15-a de aprilo: Malsamoj inter versioj

564 bitokojn forigis ,  antaŭ 27 tagoj
sen resumo de redaktoj
 
* [[1803]]: [[Pollando]]: granda [[incendio]] de [[Poznań]] eksplodis – 276 domoj tute detruiĝis
* [[1825]]: [[Greka milito de sendependiĝo]]: turka armeo komencis sieĝon de Mesolongi ([[Okcidenta Grekio]])
* [[1831]]: [[Novembra ribelo]] kontraŭ la [[RusaRusia Imperio]]: polaj ribelantoj sukcesis en batalo de Liw (proksime al [[Węgrów]]) ne permesante al [[rusoj]] transiri riveron
* [[1834]]: [[Ribelo de la Kanusoj]]: francaj soldatoj kruele subpremis la [[ribelo]]n de [[teksado|teksistoj]] en [[Liono]]
* [[1848]]: 76 [[sklavo]]j sensukcese provis fuĝi per [[skuno]] de [[Vaŝingtono]] al [[Delavaro]], kie estis abolita [[sklaveco]]
* [[1936]]: En [[Brita mandato Palestino]] eksplodis [[Granda Araba Ribelo]] kontraŭ [[kolonio|kolonia]] regado de [[britoj]] kaj amasa [[alija|juda migrado]]
* [[1938]]: Germana futbala klubo [[VfL Bochum]] fondiĝis
* [[1939]]: [[Dua Pola Respubliko]]: oni fondis centran Demokratian Partion, kiu dum la milito aliĝis al la [[Pola Partizana Ŝtato|Pola Subtera Ŝtato]] - post 1944 la grupiĝo estis penetrita de soveta agentejo kaj servis al komunistoj
* [[Dua mondmilito]]
** [[1940]]: [[Germana okupado de Pollando]]: kadre de unuiga kampanjo ene de [[Pola Rezistomovado]] plimulto de la membroj de Sekreta Militista Organizaĵo "Związek Orła Białego" (Asocio de Blanka Aglo) transiris al la [[Asocio de Armita Batalado]]; [[Nov-Jorko]]: "Nowy Świat" ([[Nova Mondo]]) citis fragmenton de [[letero]] - laŭ [[stalinismo|stalinista]] semajnrevueto "Głos Ludowy" (Popola Voĉo), eldonata en [[Detroit]] - skribita de "[[konverto (religio)|konvertiĝintaj]]" al [[bolŝevismo]] kaj senditan al iliaj parencoj en Ameriko: ''Kara [[onklo]]! Al ni alvenis [[Ruĝa Armeo]]. Ĉi tie ĉiuj diras, ke ili estas [[homo]]j el [[ĉielo]]. Altiraj, agrablaj, kulturaj... Mi volis [[ploro|plori]], ke vi ne estas ĉi tie kune kun ni.''; en okupata [[Norvegio]] uzurpa registaro de [[Vidkun Quisling]] cedis la lokon al t.n. Administra Konsilio; en [[Slovaka ŝtato]] oni aprobis leĝon pri la "prezo" de [[judoj|judaj]] posedaĵoj, kio celis ekonomian detruon de la slovaka judaro
** [[1941]]: [[Holokaŭsto]]: [[Ordnungspolizei|germana polico]] [[pafekzekutado|pafekzekutis]] en Kazimierz Biskupi ([[distrikto Koniński]]) ne malpli ol kelkcent [[judoj]]n de kelkaj lokoj en [[Varto]]-Lando; germanaj policanoj pafmortigis en [[Lodza geto]] 9-jaran judan knabon; en polica [[malliberejo]] de [[Poznań]] restis ĉi tage 531 [[poloj]] arestitaj pro aparteno al [[konspiro|konspira]] Nacia Partio; speciala [[juĝejo]] en [[Varsovio]] kondamnis judon al 3 monatoj de mallibero pro to, ke li ne portis la [[Stelo de Davido|Ŝildon de Davido]]; regopovoj de [[Ĉefgubernio|Ĝenerala Gubernio]] malpermesis al migrantaj kantistoj [[kanto|kanti]] sur publikaj placoj kaj [[korto]]j; pli ol 900 personoj pereis dum bomba