13-a de aprilo: Malsamoj inter versioj

258 bitokojn forigis ,  antaŭ 1 monato
sen resumo de redaktoj
(→‎Eventoj: rabo kaj detruo de Konstantinopolo)
* [[1936]]: [[Ioanis Metaxas]] iĝis ĉefministro de Grekio
* [[1939]]: Premiero de filmo [[Wuthering Heights|''Sovaĝaj altaĵoj'']], surbaze de klasikaĵo de la [[angla literaturo]], verkita de [[Emily Brontë]]
* [[1941]]: [[Sovetunio]]: oficiala malfermo de la [[Ribinska Rezervujo]] - dum malalta akvostato oni vidas [[kupolo]]jn de [[ortodoksismo|ortodoksaj]] [[kristana preĝejo|kristanaj preĝejoj]]
* [[1943]]: [[Novklasika arkitekturo|Novklasika]] [[monumento de Jefferson]] en [[Vaŝingtono]], ekstaris en la 200-a datreveno de la naskiĝo de [[Thomas Jefferson]], unu el [[Patroj-fondintoj de Usono]] (pro la milito oni provizore uzis [[gipsoŝtono]]n imitantan [[bronzo]]n)
* [[Dua mondmilito]]
** [[1940]]: [[Germana okupado de Pollando]]: en [[Ĉefgubernio|Ĝenerala Gubernio]] aperis instrukcio pri maldungo de polaj [[instruisto]]j suspektitaj politike kaj [[karaktero|karaktere]]; [[Krimoj kontraŭ la homaro]]: nokte de la 12-a/13 de aprilo sovetaj regopovoj komencis - post [[soveta invado en Pollandon]] kaj [[anekso]] de [[Orientaj Limregionoj]] - la duan etapon de amasa [[deportado]] de poloj, laŭ donitaĵoj de [[NKVD]] oni forveturigis ĉ.ĉirkaŭ 61 mil homojn, ĉefe al [[KazaĥioKazaĥa SSR]], la [[viktimo]]j estis familianoj de tiutempe murdataj de NKVD ĉ. 22 mil polaj [[militkaptito]]j - sume en kvar [[ekziligo]]j de februaro 1940 ĝis majo 1941 oni forveturigis ĉirkaŭ 340 miloj de [[poloj]]; en [[Lvovo]] mortis en [[malliberejo]] Władysław Dzieduszycki, membro de Ŝtata [[fervojo|Fervoja]] Konsilio; [[Nov-Jorko]]: "Nowy Świat" aperigis vastan tradukon de la artikolo de G. Fedotov el "Novaja Rossija", eldonata en [[Parizo]], en kiu memorigas ke Pollando kiel unua kontraŭstaris al malamiko dufoje pli forta kaj 10-foje pli bone armita, ke civilaj loĝantoj de [[Varsovio]] spertis pli seriozajn perdojn ol la armeo ĝin defendanta, kaj ke la lastan teruran baton ricevis de [[stalinismo|stalinistoj]], t. e. [[rusoj]], krome ĝi informis pri premiero de la filmo de Herbert Kline, ''Lights out in Europe'' (En Eŭropo estingiĝis lumoj), realigita tuj antaŭ kaj post la germana [[invado en Pollandon]]; [[Operaco Weserübung]]: brita venko en la [[bataloj je Narviko]] - [[liniŝipo]] "Warspite" kaj 9 [[destrojero]]j de vicadmiralo William Whitworth sinkigis apud [[Narvik]] 8 germanajn destrojerojn, usona prezidento [[Franklin D. Roosevelt]] kondamnis la germanan [[invado]]n al [[Danio]] kaj [[Norvegio]]; [[konvojo]] de [[Aliancanoj]] naviganta de [[Scapa Flow]] estis disdividita: pola ŝipo "Chrobry" kaj "Empress of Australia" navigis al [[Namsos]], kie la 15-an de aprilo elŝipiĝis brita 146-a brigado de infanterio, la