Historio de judoj en mezepoko: Malsamoj inter versioj

sen resumo de redaktoj
(Kreis novan paĝon kun "La '''Historio de judoj en mezepoko''' kovras la historion de judoj en la periodo el la 5-a ĝis la 15-a jarcentoj. Dum la paso de tiu periodo,...")
 
La '''Historio de judoj en mezepoko''' kovras la [[Historio de judoj|historion de judoj]] en la periodo el la 5-a ĝis la [[15-a jarcento]]j. Dum la paso de tiu periodo, la populacioj de [[judoj]] laŭgrade ŝanĝiis el sia devenlando en [[Levantenio]] al [[Eŭropo]], ĉefe al [[Centra Eŭropo]] dominata de la [[Sankta Romia Imperio]] (kio rezultis en la nasko de la etno de judaj [[Aŝkenazoj]]) aŭ al [[Suda Eŭropo]] dominata de la regnoj de [[Iberio]] (kio rezultis en la nasko de la etno de judaj [[Sefardoj]]).
{{redaktata}}
Juda tradicio datigas la originojn de judoj al la Dek du Triboj de Israelo, tamen plej judaj tradicioj asertas, ke la modernaj judoj estas posteuloj de [[Tribo de Jehuda|Jehuda]], [[Benjamen]] kaj [[Levi]]. Jam pro la [[Ekzilo babilona|Babilona ekzilo]] judoj, ĉu pro ekzilo ĉu pro milita trudo ĉu pro aliaj tialoj, iris vivi en multaj aliaj landoj de [[Mezoriento]], kaj poste formis komunumojn tra ĉiuj orientmediteraneaj landoj, konstituante kolektive [[Juda diasporo|diasporon]]. Ties ĉeesto estis atestita en [[Grekio]] el la 4-a jarcento a.K. antaŭen en lokoj tiom variaj kiel en [[Ĥio (insulo)|Ĥio]], [[Egino (insulo)|Egino]], [[Atiko]] kaj [[Rodoso]]<ref>Alexander Panayotou, [https://books.google.com/books?id=vWGbBAAAQBAJ&pg=PA54 'Jews and Jewish Communities in the Balkans and the Aegean until the twelfth century,'] en James K. Aitken, James Carleton Paget (eld.), ''The Jewish-Greek Tradition in Antiquity and the Byzantine Empire,'' [[Cambridge University Press]], 2014 pp.54-75, pp.64ff.</ref> kaj en [[Italio]] tiom frue kiom en la 2-a jarcento a.K.<ref> Peter Schäfer, [https://books.google.com/books?id=8jIhYBwkO80C&pg=PA106 ''Judeophobia: Attitudes Toward the Jews in the Ancient World,''] [[Harvard University Press]] 2009 </ref>
 
Post la [[Siege of Jerusalem (70 CE)]], hundreds of thousands of Jews were taken as slaves to [[Romo]], where they later immigrated to other European lands. The Jews who immigrated to [[Iberia Duoninsulo|Iberio]], and their descendants comprise the [[Sefardoj|Sefardaj judoj]], while those who immigrated to the German [[Rhineland]] and [[Francio]] comprise the [[Aŝkenazoj]]. <ref>{{Cite book|last=Ben-Sasson, Haim Hillel, 1914-1977, editor. Ettinger, Samuel, editor.|url=http://worldcat.org/oclc/581911264|title=Jewish society through the ages|year=1972 |origyear=1969|publisher=Schocken Books|oclc=581911264}}</ref> European Jews were specialized within the economy as artisans, merchants, and money-lenders.<ref>{{Cite book|title=The Chosen Few : How Education Shaped Jewish History, 70-1492|last=Botticini and Eckstein|first=Maristella and Zvi|publisher=Princeton University Press|year=2012|isbn=9780691144870|location=Princeton NJ|pages=49}}</ref> A significant depletion in their numbers in Western Europe began to take place with the rise of the [[Crusades]], which brought about many [[pogrom]]s and successive expulsion orders, in England (1290), France (14th century) and Spain (1492). With the end of the medieval age, a similar phenomenon was to repeat itself in the Italian peninsula and throughout most German towns and principalities in German-speaking lands in the sixteenth century. Large [[Yiddish language|Yiddish speaking]] populations arose over these same centuries in Eastern Europe. By the 17th century a trickle back process began, with reverse migration back to central and western Europe, following pogroms in [[Ukraine]] (1648-1649).<ref>Yohanan Aharoni, [https://books.google.com/books?id=WC7UAwAAQBAJ&pg=PA305 ''The Jewish People: An Illustrated History,''] [[A&C Black]] 2006 p.305.</ref>
 
==Notoj==
<references/>
213 224

redaktoj