aeratako de [[Luftwaffe]] al [[Belfasto]]; en kvartalo de [[Londono]] Northolt fondiĝis la 1-a Pola [[Ĉasaviadilo|Ĉasaviadila]] [[trupo (armeo)|Trupo]]; [[marioneta ŝtato]] [[Sendependa ŝtato Kroatio]] aliĝis al la [[pakto]] de trio ([[Nazia Germanio]], [[Itala reĝlando]] kaj [[Japana Imperio]]) - komenco de la dispartigo de [[Jugoslavio]]; Balkana Fronto: [[Wehrmacht]] okupis [[Sarajevo]]n kaj konkeris Kraljevon, en [[Nikšić]] okazis lasta kunsido de la jugoslavia registaro - oni decidis, ke [[Jugoslavio]] ne subskribos [[kapitulaco]]n, kaj la armeo nur [[armistico]]n, la reĝo kun registaro en [[Grekio]] daŭrigos la batalon; Grekio: Luftwaffe atakis [[aerodromo]]jn de [[Aliancanoj]] en [[Tesalio]], detruante multe da aviadiloj; aviado de Aliancanoj retiriĝis al [[Ateno]]-regiono; [[Nord-Afrika kampanjo]]: [[Tobruk]] reĵetis atakon de itala Kirasita Divizio
** [[1942]]: [[Operaco Reinhardt]]: [[SS (organizaĵo)|SS]] pafmortigis en [[Treblinka (koncentrejo)|koncentrejo Treblinka]] ĉirkaŭ 300 judojn; policaj taĉmentoj faris surstrate de [[Varsovio]] amasan homkaptadon; ĝis tiu ĉi tago 85,7% internigitaj en ĜG sovetaj [[militkaptito]]j mortis; en [[ŝtonminejo]] de [[Krakovo|Krakova]] kvartalo ''Podgórze'' germanoj fondis trudlaborejon Baudienst, kie ili katenigis laboristojn per [[ĉeno]]j - ĝis julio 1944 trairis ĝin ĉ. 2000 personoj; respondeculo pri laborigo en [[Nazia Germanio]] postulis alvenigon de laŭvicaj poloj el [[Varto]]-Lando al [[trudlaboro]]; [[Nord-Afrika kampanjo]]: reĝo de Britio [[Georgo la 6-a (Britio)|Georgo la 6-a]] distingis loĝantojn de [[Malto]] per Georgo-Kruco pro la [[heroo|heroeco]] montrita dum la [[sieĝo]] de la [[insulo]] (1940-1942); matennokte kaj vespernokte Bomba Korpuso de [[brita aerarmeo|RAF]] atakis [[Dortmund]]; [[Adolf Hitler]] konsentis ke [[Italio]], [[Hungario]] kaj [[Rumanio]] dum la somera ofensivo agu kadre de la propraj armeoj; [[Urugvajo]] enkondukis devigan militaran instruadon
** [[1943]]: Germana polico pafmortigis en [[Skalbmierz]] 38 personojn, en tio 11 infanojn, kaj apud [[Radom]] 17 malliberulojn forveturigitajn de ĝi, kaj en [[koncentrejo Stutthof]] 13 polojn alveturigitajn de [[Płock]] kaj kondamnitaj pro partopreno en la [[Pola Rezistomovado|rezista movado]]; [[Vojevodio]] [[Ternopil|Tarnopol]]: en [[geto]] de Kopyczyńce germanoj pafmortigis ĉ. 500 judojn; speciala grupo de Popola Gvardio pafmortigis en [[Varsovio]] germanan direktoron de fabriko pro malbona traktado de polaj laboristoj; taĉmento de [[Pola Enlanda Armeo]] atakis en [[Lvovo]] malliberejon liberigante parton de arestitoj (25 personoj el malsanuleja prizono); surfaco de [[tabako|tabak]]-kampoj en ĜG estis 120 mil [[hektaro]]j; taĉmento de Kamparanaj Batalionoj el areo Kałusz (nun en [[Ivanofrankivska provinco]]) atakis germanan ekspedicion - 15 germanoj pereis, oni akiris [[armilo]]jn kaj [[uniformo]]jn, 2 partizanoj vundiĝis; [[Masakro de Katin]]: soveta registaro [[mensogo|mensoge]] forĵetis pravajnkontestis akuzojn de germanaj regopovoj pri [[murdo]] de polaj [[oficiro]]j en [[Masakro de Katin|Katin]] fare de [[NKVD]]: Soveta Informa Buroo konstatis, ke polaj [[militkaptito]]j laboris apud [[Smolensk]] kaj "falis en manojn de germanaj [[faŝismo|faŝistaj]] [[ekzekuto|ekzekutistoj]] somere 1941, post retiriĝo de sovetaj soldataroj el regiono de Smolensk"; RAF nokte atakis [[Škoda Auto]], pro malbona navigado plimulto de [[bombo]]j falis al apuda urbeto, alia grupo atakis [[Ludwigshafen]]; [[Luftwaffe]] atakis [[Londono]]n pere de 10-a Bomba Skadro (47 ĉas- kaj bombaviadiloj), 6 estis pafalterigitaj
** [[1944]]: Germana polico pafmortigis en [[Varsovio]] ĉirkaŭ 100 personojn, en tio profesoron pri [[anglalingva literaturo]] Andrzej Tretiak; [[Ruĝa Armeo]] okupis [[Ternopilo]]n; eldonata en [[Britio]] revuo "Polska Walcząca" (Pollando Batalanta) kolektis ĝis tiu ĉi tago por poloj en [[Sovetunio]] 10 834 [[pundo]]jn, 28 [[kanada dolaro|kanadajn dolarojn]], 108 [[hispana peseto|hispanajn pesetojn]], 5,5 [[usona dolaro|usonajn dolarojn]] kaj aliajn [[monunuo]]jn; estro de ĜG deklaris, ke [[Ukrainio|Ukraina]] Ĉefa Konsilio Patrona proponis partoprenon de [[ukrainoj]] por kontraŭbatali la [[Pola Rezistomovado|polan rezistan movadon]]; taĉmento de Kamparanaj Batalionoj el areo Kałusz (nun [[Ivanofrankivska provinco]]) batalis defende de poloj, evakuitaj per veturigiloj fare de [[Ukraina Ribela Armeo]], 8 soldatoj pereis kaj multaj virinoj kun infanoj; [[distrikto Lubelski]]: kadre de [[brita aerarmeo|RAF]]-operaco sur [[aerodromo]] apud vilaĝo Bełżyce alvenis 2 [[mutobskuruloj]] kaj forflugis 3 oficiroj kaj 2 civiluloj; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: trupoj de 2-a Ukraina Fronto atinginte antaŭurbojn de [[Iași]] kaj [[Kiŝinevo]] estis haltigitaj de plifortigita german-rumana defendo
** [[1945]]: [[Galicio|Galicia]]-[[Volinia masakro]]: komenco de operaco de [[Ukraina Ribela Armeo]] direktita kontraŭ gardejoj de Civitana [[Milico]] en la polaj distriktoj de [[Sanok]] kaj [[Przemyśl]]; varsovia [[radiostacio]] de [[Pola Radio]] komencis disaŭdigi; en [[Ĉikago]] oni malfermis aranĝitan de Polish Arts Club la 16-an [[ekspozicio]]n de [[artverko]]j faritaj de poloj; en [[Edinburgo]] okazis kunveno de polaj [[skoltismo|skoltoj]]; [[Malsupra Saksio]]: brita armeo liberigis koncentrejon [[Bergen-Belsen]], en kiu germanoj [[murdo|murdis]] pli ol 50 mil homoj (ĝis mezo de junio 1945 en establita de [[britoj]] [[malsanulejo]] pro malsanoj kaj ekstrema malfortiĝo mortis ankoraŭ 14 mil estintaj malliberuloj); [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: centraj strategiaj grupiĝoj de la [[Ruĝa Armeo]] -— la 1-a Belorusa Fronto kaj 1-a Ukraina Fronto, en kies konsisto agis ĉefaj fortoj de la Pola Soldataro skolte ekatakis de la riveroj [[Odro]] kaj [[Neiße]]; en [[Ĉeĥoslovakio]] trupoj de 53-a Armeo de 