2-a de oktobro: Malsamoj inter versioj

2 805 bitokojn forigis ,  antaŭ 8 monatoj
sen resumo de redaktoj
Neniu resumo de redakto
* [[1937]]: [[Granda purigo|Granda Teroro]]: en [[Sovetunio]] maksimuma malliberigo plilongiĝis de 10 ĝis 25 jaroj
* [[Dua Mondmilito]]
** [[1939]]: 16-a tago de la [[Soveta invado en Pollandon]] (kompletigaj tag-eventoj): unua instrukcio de la Komandejo de Defendantoj de Pollando: ''Lige al la anekso de Pollando flanke de niaj mortigaj malamikoj, [[germanoj]] kaj [[bolŝevikoj]], estiĝis vivigita la 1-an de oktobro 1939, t.e. senpere post frakaso de niaj [[armeo]]j, sekreta militista organizaĵo sub la nomo "Obrońcy Polski" (Defendantoj de Pollando)''; [[Moskvo]]: Politika Buroo de la [[Centra Komitato de Komunista Partio de Sovetunio]] agnoskis proponon de [[popola komisaro]] pri internaj aferoj [[Lavrentij Berija]] koncerne sortojn de la polaj [[militkaptito]]j: liberigo de [[ukrainoj]] kaj [[belorusoj]], kiuj loĝas en okcidentaj Ukrainio kaj Belorusio, por la bezono konstrui vojon de [[Ĵitomira provinco]] ĝis [[Lvovo]] reteni 25 000 militkaptitojn ĝis fino de decembro, la ceterajn el la germana parto lokigi en [[koncentrejo]]j en [[Starobilsk]], [[Ostaŝkov]], [[Kozelsk]] kaj Putivl ([[Sumia provinco]]) ĝis interparoloj kun germanoj; 32-a tago de la [[invado en Pollandon|germana-pola milito]] (pli da eventoj): [[fortikaĵo]] [[Hel (terlango)|Hel]] kune kun la [[ŝipbazo]] kapitulacis post unu monato - lasta defendejo en la [[invado en Pollandon|defenda pola milito]] subiĝis pro informoj pri kapitulaco de Varsovio (52 oficiroj kaj 2500 suboficiroj kaj soldatoj formetis [[armilo]]jn); germana juĝejo mortkondamnis 38 defendantojn de la Pola Poŝto en [[Gdańsk]]; en [[Poznań]] germanoj komencis konfiski ĉe poloj radioaparatojn; [[Varsovio]]n forlasis lastajnlastaj polajnpolaj taĉmentoj; batalo de [[Kock]], komandata de la pola generalo [[Franciszek Kleeberg]], komencita - poloj reĵetis germanan atakon apud Serokomla ([[distrikto Łukowski]]) - lasta batalo de tiel nomata septembra kampanjo; [[Hitler]] diris: ''En Pollando povas esti nur unu sinjoro, t.e. germano'' kaj ''oni devas [[Intelligenzaktion|malvivigi]] polan intelektularon''; [[Usono]] agnoskis la [[pola ekzila registaro|polan registaron en ekzilo]]: ''[[Okupado]] mem de la teritorio ne kaŭzas jure falon de la [[registaro]]''; pola ŝipo "Batory" alnavigisvenis al [[Svedio]]
** [[1940]]: [[Germana okupado de Pollando]]: Ĉefo de Varsovia Distrikto Ludwig Fischer subskribis ''Disponon pri kreo de la juda kvartalo en urbo Varsovio'' - 75 mil poloj devis forlasi teritorion de la venonta [[geto]] - la plej granda en [[okupado|okupata]] Eŭropo - kaj ĉirkaŭ 145 mil [[judoj]] translokiĝi - marte 1941 ĝi ampleksis pli ol 460 mil judoj, enfermitaj sur 3 km²; interparolante kun [[Martin Bormann]] kaj aliaj [[Hitler]] deklaris interalie, ke polojn oni devas dungi ĉe la plej pezaj laboroj kaj ne permesi al ili altigi siajn profesiajn kvalifikojn kaj la pola intelektularo devas esti [[Intelligenzaktion|ekstermita]]
** [[1941]]: [[konspiro|Konspira]] "Rzeczpospolita Polska" en [[Varsovio]] en artikolo ''[[fetiĉo|Fetiĉismo]] de vorto'' polemikas kun kritikistoj de la