Taraz: Malsamoj inter versioj

1 114 bitokojn forigis ,  antaŭ 1 monato
tabela informkesto superfluas, se ĉeestas informkesto per ŝablono. krome "informkesto urbo" postulas ĉe minimuma uzo la parametron "regiono-ISO"
Neniu resumo de redakto
(tabela informkesto superfluas, se ĉeestas informkesto per ŝablono. krome "informkesto urbo" postulas ĉe minimuma uzo la parametron "regiono-ISO")
 
{{informkesto urbo}}
| ŝtato: || {{=[[Kazaĥio}}]]
{| cellpadding="2" style="float:right; width:300px; background:#e3e3e3; margin-left:1em; border-spacing:1px;"
|provinco=[[Provinco Ĵambilo]]
| align="center" style="background:#eeeeee;" colspan="2" style="border-bottom:3px solid gray;" | <font size="+1">'''Taraz<br>Тараз'''
|regiono-ISO=KZ-ZHA
|----- bgcolor="#ffffff"
|situo sur mapo2=Kazaĥio
! colspan="2" | {{Situo sur mapo|Kazaĥio|Floso=center|Titolo=|Teksto=
|zomo=10
| Lat-g = 42 | Lat-m = 54 | Lat-s = 0 | Lat-dir=N
|fondo=568
| Lon-g = 71 | Lon-m = 22 | Lon-s = 0| Lon-dir=E
| tel=(+7) - 7262
| Larĝo=250
|}}
}}<br>[[dosiero:Taraz_image1.jpg|250px|eta|center|ycenter>la urba silueto]]
 
|-----
'''Taraz''' ([[kazaĥe]] '''{{lang-kk|Тараз''' / '|t=''Taraz'''}}), antaŭe ĝis la jaro 1997 konata kiel ''Jambyl'' aŭ ''Zhambyl'' (kazaĥe ''Жамбыл'' / ''Ĵambıl''), ĝis la jaro 1993 kiel ''Dzhambul'' ([[ruse]] ''Джамбул''), ĝis la jaro 1938 kiel ''Mirzojan'' (ruse ''Мирзоян''), ĝis la jaro 1936 kiel ''Aulie-Ata'' (ruse ''Аулие-Ата'', kazaĥe: ''Әулие-Ата'' / ''Äwlïe-Ata'', [[ĉagataje]] اولياه اتا, [[perse]] تراز) kaj ĝis la jaro 1856 ''Talas'' (''Талас''), estas urbo kaj administra centro de la ''provinco Jambyl'' en [[Kazaĥio]]. Ĝi situas en la sudo de Kazaĥio, proksime al la najbara ŝtato [[Kirgizio]], borde de la rivero ''Talas'' aŭ ''Taraz'', kies du variaĵoj donis la originan kaj la nunan nomon al la urbo. Taraz laŭ la stato de 2009 havis 406 262 loĝantojn: inter la jaroj 1989 ĝis 1999 ĝi kreskis je 9 procentaĵoj, inter 1999 kaj 2009 eĉ je 23 procentaĵoj, igante ĝin unu el la plej rapide kreskantaj urboj de la ŝtatoj, kune kun [[Astano]] kaj ''Türkistan''.
! colspan="2" bgcolor="#eeeeee" | Bazaj informoj
|----- bgcolor="#ffffff"
| ŝtato: || {{Kazaĥio}}
|----- bgcolor="#ffffff"
| fondojaro: || 568
|----- bgcolor="#ffffff"
| provinco: || provinco Jambyl
|----- bgcolor="#ffffff"
| nombro de loĝantoj: || 357795 <small>(stato de 2020)</small>
|----- bgcolor="#ffffff"
| urbaj poŝtkodoj:
| 080001 - 080019
|---- bgcolor="#ffffff"
| internacia telefona prefikso:
| (+7) - 7262
|---- bgcolor="#ffffff"
| retejo:
| http://www.gorakim.kz {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071030054459/http://www.gorakim.kz/ |date=2007-10-30 }}
|---- bgcolor="#ffffff" valign="top"
| koordinatoj:
| 42°&nbsp;31'&nbsp;norde, 72°&nbsp;14'&nbsp;oriente
|}
'''Taraz''' ([[kazaĥe]] '''Тараз''' / '''Taraz'''), antaŭe ĝis la jaro 1997 konata kiel ''Jambyl'' aŭ ''Zhambyl'' (kazaĥe ''Жамбыл'' / ''Ĵambıl''), ĝis la jaro 1993 kiel ''Dzhambul'' ([[ruse]] ''Джамбул''), ĝis la jaro 1938 kiel ''Mirzojan'' (ruse ''Мирзоян''), ĝis la jaro 1936 kiel ''Aulie-Ata'' (ruse ''Аулие-Ата'', kazaĥe: ''Әулие-Ата'' / ''Äwlïe-Ata'', [[ĉagataje]] اولياه اتا, [[perse]] تراز) kaj ĝis la jaro 1856 ''Talas'' (''Талас''), estas urbo kaj administra centro de la ''provinco Jambyl'' en [[Kazaĥio]]. Ĝi situas en la sudo de Kazaĥio, proksime al la najbara ŝtato [[Kirgizio]], borde de la rivero ''Talas'' aŭ ''Taraz'', kies du variaĵoj donis la originan kaj la nunan nomon al la urbo. Taraz laŭ la stato de 2009 havis 406 262 loĝantojn: inter la jaroj 1989 ĝis 1999 ĝi kreskis je 9 procentaĵoj, inter 1999 kaj 2009 eĉ je 23 procentaĵoj, igante ĝin unu el la plej rapide kreskantaj urboj de la ŝtatoj, kune kun [[Astano]] kaj ''Türkistan''.
 
