Probablo: Malsamoj inter versioj

76 bitokojn forigis ,  antaŭ 1 monato
La teorio de eraroj povas estis spurita reen en la historio ĝis ''Opera Miscellanea'' (postmorta, 1722) de Roger Cotes, sed disertacio preparita de Thomas Simpson en 1755 (presita en 1756) aplikis por la unua fojo la teorion por la studo de observeraroj. La represo (1757) de tiu disertacio eksponas la [[aksiomo]]jn, ke la eraroj pozitivaj kaj negativaj estas same probablaj, kaj ke estas certaj limoj atribueblaj, ene de kiuj oni supozas, ke estas ĉiuj eblaj eraroj; tie oni studas la kontinuajn erarojn kaj oni proponas kurbon de la probablo.
 
[[Pierre-Simon Laplace]] (1774) faris la unuan klopodon dedukti regulon por la kombino de observoj el la principoj de la teorio de la probabloj. Laplace kreis formulon por esprimi la [[verŝajneco]]n de la [[tagiĝo]]. Li diris, la verŝajneco estis el (d+1)/(d+2), kie d estas la nombro de tagoj, tagiĝis en la paseo. Laplace diris ke ĉi tiu formulo, kies nomo estis "Regulordo" (de Laplace), taŭgas en ĉiuj kazoj, kie oni nenion scias aŭ kie, aĵo kiun oni scias, oni ŝanĝis (aŭ ŝanĝos) pro aĵo kion oni ne scias. Li deduktis formulon por la averaĝo de tri observoj. Li atingis ankaŭ (1781) formulon por la leĝo de facileco de eraro (termino kreita de Lagrange, 1774), sed lia formulo kondukis al neuzeblajmalfacile uzeblaj ekvacioj.
 
[[Daniel Bernoulli]] (1778) enkondukis la principon de la maksimuma produto de la probabloj de sistemo de kunestantaj eraroj.
:<math>\phi(x) = ce^{-h^2 x^2}</math>
 
siendokie <math>c</math> ykaj <math>h</math> constantesestas quekonstantoj dependenkiuj dependas de la precisiónprecizeco de la observaciónobservado. ExpusoLi doseksponis demostracionesdu pruvojn, siendoel kiuj la segundadua estas esencialmenteesence la mismasama de [[John Herschel]] (1850). [[Carl Friedrich Gauss|Gauss]] expusoeksponis ŝajne la primera demostración que parece queunuan sepruvon conociókonata en EuropaEŭropo (nome la terceratria despuéspost de latiu de Adrain) en 1809. DemostracionesAldonaj adicionalespruvoj seestis expusieroneksponitaj porde Laplace (1810, 1812), Gauss (1823), [[James Ivory (matemático)|James Ivory]] (1825, 1826), Hagen (1837), [[Friedrich Bessel]] (1838), [[W. F. Donkin]] (1844, 1856) ykaj [[Morgan Crofton]] (1870). OtrosAliaj personajesfakuloj quekiuj kontribuis al la contribuyeronfako fueronestis Ellis (1844), [[Augustus De Morgan|De Morgan]] (1864), [[Glaisher]] (1872) ykaj [[Giovanni Schiaparelli]] (1875). La fórmulaformulo de Peters (1856) parapor <math>r</math>, ella errorprobabla probableeraro de unaununura única observaciónobservo, esestas tre bienbone conocidakonata.
 
En ella [[siglo19-a XIXjarceto]], losla autoresaŭtoroj de la teoríaĝenerala generalteorio incluían aestis [[Pierre-Simon Laplace|Laplace]], [[Sylvestre Lacroix]] (1816), Littrow (1833), [[Adolphe Quetelet]] (1853), [[Richard Dedekind]] (1860), Helmert (1872), [[Hermann Laurent]] (1873), Liagre, Didion, ykaj [[Karl Pearson]]. [[Augustus De Morgan]] ykaj [[George Boole]] mejoraronplibonigis la exposicióneksponon de la teoríateorio.
 
En 1930 Andréi [[Kolmogorov]] desarrollódisvolvigis la baseaksioman axiomáticabazon de la probabilidadprobablo utilizandouzante la teoríateorion de la medidamezuro.
 
== Formaligo de probablo ==
216 346

redaktoj