Historio de judoj en mezepoko: Malsamoj inter versioj

sen resumo de redaktoj
[[Dosiero:Toledo Transito.jpg|alt=Sinagoga del Tránsito y Museo Sefardita|eta|Iama [[Sinagogo Tránsito|Sinagogo]] en [[Toledo]], nuntempe Sefarda Muzeo.]]
La '''Historio de judoj en mezepoko''' kovras la [[Historio de judoj|historion de judoj]] en la periodo el la 5-a ĝis la [[15-a jarcento]]j. Dum la paso de tiu periodo, la populacioj de [[judoj]] laŭgrade ŝanĝiis el sia devenlando en [[Levantenio]] al [[Eŭropo]], ĉefe al [[Centra Eŭropo]] dominata de la [[Sankta Romia Imperio]] (kio rezultis en la nasko de la etno de judaj [[Aŝkenazoj]]) aŭ al [[Suda Eŭropo]] dominata de la regnoj de [[Iberio]] (kio rezultis en la nasko de la etno de judaj [[Sefardoj]]).
 
{{redaktata}}
Juda tradicio datigas la originojn de judoj al la Dek du Triboj de Israelo, tamen plej judaj tradicioj asertas, ke la modernaj judoj estas posteuloj de [[Tribo de Jehuda|Jehuda]], [[Benjamen]] kaj [[Levi]]. Jam pro la [[Ekzilo babilona|Babilona ekzilo]] judoj, ĉu pro ekzilo ĉu pro milita trudo ĉu pro aliaj tialoj, iris vivi en multaj aliaj landoj de [[Mezoriento]], kaj poste formis komunumojn tra ĉiuj orientmediteraneaj landoj, konstituante kolektive [[Juda diasporo|diasporon]]. Ties ĉeesto estis atestita en [[Grekio]] el la 4-a jarcento a.K. antaŭen en lokoj tiom variaj kiel en [[Ĥio (insulo)|Ĥio]], [[Egino (insulo)|Egino]], [[Atiko]] kaj [[Rodoso]]<ref>Alexander Panayotou, [https://books.google.com/books?id=vWGbBAAAQBAJ&pg=PA54 'Jews and Jewish Communities in the Balkans and the Aegean until the twelfth century,'] en James K. Aitken, James Carleton Paget (eld.), ''The Jewish-Greek Tradition in Antiquity and the Byzantine Empire,'' [[Cambridge University Press]], 2014 pp.54-75, pp.64ff.</ref> kaj en [[Italio]] tiom frue kiom en la 2-a jarcento a.K.<ref> Peter Schäfer, [https://books.google.com/books?id=8jIhYBwkO80C&pg=PA106 ''Judeophobia: Attitudes Toward the Jews in the Ancient World,''] [[Harvard University Press]] 2009 </ref>
 
Post la [[SiegeSieĝo ofde JerusalemJerusalemo (70en CEla jaro 70)]], hundredscentoj ofda thousandsmiloj ofde Jewsjudoj were takenestis asportitaj slaveskiel tosklavoj al [[Romo]], whereel theykiu laterili immigratedposte toelmigris otheral Europeanaliaj landseŭropaj landoj. TheLa Jewsjudoj whokiuj immigratedelmigris toal [[Iberia Duoninsulo|Iberio]], andkaj theirties descendantsposteuloj compriseestos thela [[Sefardoj|Sefardaj judoj]], whiledum thosetiuj whokiuj immigratedelmigris toal the GermanGermanuja [[RhinelandRejnlando]] andkaj al [[Francio]] compriseestos thela [[Aŝkenazoj]]. <ref>{{Cite book|last=Ben-Sasson, Haim Hillel, 1914-1977, editor. Ettinger, Samuel, editor.|url=http://worldcat.org/oclc/581911264|title=Jewish society through the ages|year=1972 |origyear=1969|publisher=Schocken Books|oclc=581911264}}</ref> EuropeanEŭropaj Jewsjudoj wereestis specializedspecializitaj withinen theekonomio economykiel as artisansmetiistoj, merchantskomercistoj, andkaj moneymon-lenderspruntistoj.<ref>{{Cite book|title=The Chosen Few : How Education Shaped Jewish History, 70-1492|last=Botticini and Eckstein|first=Maristella and Zvi|publisher=Princeton University Press|year=2012|isbn=9780691144870|locationlocatioŭn=Princeton NJ|pages=49}}</ref> AGrava significantmalpliigo depletionen iniliaj theirpopulacioj numbersokazis inen WesternOkcidenta EuropeEŭropo beganokazis topro takela placeokazigo withde the rise of thela [[CrusadesKrucmilito]],j whichkiuj broughtakcelis aboutla manyreligi-kulturan maltoleremon, okazigante multajn [[pogrompogromo]]sjn and successivekaj expulsionpostajn ordersforpelordonojn, inen EnglandAnglio (1290), FranceFrancio (14th14a centuryjarcento) andkaj SpainHispanio (1492). WithJe thela endfino ofde thela medieval agemezepoko, asimila similarfenomeno phenomenonripetiĝis wasen tola repeatItala itselfduoninsulo inkaj thetra Italianplej peninsulael andla throughoutGermanaj mosturboj Germankaj townsprinclandoj anden principalities in Germangerman-speakingparolantaj landslandoj inen thela sixteenth[[16-a centuryjarcento]]. LargeGrandaj [[Yiddishjida languagelingvo|Yiddish speakingjid-parolantaj]] populationspopulacioj aroseforiris overen thesetiuj samesamaj centuriesjarcentoj inal EasternOrienta EuropeEŭropo. ByJe the 17th centuryla 17-a tricklejarcento backekis processreveniga beganprocezo, withpro reversereena migrationmigrado backal tocentra centralkaj andokcidenta westernEŭropo, Europe,kiam followingokazis pogromspogromoj inen [[UkraineUkrainio]] (1648-1649).<ref>Yohanan Aharoni, [https://books.google.com/books?id=WC7UAwAAQBAJ&pg=PA305 ''The Jewish People: An Illustrated History,''] [[A&C Black]] 2006 p.305.</ref>
 
==Notoj==
<references/>
 
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:Mezepoka juda historio]]
212 644

redaktoj