ceteraj, en tio la pola "Batory", al [[Harstad]] kun brita 24-a Gvardia Infanteria Brigado
** [[1941]]: Soveta [[NKVD]] arestis komandanton de [[Vilno|Vilna]] areo de la [[Asocio de Armita Batalado]], kolonelon [[Nikodem Sulik]]; [[Japanio]] kaj Sovetunio subskribis pakton pri neagreso; [[Vatikano]]: [[Pasko|paska]] mesaĝo de papo [[Pio la 12-a]] al [[ŝtato]]j, kiuj [[okupado|okupas]] aliajn: (..), ''Sed, kio la plej grava, memoru, ke la Dia [[beno]] aŭ [[malbeno]] por via propra patrio povas dependi de via traktado de tiuj, kiujn sortoj de la [[milito]] redonis al viaj manoj.''; [[Nov-Jorko]]: dum [[Pasko]] [[NBC]] disaŭdigis radioprogramon [[resurekto|''Ni resurektos'']] kun partopreno de 7 eŭropaj ŝtatoj okupataj de [[Germanio]]: [[Belgio]], [[Ĉeĥoslovakio]], [[Francio]] (Ève Curie), [[Nederlando]] ([[Juliana (Nederlando)|princino Juliana]]), [[Luksemburgo (lando)|Luksemburgo]] (duko Jean), [[Norvegio]] kaj [[Pollando]], kiun reprezentis [[Ignacy Jan Paderewski]] emfazante heroan defendon de [[grekoj]] kaj [[Jugoslavio|jugoslavoj]]; [[Edinburgo]]: solena malfermo kaj [[konsekrado|konsekro]] de la bildo de [[Virgulino de Ĉenstoĥovo]] en [[kapelo]] de Katolika Studenta Unio ĉe la [[Universitato de Edinburgo]] por polaj studentoj de [[medicino]]; [[Balkana kampanjo]]: en [[Grekio]] generalo Henry Maitland Wilson decidis retiriĝi al defendpozicio en [[Termopiloj]], germanaj atakantaj unuoj eniris [[Beogrado]]n el 3 direktoj kaj postkuris retiriĝantan al [[Bosnio]] jugoslavian armeon; [[Sieĝo de Tobruko]]: komencita germana [[sturmo]] estis reĵetita sekvan tagon; [[Sovetunio]] kaj [[Japanio]] subskribis traktaton pri neŭtraleco
** [[1942]]: Germanaj regopovoj en [[Tria Regno]] eldonis konfidentan direktivon por ĝis fino de la milito eldoni al [[poloj]] nur "gravajn dokumentojn pri aparta signifo" (interalie sen atestoj bezonataj por [[nupto|nuptiĝi]] kaj sekve fondi [[familio]]n); nokte de la 12-a/13-a de aprilo Bomba Korpuso de [[brita aerarmeo|RAF]] atakis [[Essen]]
** [[1943]]: Ĝendarmoj pafmortigis en Skórnice ([[distrikto Konecki]]) 5-personan [[judoj|judan]] familion kun 8 helpantaj al ĝi poloj; [[Gestapo]] pafmortigis en Arbaro de [[Niepołomice]] 20 personojn alveturigitaj de malliberejo en [[Krakovo]]; [[Volinia masakro]]: [[ukrainoj]] vivbruligis en Huta Majdańska (nun en [[Rivna provinco]]) 175 polojn kaj murdis samdistrikte en Balarnia 23 polojn, en Bilcze (proksime al [[Lucko]]) ukrainaj naciistoj per [[bajoneto]]j murdis 10 personojn (en tio infanon) kaj ĵetis en [[puto]]n; [[Pola Rezistomovado]]: membroj de [[Pola Enlanda Armeo]] pafmortigis germanan laboroficiston Hugo Dietz, kiu estis aparte kruela dum surstrartaj homkaptadoj de poloj por [[trudlaboro]] en [[Nazia Germanio]]; taĉmentoj de Kamparanaj Batalionoj kaj EA en areo [[Iłża]] frakasis germanan deponejon de [[sukero]] kaj unuhore batalis; taĉmento de KB en [[distrikto Busko]] forprenis 1200 [[litro]]jn da [[metanolo]] el brandfarejo, kelke da tagoj poste - 200 litrojn; dum gazetara konferenco en [[Berlino]] oni informis pri polaj [[militkaptito]]j pafmortigitaj de sovetoj printempe 1940 kaj la radio komunikis pri malkovro en arbaro de [[Katin]] 12 000 kadavrojn de [[poloj|polaj]] [[oficiro]]j - la mondo eksciis pri la [[masakro de Katin]]; nokte de la 13-a/14-a de aprilo [[brita aerarmeo|RAF]] atakis [[La Spezia]];
** [[1944]]: [[Ordnungspolizei|Germana polico]] [[pafekzekutado|pafekzekutis]] en [[Varsovio]] 115, en Lelów ([[distrikto Częstochowski]]) 7 kaj en Skrzyniec ([[distrikto Lubelski]]) 5 personojn; taĉmento de [[Pola Enlanda Armeo]] el areo [[Tarnobrzeg]] haltigis germanan armean trajnon forprenante 54 [[fusilo]]j; atako de usona 8-a Armeo al unusola en [[Nazia Germanio]] fabriko de [[rullagro]]j en [[Schweinfurt]]; en [[Krimeo]] trupoj de 4-a Ukraina Fronto liberigis [[Eŭpatorio]]n, [[Simferopolo]]n kaj [[Belogorsko (Krimeo)|Karasubazar]], kie ligiĝis kun Memstara Apudmara Armeo dislokiĝanta en [[Teodozio]]; usona 9-a Aviada rmeo kaj brita la 2-a komencis ataki germanajn subtaĉmentojn de apudmara [[artilerio]] en [[Normandio]]; [[Nov-Gvineo]]: kadre de usona operaco al [[Jayapura]]-regiono el 104 japanaj aviadiloj oni pafmortigis 59 kaj detruis surtere 34 - usonaj perdoj: 26 pafalterigitaj aviadiloj kaj 9 detruitaj en akcidentoj; [[Usono]] ekpostulis de ĉiuj [[Neŭtraleco (internaciaj rilatoj)|neŭtralaj]] ŝtatoj haltigon de varliverado
** [[1945]]: [[Ruĝa Armeo]] konkeris [[Vieno]]n; [[Gardelegena masakro]]: [[SS (organizaĵo)|SS]]-anoj, soldatoj de [[Luftwaffe]] kaj [[Hitlera junularo]] [[murdo|murdis]] en ekbruligita [[garbejo]] en Isenschnibbe 1016 malliberulojn, evakuitajn pere de [[marŝo de morto|marŝoj de morto]] el [[koncentrejo]]j en [[Koncentrejo Mittelbau-Dora (Nordhausen)|Mittelbau-Dora]]; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: en [[Orienta Prusio]] trupoj de la 3-a Belorusa Fronto ekatakis germanan grupiĝon en [[Sambio]]; en [[Ĉeĥoslovakio]] trupoj de 4-a Ukraina Fronto okupis [[Hodonin]], kaj de la 3-a finis purigon de [[Vieno]]; [[Okcidenta Fronto (Dua Mondmilito)|Okcidenta Fronto]]: trupoj de usona 9-a Armeo konkeris [[Tangermünde]]; 30-a Armea Korpuso de brita 2-a Armeo direkte al [[Bremeno]] atingis [[Cloppenburg]]regionon kaj [[Goldenstedt]]; [[Provizora Nacia Kabineto]] de [[Béla Miklós Dálnoki]] translokiĝis de [[Debrecen]] al [[Budapeŝto]]; nokte de la 13-a/14-a de prilo Bomba Korpuso de [[brita aerarmeo|RAF]] atakis [[Kilo (urbo)|Kilon]] (1905 tunoj da bomboj)
* [[1946]]: Nakam, juda organizaĵo serĉanta venĝon pro [[holokaŭsto]], provis [[veneno|veneni]] [[SS (organizo)|SS]]-anojn, kaptitojn en internigejo Langwasser (norda [[Bavario]]), sed neniun mortigis