2-a UF liberigis [[Břeclav]] kaj Podivin ([[Sudmoravia regiono]]); en [[Aŭstrio]] trupoj de 2-a UF konkeris [[Korneuburg]] kaj [[Floridsdorf]], kaj de la 3-a UF ekregis [[Sankt Pölten]]; [[Okcidenta Fronto (Dua Mondmilito)|Okcidenta Fronto]]: en [[Badenio]] 1-a Armea Korpuso de franca 1-a Armeo ekregis [[Kehl]]; en [[Frislando]] pola 1-a Kirasita Divizio konkeris [[Winschoten]] kaj atingis [[Dolardo]]n
* [[1951]]: [[Konkurso]] [[Fraŭlino Universo]] unuafoje okazis en [[Londono]]
* [[1952]]: Testoflugo de la [[jetmotoro|jetmotora]] strategia [[bombaviadilo]] [[Boeing B-52 Stratofortress]]
* [[1955]]: En [[Ilinojso]] oni malfermis la unuan [[hastmanĝo|hastamanĝan]] restoracion ''[[McDonald's]]'' - danke al [[juro|jura]] normigo de [[franĉizo]] fare de ĉeĥdevena entreprenisto Ray Kroc
* [[1956]]: Dua [[soveta okupado de Pollando]]: pola registaro anoncis "[[amnestio]]n", - ĝikiu ekvalidis la 27-an de aprilo, sed pluraj [[Anatemitaj Soldatoj]] ne malkaŝiĝis, [[Hieronim Dekutowski]] diris: "La amnestio estas por [[ŝtelisto]]j, kaj ni estas Pola Soldataro!", kaj alia eminenta [[partizano]] [[kapitano]] Stanisław Sojczyński: "ruĝaj uzurpistoj enkondukos nin en civitanajn rajtojn pere de amnestio kaj graca senkulpigo. (...) Katastofa mikso de [[nocio]]j"
* [[1959]]: Gvidanto de Kubo [[Fidel Castro]] komencis neoficialan 12-tagan viziton en [[Usono]]
* [[1964]]: [[Humberto de Alencar Castello Branco]] iĝis [[Prezidanto de Brazilo|prezidento de Brazilo]]
* [[1991]]: [[Tramtransporto en Pjongjango]] refunkciis (ĉesigita 40 jarojn pli frue dum la [[korea milito]])
* [[1992]]: [[Vjetnamo]] akiras sian [[konstitucio]]n
* [[1993]]: RusaRusia [[konzerno]] [[Jukos]] fondiĝisestis fondita
* [[1993]]: Prezidento [[Saparmurat Nijazov]] anocis ke la [[turkmena lingvo]] trairas de la [[cirila alfabeto]] al la [[latina alfabeto]]
* [[1994]]: [[Maroko]]: en [[Marakeŝo]] oni subskribis interkonsenton pri kreo de la [[Monda Organizaĵo pri Komerco]] patronanta al [[Ĝenerala Interkonsento pri Tarifoj kaj Komerco]], [[GATS]] kaj TRIPS
* [[1646]]: [[Kristiano la 5-a (Danio)|Kristiano la 5-a]], reĝo de [[Danio-Norvegio]] el [[Oldenburga dinastio]] (m. [[1699]])
* [[1651]]: [[Domenico Gabrielli]], itala violonĉelisto kaj komponisto (m. [[1690]])
* [[1684]]: [[Katerino la 1-a (Rusio)|Katerino la 1-a]], poldevena imperiestrino de Rusio, edzino de [[Petro la Granda]] (m. [[1727]])
* [[1688]]: [[Johann Friedrich Fasch]], germana violonisto kaj komponisto (m. [[1758]])
* [[1707]]: [[Leonhard Euler]], svisa [[mirinfano]], [[matematikisto]], fizikisto, astronomo, logikisto kaj inĝeniero, kontribuinta al [[infinitezima kalkulo]] kaj [[grafeteorio]], la unua, kiu uzis la terminon "[[funkcio]]" (m. [[1783]])
* [[1891]]: [[Lucien Jacques Thevenin]], franca spertulo pri internacia [[komerco]], [[esperanta literaturo|esperantlingva poeto]] kaj tradukisto (m. [[1962]])