Estante unu el la plej malnovaj urboj de Kazaĥio kaj entute de Centra Azio, Taraz celebris sian 2000-jaran urbojubileon, rekonitan fare de [[UNESKO]], en 2001. Radiko de la urbo estis fortikaĵo de la Ĉina Imperio, konstruita ĉi-tie. La unua skriba mencio de la urbonomo ''Talas'' datiĝas el la jaro 568. Ĝin skribis ''Menander Protector'' kaj informis ke la mezepoka urbo de Talas was gravas komerca centro laŭ la [[Silka Vojo]]. Iom pli poste la ĉina vojaĝisto [[Xuanzang]] pasis la urbon en 639 kaj priskribis: "Vojaĝante okcidenten de la Mil Fontoj 140 aŭ 150 li-ojn, ni venas al la urbo Daluosi. La urbo havas diametron de 8 aŭ 9 li-oj, kaj estis setlita fare de barbaraj komercistoj el diversaj nacioj. La produktoj kaj la klimato estas pli-malpli la samaj kiel en ''Sujab''".<ref>Ji, Xianlin (1985). ''Journey to the West in the Great Tang Dynasty'' [angle: "Vojaĝo al la okcidento en la granda [[dinastio Tang]]"]. Xi'an: Shaanxi People's Press. p. 27</ref> La [[Talasa alfabeto]], variaĵo de la tjurka runoforma Orĥon-skribo, estis nomata laŭ la urbo. La urbo fiksiĝis en la monda historio inter alie per la "batalo de Talas" de la jaro 751, en kiu kontraŭbatalis la armeoj de la ĉina [[dinastio Tang]] kaj de la araba [[Abasida Kaliflando]]. La batalo okazis ie proksime de la rivero Talas en la samnoma valo, ne rekte en la urbo. Inter la nerektaj sekvoj de tiu batalo estis la enkonduko de paperproduktado de Ĉinio en la "okcidentan mondon" (do la tuto de Eŭroazio okcidente de la Ĉina Imperio), ĉar la araboj kaptis kaj forportis plurajn ĉinajn paperproduktistojn. Sekvis islama kaj persa regadoj de la pluretna, je signifa parto tjurklingva loĝantaro, en 1220 [[mongoloj|mongola]] invado, ekde la jaro 1513 rego de la [[kazaĥoj]], kaj en 1864 la [[Rusia Imperio]] konkeris la urbon kaj regionon kaj integrigis ĝin en la imperion - tiun heredaĵon transprenis [[Sovetunio]].