* [[1946]]: En [[Francio]] oni eksterleĝigis [[prostituo]]n
* [[1986]]: Papo [[Johano Paŭlo la 2-a]] kiel unua en la historio posteulo de [[Sankta Petro]] vizitis la [[Granda sinagogo de Romo|Grandan sinagogon de Romo]], kie li renkontiĝis kun ties ĉefrabeno [[Elio Toaff]]
* [[1987]]: Oni subskribis [[Portugalio|portugalan]]-[[Ĉina Popola Respubliko|ĉinan]] interkonsenton pri redono de [[Makao]] en 1999
* [[1990]]: [[Sovetunio]] oficiale konfirmis t.n.ke la [[masakro de Katin|masakron]] okazis laŭ ordono de Katin]]Stalin: dum vizito de pola prezidento [[Wojciech Jaruzelski]] en [[Moskvo]], prezidento [[Miĥail Gorbaĉov]] transdonis devenantajn de sovetaj [[arkivo]]jtransdponis kopiojn de [[dokumento]]j kun listoj de polaj [[militkaptito]]j, senditaj aprile kaj maje 1940 el [[militprizono]] en [[Kozelsk]] al [[Smolensk]] kaj el [[Ostaŝkov]] al Kalinin (nuna [[Tverj]]) kun listo de dokumntoj el [[NKVD]]-militprizono en [[Starobilsk]] (murditaj de NKVD laŭ verdikto de sovetaj regopovoj el la [[5-a de marto]])
* [[1993]]: [[Ĉeĥio]] malpermesis al eksterlandanoj [[spontanea aborto|spontanejn abortojn]]
* [[1995]]: En [[Finnlando]] ekfunkiis la unua registaro de [[Paavo Lipponen]]
* [[2001]]: En [[Egiptio]] arkeologoj trovis 22 [[Orumisto|orumitajn]] [[mumio]]jn
* [[2005]]: Al [[Vatikanaj Grotoj]] sub la [[Baziliko Sankta Petro]] alvenis unuaj [[pilgrimado|pilgrimantoj]], kiuj povis trairi apud la [[tombo]] de [[Johano Paŭlo la 2-a]]
* [[2008]]: En [[Varsovio]] komenciĝis ĉiujara [[Katina Ombro-Marŝo]] kadre de la [[Memor-Tago pri Viktimoj de Krimo en Katin]] - mortigo de ne malpli ol 21 768 polaj civitanoj, en tio pli ol 10 mil [[militkaptito|militkaptitaj]] [[oficiro]]j post la [[soveta invado en Pollandon]]
* [[2008]]: [[Italio]]: dum antaŭtempa parlamenta balotado gajnis partio de [[Silvio Berlusconi]] - [[La Popolo de Libereco]]
* [[2009]]: Prezidento de Pakistano [[Asif Ali Zardari]] konfirmis interkonsenton kun [[talibano]]j por refunkciigi [[ŝario]]n en Valo de rivero Swat
* [[2014]]: Ukraina kontraŭ[[terorismo|terorisma]] operaco koncerne por-rusajn [[separismo|separistojn]] en orienta parto de la lando komenciĝis
* [[2015]]: [[Prokopis Pavlopoulos]] iĝis prezidento de Grekio
* [[2020]]: Premiero de [[dokumenta filmo]] ''[[Masakro de Katin|Katina mensogo]]'' en [[YouTube]] de la [[Muzeo de Pola Historio en Varsovio]], kun [[angla]] kaj [[rusa]] versioj (kontribuo de la [[Federacio de Katinaj Familioj]])
* [[1889]]: [[György Feszt (patro)|György Feszt]], rumania hungara kuracisto, patro de [[György Feszt (filo)]] (m. [[1952]])
* [[1891]]: [[Danielius Dolskis]], litova [[intermilita periodo|intermilita]] kantisto de popularaj [[kanzono]]j, koncertisto (m. [[1931]])
