Deporto de la ĉeĉenoj kaj inguŝoj: Malsamoj inter versioj

reverkis parton
(→‎Kialoj por deporto: iom reverkis)
(reverkis parton)
De la komenco de la milito ĝis januaro 1944, 55 bandoj likvidiĝis en la respubliko, 973 el iliaj membroj estis mortigitaj, 1901 homoj estis arestitaj. La organoj de [[NKVD]] registris sur la teritorio de Ĉeĉenio-Inguŝio 150-200 bandojn en konsisto de 2-3 mil homoj (ĉirkaŭ 0,5% de la tuta loĝantaro){{Sfn|RIA}}.
 
LaMultaj akuzojaŭtoroj dubas pri tio, ke la kialo de la deporto estis granda nombro de kontraŭsovetiaj aktivuloj kaj por-faŝismaj mensajsimpatinatoj, elementojankaŭ kajpri ilia ekstreme altagranda agado pridisputas multajn aŭtorojn. En aŭgusto 1943, ekzistis 156 kontraŭleĝaj armitaj grupoj konsistantaj el 3.485 homoj tra la tuta [[Norda Kaŭkazo]]. Inkluzive:Inter ili en Ĉeĉenio-Inguŝio - 44 (300 partoprenantoj), en [[Kabardio-Balkario]] - 47 (900 partoprenantoj), en [[Dagestano]] - 1.500 partoprenantoj, 1.000 dizertintoj kaj 800 homoj evitantaj mobilizadon. En [[Norda Osetio]] dum la tri jaroj de la milito - 4366 dizertintoj, 862 kazoj de evasioevitado de servo, «politikaj bandoj» kaj Abwehr-sabotistoj de Abwehr ankaŭ intensiĝisaktivis{{Sfn|Ахмадов|2005|p=823}}. De la komenco de la milito ĝis la dua duono de 1944, estis registritaj 49 .362 kazoj de dizerto en la Norda Kaŭkazo, el kiuj 23 .711 kazoj estis en Krasnodar-Teritorio[[Krasnodara teritorio]], 10 .546 en Stavropol-TeritorioStavropola teritorio, 44414.441 en Ĉeĉenio-Inguŝio kaj 43664.366 en Norda Osetio{{Sfn|Ахмадов|2005|p=771}}.
 
La kolonelo de NKVD {{Ill|lingvo=ru|trad=Албогачиев, Султан Измаилович|eo=Sultan Albogaĉiev}}, kiu estis de februaro 1941 ĝis septembro 1943 la Popola Komisaro depri la Internointernaj deaferoj en la Ĉeĉena-Inguŝa ASSR, skribis en 1963:
{{Citaĵo1
|Ne estis pli da banditoj en la montoj de Ĉeĉenio ol en aliaj regionoj de la lando… Laŭ miaj kalkuloj, estis ĉirkaŭ 300 banditoj en la montoj de Ĉeĉenio tiutempe, inkluzive de ĉirkaŭ 160-170 aktivaj… Mi ripetas ankoraŭfoje - ne estis kialoj por la elpelado de ĉeĉenoj. kaj la Inguŝinguŝoj. Tion konfirmis [[Lavrentij Berija|Berija]] mem dum la proceso dekontraŭ li en 1953{{Sfn|Ахмадов|2005|p=824}}.
}}
 
En aŭgusto de 1942, unu el la organizantoj de la kontraŭsovetia movado en la regiono, {{Ill|lingvo=ru|trad=Шерипов, Майрбек Джемалдинович|eo=Majrbek Ŝeripov}}, estrante taĉmenton de 150 homoj, eniris la vilaĝon {{Ill|lingvo=ru|trad=Химой|eo=Ĥimoj}} kaj prirabis ĝin. La operacio estis interkonsentita kun Idris Aliev, estro de la kontraŭ-bandit-departementobandita departamento de la Ĉeĉena-Inguŝa NKVD, kiu forigiseligis la taĉmenton NKVD deel la vilaĝo tagon antaŭe. Rezulte, la malkontentaj pri la sovetia reĝimo loĝantoj de la respubliko komencis ŝirialiĝadi al la taĉmento de Ŝeripov el la tuta respubliko. Ĉi tiu taĉmento transloĝiĝis al la vilaĝo {{Ill|lingvo=ru|trad=Итум-Кали|eo=Itum-Kali}}, kie ĝi estis renkontitavenkita de grandaj NKVD-fortoj kaj venkitaĉesis ekzisti{{Sfn|Ахмадов|2005|p=820}}.
 
