Arkeo de Noa: Malsamoj inter versioj

10 bitokojn aldonis ,  antaŭ 2 monatoj
pli klare
(Lingva korekteto)
Etikedoj: Poŝtelefona redakto Redakto de poŝaparata retejo Altnivela poŝaparata redaktado
(pli klare)
 
=== Loĝistiko ===
[[Dosiero:The Deluge after restoration.jpg|eta|dekstra|400px|''La diluvo'', [[Mikelanĝelo]], [[1508]]-[[1512]]<br />Kreadfresko, [[Siksta Kapelo]]]]
Laŭ biblia tradicio Noa estis elektita de [[JehovoJaveo]] kaj antaŭavertita. Li tiel savis per la memkonstruita arkeo sian okkapan [[familio]]n - siajn edzinon, tri filojn ([[Sem]], [[Ham]] kaj [[Jafet]]), ties edzinojn kaj sin mem, kaj ankaŭ multajn bestparojn el la [[tutmonda diluvo|diluvo]]. Post la diluvo la arkeo surteriĝis sur la monto [[Ararato]].
 
Inter aliaj temoj, oni konjektis ĉu eblis, ke nur ok homoj povis sukcese gvidi la boaton kaj zorgi pri la bestoj aŭ kiel estis nutritaj ekzotikaj bestoj. Aliaj demandoj ekzistas pri problemoj de lumigo, aerumado, [[temperaturo|temperaturkontrolo]], [[vintra dormo]] de iuj bestoj, supervivo kaj [[ĝermo|ĝermado]] de [[grajno]]j, disigo de marfiŝoj kaj dolĉakvofiŝoj ktp.
Nuntempe la biblian rakonton pri la arkeo multaj [[teologio|teologoj]] konsideras [[mito]]n, kies signifo troveblas ne en la historia enhavo, sed en la teologa eldono, ke Dio savis la homaron anstataŭ neniigi ĝin, kaj konservas sian kreaĵon sub la [[pacsimbolo]] de la [[ĉielarko]].
 
Kelkaj [[protestantismo|protestantaj]] opinioj, ĉefe, sed ne nur en [[Usono]], kredas je la historia realeco de la diluvo. Ankaŭ bibliemaj kristanaj komunumoj, liberaj eklezioj, sepatagadventistoj kaj [[atestantojAtestantoj de Jehovo]] konsideras la [[Genezo]]n historie fidinda.
 
=== Dokumenta hipotezo ===
Tiaj demandoj ekzistas en la [[Biblio]] ne nur pri la rakonto de la arkeo aŭ eĉ la tuta [[Genezo]], kaj la provoj respondi ilin naskiĝis pensskolon laŭ tekstanalizo de la kvin unuaj libroj de la Biblio, la skolon de la [[dokumenta hipotezo]].
 
Laŭ tiu hipotezo la kvin unuaj libroj - [[Genezo]], [[Eliro]], [[Levidoj]], [[Nombroj]] kaj [[Readmono]] - estis verkitaj kune dum la [[5-a jarcento a.K.]] laŭ kvar sendependaj fontoj. Oni supozas ke la rakonto de la arkeo siavice devenas el du inter ili, la [[sacerdota dokumento]] (P, mallongigo derivita de la germana vorto ''Priester'') kaj la [[jehova dokumentoJaveo|javea]] (J).
 
LaInter jehovaili la javea fonto estas la pli maljuna inter ilinovdata: ĝi estis verŝajne verkita en la Juda-reĝlando laŭ tekstoj kaj tradiciajtradicioj pli malnovaj kaj estis kreita iom post la disigo de la du reĝlandoj de Juda kaj Israelo, ĉirkaŭ la jaro [[-920]]. La jehovajavea rakonto estas pli simpla ol la sacerdota: [[Dio]] sendis akvon dum kvardek tagoj. Noa, sia familio kaj la bestoj estis savitaj (sep paroj de ĉiu besto puropura, aŭ eble sep puraj bestoj, la [[hebrea]] teksto estas malklara pri tio). Noa poste konstruis altaron kaj faris oferaĵojn. Dio konsentas ne plu tiel mortigi ĉiujn estulojn, sed ne estas mencio pri alianco inter Dio kaj Noa.
 
La sacerdota dokumento estis verŝajne verkita dum epoko inter la falo de la Israela reĝlando en la nordo [[-722]] kaj tiu de la Juda reĝlando en la sudo en [[-586]]. La eroj de tiu dokumento estas multe pli detalaj ol tiuj de la jehovajavea versio, kun ekzemple indikoj kiel konstrui la arkeon kaj klaraj jarindikoj. Ĝi aldonas al la rakonto la veran teologian dimension, aldonante la frazojn pri la alianco inter Dio kaj Noa en la ĉapitro 9. Ĝi enhavas la unuan mencion en la Biblio de juda rita mortigo, kiel logika kontraŭparto de la promeso de Dio ne plu detrui la teron. Aperas en la sacerdota dokumento la korvo (la jehovajavea enhavas la kolombon), la [[ĉielarko]], kaj la mencio pri ''"la fontoj de la abismo"'' kaj ''"la aperturoj de la ĉielo"'', (la jehovajavea dokumento dirantediras nur ke pluvis). Same kiel la jehovajavea fonto, la aŭtoro de la sacerdota teksto posedis pli malnovajn tekstojn kaj tradiciojn, nuntempe perditajn.
 
La kolero de Dio kontraŭ la [[korupto]] de la homoj, la decido pri terura venĝo kaj postaj bedaŭroj estas tipaj tempjtemoj de la aŭtoro(j) de la jehovajavea dokumento, kiu traktas Dion, kiel homecan estulon aparantan persone en la biblia rakonto. Male la sacerdota dokumento provas montri foran kaj neatingeblan Dion, kiun povas alproksimiĝi nur [[aaron]]anaj sacerdotoj.
 
=== Biblia literalismo ===