* [[1894]]: [[Bessie Smith]], usona [[bluso|bluskantistino]], konata de la [[Fam-Salono kaj Muzeo de Rokenrolo]] (m. [[1937]])
* [[1904]]: [[Gurgen Sevak]], armena lingvisto gvidanta katedron de la [[armena lingvo]], prezidanto de Armenujala Armena Esperantista Unio, kaj sekretario de ties komitato kadre de la [[Sovetrespublikara Esperantista Unio]], membro de la [[Lingva Komitato]], aŭtoro de lernolibro por [[armenoj]], tradukisto por "[[Heroldo de Esperanto]]" kaj "[[Sennacieca Revuo]]", iniciatinto de la bulteno "[[Armena Esperantisto (bulteno)|Armena Esperantisto]]" (m. [[1980]])
* [[1905]]: [[Gábor Kalotai]], hungara ĵurnalisto, verkisto (m. [[1962]])
* [[1905]]: [[Frans van Dooren]], belga esperantisto-verkisto (m. [[1996]])
* [[1931]]: [[Tomas Tranströmer]], sveda Nobelpremiita verkisto, poeto, tradukisto, kies [[liriko]]jn esperantigis [[Simon Edward Adrian Payne]] kaj [[Franko Luin]] (m. [[2015]])
* [[1931]]: [[Kurt Weinzierl]], aŭstra aktoro, kabaredisto kaj reĝisoro (m. [[2008]])
* [[1933]]: [[Arkadij kaj Boris Strugackij|Boris Strugackij]], rusasoveta, rusia verkisto pri [[sciencfikcio]], aŭtoro de la novelo ''[[Pikniko ĉe vojrando]]'', esperantigata de pluraj tradukistoj (m. [[ 2012]])
* [[1935]]: [[Árpád Szabó (episkopo)|Árpád Szabó]], rumania hungara unitariisma episkopo (m. [[2010]])
* [[1938]]: [[Claudia Cardinale]], itala aktorino rolinta en la filmo [[Cartouche (1962)|''Cartouche'']], stelulino de la itala filmo kiel [[Sophia Loren]] kaj [[Gina Lollobrigida]]
* [[1942]]: [[Kenneth Lay]], usona firmestro de [[Enron]] (m. [[2006]])
* [[1943]]: [[László Barabási]], rumania hungara historiisto, verkisto (m. [[2013]])
* [[1944]]: [[Ĝoĥar Dudajev]], sovetia generalo, unua prezidento de [[Ĉeĉenio|la neagnoskita Ĉeĉena]] Respubliko [[Iĉkerio]], murditamortigita dum speciala operaco (m. [[1996]])
* [[1949]]: [[Henryk Goldberg]], germana ĵurnalisto kaj kritikisto
* [[1951]]: [[John Lynch Phillips]], usona fizikisto kaj [[kosmonaŭto]]
* [[1763]]: [[Fjodor Volkov]], rusa aktoro, teatra aganto, muzikisto, poeto, pentristo kaj skulptisto (n. [[1729]])
* [[1764]]: [[Madamo de Pompadour]], amantino de la franca reĝo Ludoviko la 15-a (n. [[1721]])
* [[1765]]: [[Miĥail Lomonosov]], rusa sciencisto kaj poeto, pioniro de [[fizika kemio]], kreintofondinto de la [[Moskva Ŝtata Universitato|Moskva Universitato]] (n. [[1711]])
* [[1767]]: [[Johann David Gschwend]], germana historiisto kaj lernejestro (n. [[1691]])
* [[1783]]: [[Louise d'Épinay]], franca verkistino, amatino de [[Jean-Jacques Rousseau]] kaj [[Friedrich Melchior Grimm]] (n. [[1726]])
* [[Romkatolika Eklezio]]: [[Sankta Paterno]], episkopo
* "Tago de la Suno" en Korea Demokratia Popola Respubliko; la festo aperis omaĝe al la naskiĝtago de prezidento [[Kim Il-sung]]
* En [[Rusio]] la 15-a de aprilo estas komenco de "printemp-somera sezono", kio signifas ŝanĝojn en horaroj de i. a. vendejoj, ĉeson de akva varmigo de konstruaĵoj ktp.
 
== Tagoj de [[semajno]] ==