pola-soveta pakto [[Władysław Sikorski|Sikorski]]-Majski; interparolante kun reprezentantoj de Usona [[Ruĝa Kruco]] pola ambasadoro en [[Moskvo]] deklaris, ke laŭ soveta registaro ĝenerala nombro de [[deportado|deportitoj]] ne superas 350 000, sed laŭ [[poloj]] ĝi superas 1,5 mln: de okcidenta Pollando oni forveturigis al [[Rusio]] ĉirkaŭ 600 000, oni translokis ĉirkaŭ 400 000 [[kamparano]]jn, kaj ĉirkaŭ 100 000 oficistojn kaj ŝtatajn funciulojn kune kun edzinoj kaj infanoj. Krom tio troviĝas enprizonigitoj en malliberejoj kaj [[gulago]]j; Operaco Tajfuno: 77 germanaj [[divizio]]j komencis [[batalo de Moskvo|batalon pri Moskvo]] - ĝi daŭris ĝis januaro 1942; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: en [[Karelio]] sovetaj trupoj evakuiĝis el [[Petrozavodsk]]; [[Norda Atlantiko]]: batalo pri [[konvojo]] OG-75 komencita (ĝis la 13-a de oktobro)
** [[1942]]: [[Operaco Reinhardt]]: [[ukraino|ukrainaj]] policanoj komandataj de germanoj murdis 582 [[judoj]]n sur la juda tombejo en Opalin (nun [[Volina provinco]]) apud [[Okcidenta Bugo]]; germana polico dum likvido de [[geto]] en [[Parczew]] pafmortigis 108 judojn; [[Sovetunio]]: [[Politburoo]] de la [[Centra Komitato de Komunista Partio de Sovetunio]] decidis organizi la konspiran [[Centra Komitato|Centran Komitaton]] de la Ukraina [[Komunista partio]]; [[Francio]]: [[reĝimo de Vichy]] arestis [[Edouard Herriot]] el la registaro de [[Philippe Petain]]; [[Madagaskaro]]: britaj trupoj okupis [[Antsirabe]]
** [[1943]]: [[Ordnungspolizei|Germana polico]] pafmortigis en [[Tomaszów Mazowiecki]] 197 polojn; soldatoj de [[Pola Enlanda Armeo]] [[pafekzekutado|pafekzekutis]] en Varsovio kapitanon de [[Gestapo]]; guberniestro [[Hans Frank]] eldonis instrukcion pri kontraŭbatalado de [[atenco]]j al germana rekonstruo en [[Ĉefgubernio|Ĝenerala Gubernio]]; sovetaj [[partizano]]j kun litovaj komunistoj tute prirabis kvar polajn vilaĝojn (proksime al [[Šalčininkai]]); en [[Bari]] oni kreis partizanan bazon de [[Jugoslavaj Partizanoj]]; soveta registaro pozitive akceptiskontentigis peton de delegitoj de [[Kontraŭfaŝismo|kontraŭfaŝisma]] movado de [[rumanoj|rumanaj]] [[militkaptito]]j en [[Sovetunio]] permesante kreon de rumanaj [[volontulo|volontulaj]] taĉmentoj
** [[1944]]: Nokte de la 2-a/3-a de oktobro oni decidis pri falo de la [[Ribelo de Varsovio]] (pli da ribeloj) - dum interparoloj en apuda [[Ożarów Mazowiecki|Ożarów]] pri honora [[kapitulaco]] de Varsovio - la ribelantoj iĝis [[militkaptito]]j kaj ne plu polaj banditoj, germanan flankon reprezentis [[Erich von dem Bach-Zelewski]] (la plej longa [[batalo]] de la [[dua mondmilito]] finiĝis -, bataloj ĉesis ĉirkaŭ la 21.00); de [[Varsovio]] evakuiĝis ĉirkaŭ 16 mil personoj, tamen 80% de loĝantoj de [[Śródmieście|Mezurbo]] restis; germanoj tuj rompis kondiĉojn de la kapitulaco - de tranzita koncentrejo en [[Pruszków]] civiluloj estis forveturigataj al [[koncentrejo]]j aŭ trudlaborejoj; [[Radiostacio "Fulmo"]] finis sian agadon; en koncentrejo [[Aŭŝvico|Brzezinka]] estis interalie 1717 [[infano]]j ĝis la aĝo de 14 jaroj; dua [[soveta okupado de Pollando]]: gazeto presata en [[okupado|okupata]] de soveta armeo [[Lublin]] publikigis mensogan