* [[1893]]: [[Paweł Szyfter]], pola [[soldato]], partoprenanto de la [[ribelo de Grandpolujo]], ambaŭ [[mondmilito]]j kaj la [[pola-bolŝevika milito]], viktimo de la [[masakro de Katin]] post la [[soveta invado en Pollandon]] (m. [[1940]])
* [[1894]]: [[Gyula Derkovits]], hungara pentristo, grafikisto, postmorta [[Kossuth-premio|Kossuth-premiito]] (m. [[1934]])
* [[1899]]: [[Elek Bakk]], rumania hungara kuracisto (m. [[1972]])
* [[1954]]: [[Walter Bauer-Wabnegg]], germana [[amaskomunikiloj|komunikil]]-sciencisto, [[rektoro]] de la [[Universitato de Erfurto]]
* [[1953]]: [[Dany Laferrière]], haitia-kanada ĵurnalisto kaj franclingva verkisto, laŭreato de [[Premio Médicis]]
* [[1955]]: [[Irina Ĥakamada]], rusia politikistino japan-armendevena, opoziciistino, socia aktivulino
* [[1963]]: [[Garry Kasparov]], sovetia, rusia ŝakisto armen-juddevena, mondĉampiono, [[opozicio (politiko)|opoziciisto]]politikisto, fondinto kaj gvidanto de [[Unuigita Civitana Fronto]]
* [[1964]]: [[Doku Umarov]], la lasta prezidento de [[Ĉeĉenio|la neagnoskita Ĉeĉena]] Respubliko [[Iĉkerio]] kaj [[emiro]] de la [[Kaŭkaza Emirlando]], teroristo internacie serĉita, mortigita dum speciala operaco (m. [[2014]])
* [[1967]]: [[Olga Tañón]], portorika kantistino de [[merengo]] kaj [[popmuziko]]
* [[1975]]: [[Lou Bega]], germana kantisto ital-uganddevena
 
== Mortoj ==
* [[1377]]: [[Guillaume de Machaut]], franca komponisto kaj poeto, ĉefa reprezentanto de [[mezepoka muziko]] ''[[Ars nova]]'' (naskiĝis ĉirkaŭ [[1300]])
* [[1570]]: [[Daniele Barbaro]], itala kardinalo kaj humanisto, tradukisto de la romia arkitekto [[Vitruvio]] (n. [[1514]])
* [[1605]]: [[Boris Godunov]], tatardevena [[caro]] de Rusio, konsilanto de [[Ivano la Terura]] (naskiĝis ĉirkaŭ [[1551]])
* [[1695]]: [[Jean de La Fontaine]], franca poeto, aŭtoro de 250 [[fablo]]j, esperantigataj de pluraj tradukistoj kaj rete legebla en Esperanto (n. [[1621]])
* [[1772]]: [[Károly József Batthyány]], hungara oficiro, [[magnato]], [[banuso]] (n. [[1698]])
* [[1929]]:[[Gotoo Shinpei]], japana kuracisto kaj politikisto, guberniestro de [[Tajvano]], rekonstruisto post [[Granda tertremo de Kantō]] (n. [[1857]])
* [[1929]]: [[Emilia Wojtyła]], pola [[tajloro|tajloristino]], edzino de [[Karol Wojtyła (patro)]], patrino de [[Johano Paŭlo la 2-a]] (n. [[1884]])
* [[1937]]: [[Ilja Arnoldoviĉ Ilf]], rusa verkisto juddevena, konlaboranta kun [[Eŭgeno Petroviĉ Petrov]] (n. [[1937]])
* [[1941]]: [[Annie Jump Cannon]], usona astronomino malkovrinta multe da [[varianta stelo|variantaj steloj]] kaj 5 [[novao]]j (n. [[1863]])
* [[1956]]: [[Emil Nolde]], dana-germana pentristo, aŭtoro de [[kontraŭjudismo|kontraŭjudisma]] libro, kies verkojn en [[Nazia Germanio]] estis klasifikitaj al [[degenerita arto]] (n. [[1867]])