Varahamihira: Malsamoj inter versioj

696 bitokojn aldonis ,  antaŭ 11 monatoj
sen resumo de redaktoj
Neniu resumo de redakto
Neniu resumo de redakto
{{redaktata}}
{{Informkesto homo}}
'''Varahamihira''' aŭ '''Varahamihiro''', ankaŭ ''Varāhamihira'' (ĉirkaŭ 505 – ĉirkaŭ 587),<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=3CPwAgAAQBAJ&pg=PT61|title=The Development of Mathematics Throughout the Centuries: A Brief History in a Cultural Context|page=61|author=Brian Evans|publisher=John Wiley & Sons|date=24a de Februaro 2014|isbn=978-1118853979|quote=Varahamihira, a mathematician born around 505 CE and died 587 CE, who was also known for innovation with Pascal's triangle.}}</ref> '''Varāha''' aŭ '''Mihira''', estis Hindua astrologo, astronomo, kaj plursaĝulo kiu loĝis en [[Ujjain]] ([[Madja-Pradeŝo]], [[Barato]]). Li naskiĝis en la Avanti regiono, iom koresponda al nuntempa Malŭa parto de Madja-Pradeŝo, nome al Aditĝadasa. Laŭ unu el liaj propraj verkoj, li estis edukita en Kapitthaka.<ref name=MacTutor>{{MacTutor Biography|id=O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F., [https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Varahamihira}}/ "Varāhamihira",] MacTutor History of Mathematics archive, University of St Andrews. </ref> La hindia tradicio kredas lin unu el la "Naŭ Juveloj" (Navaratnoj de la kortego de la reganto Ĝaŝodharman Vikramaditja de Malŭa.<ref>{{cite book |title=History of Indian Literature |page=46 |publisher=Motilal Banarsidass Publications |date=2008}}</ref><ref>{{cite book |title=Kālidāsa: His Art and Culture |page=15 |author=Ram Gopal |publisher=Concept Publishing Company |date=1984}}</ref> Tamen, tiu postulo aperis por la unua fojo en multe pli posta teksto kaj la fakuloj konsideras tiun postulon dubinda ĉar nek Varahamihira nek Vikramaditja vivis en la sama jarcento nek Varahamihira vivis en la sama jarcento as some of the other names in the "nine jewels" list such as the much older [[Kalidasa]].<ref>{{cite book|author=Moriz Winternitz|author-link=Moriz Winternitz|title=History of Indian Literature|url=https://books.google.com/books?id=ql0BmInD1c4C|year=1985|publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-0056-4|pages=45–47}}</ref>
 
==Verkaro==
[[Dosiero:6th-century Brihat Samhita of Varahamihira, 1279 CE Hindu text palm leaf manuscript, Pratima lakshana, Sanskrit, Nepalaksara script, folio 1 talapatra from a Buddhist monastery, 1v, 2r 2v leaves.jpg|eta|maldekstre|250px|Teksto el la Brihat Samhita de Varahamihira sur palmofolioj.]]
La plej elstara verko de Varāhamihira estas la ''Brihat Samhita'', nome enciklopedia<ref name="Glucklich2008">{{cite book|author=Ariel Glucklich|title=The Strides of Vishnu: Hindu Culture in Historical Perspective|url=https://books.google.com/books?id=KtLScrjrWiAC |year=2008|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-971825-2|pages=10, 123–126}}, Citaĵo: "[...] the new temples and inconography, the science of architecture, the enormous encyclopedia the Brihat Samhita of Varahamihira [...]"</ref> verko pri arkitekturo, temploj, planedaj movoj, [[eklipso]]j, tempoprecizigo, astrologio, sezonoj, nuboformado, pluvo, agrikulturo, matematiko, [[gemologio]], parfumoj kaj maultnj aliaj temoj.<ref name="Grattan-Guiness2016">{{cite book|author=Ivor Grattan-Guinness|title=Companion Encyclopedia of the History and Philosophy of the Mathematical Sciences: Volume Two|url=https://books.google.com/books?id=ZptYDwAAQBAJ |year=2016|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-134-88832-0|pages=954–956}}</ref><ref>{{cite book|author1=Varahamihira|author2=M Ramakrishna Bhat|title=Brhat Samhita of Varahamihira|url=https://books.google.com/books?id=7VR8iriWmzUC&pg=PA960|year=1996|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-1060-0|pages=549–561, 737–738, 874–876}}</ref><ref>{{cite book|author1=Varahamihira|author2=M Ramakrishna Bhat|title=Brhat Samhita of Varahamihira, Part 1|url=https://books.google.com/books?id=y_c7atbRFDQC|year=1996|publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-1060-0|pages=1–19}}</ref> Laŭ Varahamihira, en kelkaj versoj li estis simple resumante pli fruajn sciarojn de la ekzistinta literaturo pri astronomio, nome ''Ŝilpa Sastra'' kaj templarkitekturo, kvankam lia prezentado de diversaj teorioj kaj modeloj de desegno estas inter la plej fruaj tekstoj kiuj estis survivintaj.<ref name="Bühnemann2003">{{cite book|author=Michael Meister|editor=Gudrun Bühnemann|editor-link=Gudrun Bühnemann|title=Maònòdalas and Yantras in the Hindu Traditions|url=https://books.google.com/books?id=kQf2m8VaC_oC |year=2003|publisher=BRILL Academic |isbn=90-04-12902-2|pages=251–260}}</ref><ref name="Rao1985">{{cite book|author=T. A. Gopinatha Rao|title=Elements of Hindu Iconography|url=https://books.google.com/books?id=MJD-KresBwIC |year=1985|publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-0878-2|pages=25, 58–59}}</ref> La ĉapitroj de la ''Brihat Samhita'' kaj versoj de Varahamihira estis cititaj de la persa veturisto kaj fakulo [[Al Biruni]].<ref>{{cite book|author1=Varahamihira|author2=M Ramakrishna Bhat|title=Brhat Samhita of Varahamihira, Part 2|url=https://books.google.com/books?id=7VR8iriWmzUC&pg=PA960|year=1996|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-1060-0|pages=960–961}}</ref>
==Notoj==
<references/>
 
==Eksteraj ligiloj==
*[https://www.wisdomlib.org/hinduism/book/brihat-samhita The Brihat-samhita; kompleta traduko de N. Chidambaram Iyer] Reta eldono kun vortareto
*[http://www.wilbourhall.org/index.html#panca Pancasiddhantika, Brihat Jataka, Brihat Samhita and Hora Shastra] Variaj eldonoj en angla kaj Sanskrito. (PDF)
*[https://archive.org/details/brihatjataka00varaiala The Brihat Jataka (1905)] Pdf Eldono en internet archive
 
{{Bibliotekoj}}
[[Kategorio:HindiajBarataj astrologojmatematikistoj]]
[[Kategorio:HindiajBarataj saĝulojastrologoj]]
[[Kategorio:Barataj astronomoj]]
[[Kategorio:Mezepokaj sciencistoj]]
Kategorio:Antikvaj barataj verkistoj
228 478

redaktoj