artikolon: ''soldatoj de Pola Popola Armeo plu sange batalas en varsovia fronto pri liberigo de [[Varsovio]]''; germanaj regopovoj taksis, ke kun la [[Komunista Partio de Germanio]] kunlaboras ĉirkaŭ 200-300 polaj kaj sovetaj civitanoj; Balkana Fronto: en jugoslava [[Banato]] sovetaj trupoj liberigis [[Vršac]]; [[Okcidenta Fronto (Dua Mondmilito)|Okcidenta Fronto]]: komenco de atako de usona 1-a Armeo direkte al [[Aachen|Akeno]] por rompi [[Siegfried-linio]]n kaj eliri apud [[Rejno]]; en [[Sikullando]] restariĝis rumana reĝa administracio de antaŭ 1940
* [[1945]]: [[József Mindszenty]] estis nomumita ĉefepiskopo de [[Esztergom]] kaj [[primaso]] de Hungario
* [[1947]]: [[Brazilo]]: malfermo de la [[Arta Muzeo de San-Paŭlo]]
* [[1955]]: En [[Usono]] oni ĉesis uzi komputilon [[ENIAC]] (unu el la unuaj [[komputilo]]j en la mondo, ensekretigitaj)
* [[1955]]: En [[Rumanio]] [[Gheorghe Gheorghiu-Dej]] estis anstataŭigita de [[Chivu Stoica]] kiel ĉefministro
* [[1956]]: [[Sovetunio]] transdonis al [[Pollando]] pli ol 12 mil [[artaĵo]]jn, kiuj depost la [[Dua mondmilito]] troviĝis en [[Sovetunio]] - oni pritaksis [[valoro]]n de [[rabo|rabitaj]] [[artverko]]j fare de [[Sovetunio]] kaj [[Tria Regno]] egalan al 30 mld da [[usona dolaro|dolaroj]]
* [[1956]]: Unua [[atoma horloĝo]] de la mondo estis montrita en [[Novjorko]]
* [[1957]]: Premiero de milittema filmo [[The Bridge on the River Kwai (filmo)|''La ponto trans rivero Kwai'']], bazita sur la [[romano]] de [[Pierre Boulle]]
* [[2017]]: [[Pollando]]: [[Muzeo]] al [[Anatemitaj Soldatoj]] en [[Ostrołęka]] ekkreiĝas
* [[2018]]: Saud-arabia ĵurnalisto [[Ĝamal Ĥaŝokĝi]] estis murdita post eniro al saudia [[Konsulo (diplomatio)|konsulejo]] en [[Istanbulo]]
* [[2018]]: En [[Gdynia]] okazis solena reentombigo de pola [[admiralo]] germandevena [[Józef Unrug]], elterigita en [[Montrésor]] (Francio) - ĉefkomandanto de [[invado en Pollandon|unumonata defendo]] de la [[Hel (urbo)|Pola Marbordo]], kiu post t.n. [[sanga dimanĉo (1939)|sanga dimanĉo en Bydgoszcz]] ĉesis paroli en la lingvo de [[invado|invadintoj]] kaj en mallibero diris al germanoj: ''La unuan de septembro mi forgesis la [[germana]]n lingvon''
 
== Naskiĝoj ==
 
== Mortoj ==
* [[1264]]: [[Urbano la 4-a]], papo francdevena, enkondukinto de la [[Kristokorpa Festo]] (naskiĝis ĉirkaŭ [[1200]])
* [[1517]]: [[Johannes Murmellius]], nederlanda klerulo, filologo, poeto kaj humanisto (n. [[1480]])
* [[1530]]: [[Hermann von Neuenahr, la maljuna]], humanisto, teologo, ŝtatestro, naturalisto kaj kanceliero de la [[Universitato de Kolonjo]] (n. [[1492]])
* [[1974]]: [[Vasilij Ŝukŝin]], soveta verkisto, reĝisoro, kaj aktoro, rete legebla en Esperanto (n. [[1929]])
* [[1985]]: [[Rock Hudson]], usona aktoro, ĉefrolulo en la filmo ''[[Giant]]'' (n. [[1925]])
* [[1987]]: [[Peter Brian Medawar]], angla Nobelpremiita kuracisto kaj biologo brazildevena, esploristo de [[imuna sistemo]] (n. [[1915]])
* [[1991]]: [[Maria Aurèlia Campany]], kataluna verkistino, pedagogo, literatursciencistino (n. [[1918]])
* [[1998]]: [[Lili Zografu]], greka ĵurnalistino kaj verkistino (n. [[1922]])
[[Kategorio:Almanako]]
[[Kategorio:Oktobro|02]]
[[Kategorio:2-a de oktobro| ]]