La 25an de aŭgusto 1942, allogitaj de famojonidiroj pri estonta grandskala tumultoribelo, la nazioj ĵetis grandan grupon de sabotistoj sub la gvidado de {{Ill|lingvo=ru|trad=Губе, Осман|eo=Osman Gube}} en la {{Ill|lingvo=ru|trad=Галашкинский район|eo=Galaŝka distrikto|teksto=GalaŝkaGalaŝkan distrikton}}. La grupo tuj estis sub la kompleta kontrolo de la sovetiaj specialajsekurecaj servoj. Ĝi daŭrisrestis tie kvar monatojn, ĝis lakiam NKVD decidis likvidi ĝin{{Sfn|Ахмадов|2005|p=820}}.
 
La reala nombro de la bando de alia konata kontraŭulo de la aŭtoritatoj, {{Ill|lingvo=ru|trad=Исраилов, Хасан|eo=Ĥasan Israilov}}, inkluzive de la NKVD-agentoj enkondukitaj en ĝi, neniam superis 14 homojn{{Sfn|Ахмадов|2005|p=824}}. Kontaktoj inter komandantoj de germanaj sabotaj grupoj kaj Israilov estis epizodaj en naturo kaj okazis nur per dungitoj de la sovetiaj specialajsekurecaj servoj, agantaj sub la preteksto dekiel kontraŭleĝaj enmigrintoj kajen agantajrolo kielde gvidistoj kaj konsilistoj{{Sfn|Ахмадов|2005|p=820}}.
 
Laŭ iuj historiistoj, la situacio kun la «larĝa kontraŭsovetia movado» en Ĉeĉenio-Inguŝio estis nur grandioza ludo de la organoj de la sovetia ŝtata sekureco. Ĉi tiu klarigo ankaŭ subtenas la fakton, ke la estroj de lokaj specialaj servoj, kiuj laŭdire subtenis la banditojn kaj akre kritikis la respublikajn partiajn korpojn pro neagado, ricevis leterojn de aprezo, ordonojordenojn kaj rangojrangojn de la centra gvidadogvidantaro. Popola Komisaro de NKVD de Ĉeĉena-Inguŝa ASSR, {{Ill|lingvo=ru|trad=Албогачиев, Султан Измаилович|eo=Sultan Albogaĉiev}} dum unu jaro ricevis militan ordonon, eksterordinaran rangon kaj en 1943 estis transdonita al laboro en Moskvo{{Sfn|Абдурахманов|2015|p=269-270}}. Ĉiuj malkontentaj pri la sovetia reĝimo, kiu havis kontakton kun Israilov, pli frue aŭ poste falis en la manojn de la NKVD. [[Ĥasuĥa Magomadov]], kiu aliĝis al la grupo Israilov, baldaŭ rimarkis ĉi tiun ŝablonon. Post likvidado de alia grupo de germanaj paraŝutistoj, li sekrete forlasis la bandon kaj agis sendepende ĝis sia morto en 1976{{Sfn|Сигаури|2001|p=234}}.
 
Multaj ĉeĉenoj kaj inguŝoj batalis en la [[Ruĝa Armeo]]. Proksimume 9 mil ĉeĉenoj kaj inguŝoj servis en iuj partoj de la Ruĝa Armeo en la komenco de la milito, kaj aliaj 30-40 miloj aliĝis al siaj rangoj dum la du jaroj de la milito. 420 homoj el Ĉeĉenio-Inguŝio partoprenis en la defendo de la {{Ill|lingvo=ru|trad=Брестская крепость|eo=Bresta Fortikaĵo}}, el kiuj 270 estis altranguloj{{Sfn|Ахмадов|2005|p=790}}. Unu el la defendantoj de la Bresta Fortikaĵo estis {{Ill|lingvo=ru|trad=Узуев, Магомед Яхъяевич|eo=Magomed Uzuev}}, kiu en 1996 ricevis postmorte la titolon de {{Ill|lingvo=ru|trad=Герой Российской Федерации|eo=Heroo de la Rusa Federacio}}.
6 101

redaktoj