Protektorato: Malsamoj inter versioj

242 bitokojn aldonis ,  antaŭ 7 jaroj
Aldonaĵoj
e (Roboto: Forigo de 50 interlingvaj ligiloj, kiuj nun disponeblas per Vikidatumoj (d:q164142))
(Aldonaĵoj)
La nocio deriviĝas de la [[Latina lingvo|latina]] participo ''protectum'' = protektata, ofte [[eŭfemismo|eŭfemisme]] uzata.
 
La nocion revivigis [[Britio]] post [[1815]], por jure apogi, validigi sian ''de facto'' okupadon de [[Korfuo]] kaj la sep [[Ioniaj insuloj]] dum la lastaj tagoj de la [[Napoleono|Napoleona]] [[hegemonio]]. La insuloj aperis en la [[Parizo|Pariza]] kontrakto de 1815 kiel la sendependaj 'Unuiĝintaj ŝtatoj de la Ioniaj insuloj' sub brita protektorato. Tiun protektoraton sekvis multaj aliaj.
 
En [[1894]] la registaro de ĉefministro [[William Gladstone]] oficiale deklaris la protektoratigon de [[Ugando]] al Britio, ĉar tie la bataloj inter la la islamanoj kaj kristanoj allogas pli grandan internacian prizorgon. La brita registaro atente elektis lokajn reĝojn kaj kreis britio-regatan civilan servon.
 
La lasta brita protektorato estis [[Salomonoj|Salomona insularo]], kiu sendependiĝis en [[1978]].
 
== Ligo de Nacioj ==
 
La [[Ligo de Nacioj]] kreis protektoratojn por "responsaj" [[Eŭropo|Eŭropaj]] potencoj en ekster-eŭropaj regionoj.
 
== Protektorato je ŝtatoj kaj organizaĵoj ==
 
=== Francaj protektoratoj ===
[[Tunizio]] kaj [[Maroko]] iam estis protektoratoj de [[Francio]] en [[Magrebo]]. [[Franca Hindoĉinio]] enhavis plurajn protektoratojn.
 
=== Germana protektorato ===
*[[Germana Orienta Afriko]] (hodiaŭ: [[Tanzanio]], [[Ruando]], [[Burundo]]);
 
Estas disputate, ke tiuj teritorioj estis veraj kolonioj de la [[Germana Imperio]] aŭ nur protektoratoj.
 
Post faligo de la [[Munkena interkonsento]] de [[1938]], [[Ĉeĥoslovakio]] (escepte de la areo de t.n [[Sudetoj]]) iĝis [[Protektorato Bohemio kaj Moravio]].
=== Usona protektorato ===
 
La [[16-a de septembro|16-an de septembro]] de [[1915]], [[Haitio]] iĝis protektorato de [[Usono]] je masiva armea premo. Usono kaj Haitio subskribis kontrakton, kiu ebligis tutan usonan [[regado]]n super la [[administrado]] kaj [[financoj]] de Haitio. Tio daŭris ĝis [[1934]].
 
=== Protektorato de NATO ===
 
[[Kosovo]] estas t.n. "[[NATO]]-protektorato" ekde [[1999]].
 
[[Kategorio:Politika geografio]]
[[Kategorio:Internacia juro]]
10 288

redaktoj