Ribelo en GDR en 1953: Malsamoj inter versioj

sen resumo de redaktoj
[[File:Bundesarchiv Bild 175-14676, Leipzig, Reichsgericht, russischer Panzer.jpg|thumb|Sovetia tanko en Leipzig atakante liberecemajn germanojn en ilia propra lando]] La '''Insurekcio popolaPopolribelo de GDR1953''' (germane: ''Juniaufstand'' (Ribelo de Junio), ''Volksaufstand'' (Popolribelo), ''Arbeiteraufstand''(Laboristribelo)) okazis la 17-an de junio 1953 en la [[GDR|SoveteOrienta okupita zono]] de [[Germanio]]. Kaŭzo estis la plialtigo de labornormoj. La plejmulto de la ribeluloj estis laboristoj.
 
== Fono ==
[[File:Bundesarchiv Bild 175-14676, Leipzig, Reichsgericht, russischer Panzer.jpg|thumb|Sovetia tanko en Leipzig atakante liberecemajn germanojn en ilia propra lando]]
La aranĝoj de la registaro de [[GDR]] por ''konstrui la socialismon laŭ [[Sovetunio|sovetia]] modelo'' kreskigis ekde somero 1953 la malkontenton ene de la enloĝantaro. Produktado de konsumartikoloj ne kreskis pro koncentriĝo por evoluigo de la peza industrio. Post la morto de [[Josif Stalin]] la [[5-an de marto]] [[1953]], la gvidantoj de [[Socialista Unueca Partio de Germanio|SED]] ricevis ordonon fare de [[Moskvo]] promesi novan, pli liberalan kurson al civitanoj la [[9-an de junio]].
 
La unue ekskluzive ekonomiaj postuloj (malpli da laboro kaj plimalkarigo de vivkondiĉoj) iĝis baldaŭ politikaj, nome: demisio de la ministroj kaj liberaj balotadoj. Estiĝis strikaj komitatoj kaj en pluraj urboj sturme prenitis partioficejoj. Policanoj senarmiligitis kaj politikaj arestitoj malliberigitis. La soveta urbokomandanto proklamis la danĝerstaton por Eosta Berlino, en la sekvinta tago por tuta GDR.
 
Kun enkazerniĝitajEnkazerniĝitaj policistojPolicistoj (KVP) de Orienta Germanio (poste iĝis [[Nacia Popolarmeo]], La militfortoj de GDR), sovetaj trupoj ankoraŭ en la unua tago perforte ĉesigis la insurekcion en Berlino. Ne malpli ol 21 personoj mortkondamnitis fare de sovetiaj tribunaloj kaj ekzekutitis tuj; aliaj tiaj kondamnoj fare de GDR-tribunaloj kun ekzekuto sekvis dum la sekvintaj semajnoj kaj monatoj. Laŭ studaĵo de 2004 fare de ''Zentrum für Zeithistorische Forschungen'' (ZZF), dum la ribelo mortis mminimume 55 homoj, nek pli ol 500 (Laŭ FRG), nek nur 25 (Laŭ GDR). Post la ribelo malliberiĝis ĉ. 1.400 personoj.<ref>[http://www.17juni53.de/tote/recherche.html Listo de la viktimoj] {{de}}</ref> Malgraŭ protestoj daŭriĝis en multaj urboj kaj vilaĝoj post 17-an de junio.
 
[[Walter Ulbricht]], la unua sekretario de SED, uzis la ribelon por plifortigi la propran pozicion kaj randenmeti eblajn konkurenculojn. En [[Okcidenta Berlino]], La Charlottenburga Ŝoseo antaŭ [[Brandenburga Pordego]] alinomiĝis ''La Strato de 17-an de Junio'' en 1953 por honori tiun okazon. En FRG, La 17-an de junio iĝis nacia festotago ĝis 1990. Post la [[Germana reunuiĝo]], [[Tago de la germana unueco]] sanĝis el [[17-an de junio]] al [[3-an de oktobro]] kiel festotago de la Reunuiĝita Germanio.