''Вечната и святата'' ("La eternino kaj sanktino"), kiu aperis en 1927, montris ŝian komforton kaj konfidon en nacia voĉa folkloro kiel fonto de inspiro kaj ankaŭ sendevian persistemon al la emancipo de virinoj. Edvardo Moĵejko diras pri ŝi: "De ĝia konkreta karaktero la frua poezio de Bagrjana reagis kontraŭ simboleco; de ĝia persona tono ĝi kontrastis kun la revolucia retoriko de [[Ĥristo Botev]] (1849 - 1876) kaj la malnovmoda patriotismo de [[Ivan Vazov]] (1850–1921)."<ref name="pw" />
Moĵejko ankaŭ analizas ŝian tutan verkokorpon kiel havanta kvar interplektaj temoj: virino, amo, vojaĝanta spaco kaj la vivo kiel biologia fenomeno. Ŝi poemciklo "Sismografo de la koro" petas kompatemon kontraste kun mekanisma moderna kulturo.<ref name="nebio" />
 
[[Dosiero:Sofia - Müllfahrer.jpg|217px|thumbeta|1916a poŝtkarto montras rubaĵkolektiston en Sofio.]]
 
== Libroj de poezio ==
nek iuj portretoj de prapatroj;<br />
ne scias ilia heredaĵo,<br />
iliaj frontoj, animoj, vivoj.
 
Sed la ribelama nomadsango —<br />
 
Eble malhelokula avino<br />
kun silka ŝalvaro kaj turbano,<br />
eskapis dum la plej malhelnokto<br />
kun fremdula, lumohara ĥano.
|}
 
[[Dosiero:Sofia Plan Meyer 1908.jpg|226px|thumbeta|Urbomapo de Sofio de 1908. Bonvolu noti la ''Zigeunerviertel'' ([[Ciganoj|Romakvartalon]] norde de Slivnitza Bulvardo kaj oriente de Maria-Luisa Ulica.]]
 
== Honoroj ==
Ŝi gajnis la 1969 [[Honoraj ordoj, stato ornamaĵoj kaj medaloj de Bulgario|Oran Medalon de Poezio]] de la Internacia Asocio de Poezio, kiu havas sian sidejon en [[Romo]]. Ŝi estis aljuĝita la honoran titolon "Heroo de la Popola Respubliko de Bulgario" (''Герой На Народна Република България'') en 1983.
 
Sur la 24-a de aŭgusto 1985 la [[Bulgara Nacia Observatorio]] ĉe Roĵeno eltrovis la [[Asteroido]] [[4400 Bagryana]], nomita en ŝia honoro.<ref name="jpl">[http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=4400+Bagryana "4400 Bagryana (1985 QH4):]</ref>
 
== Referencoj ==
{{Referencoj}}
<references />
 
== Bibliografio ==
* Milena Caneva (Милена Цанева), ''Речник по нова българска литература (1978–1992)''. "Leksikono de nova bulgara literaturo (1978–1992)". Hemus, Sofio: 1994. ISBN 954-428-061-8
* Tufarulo,G,M.-Pathos ed estetica nella poesia di Elisaveta Bagrjana- Corriere del Giorno, 9 ottobre, 1997.
* Tufarulo,G,M.- Elisaveta Bagrjana ed Anna Achmatova: tratti critici di un percorso parallelo- Silarus, n° 195, 1998.
 
{{Projektoj}}
{{Bibliotekoj}}
{{vivtempoVivtempo|Bagrjana, Elisaveta}}
 
[[Kategorio:Bulgaraj poetoj]]
175 431

redaktoj