Gumo: Malsamoj inter versioj

5 bitokojn aldonis ,  antaŭ 1 jaro
sen resumo de redaktoj
Neniu resumo de redakto
'''Gumo''' estas elasta [[materialo]], kiu estas produktita - originale - el suko de kelkaj tropikaj plantoj (natura gumo aŭ [[kaŭĉuko]]) aŭ el [[nafto]] kaj [[alkoholo]] (sinteza gumo, kaŭĉuko).
 
La gumon priskribis laŭ sciencaj kriterioj unuafoje la francafrancaj C.-M. de la Condamine kaj François Fresneau post sud-amerika ekspedicio en 1736. La komerca sukceso de la gumo okazis, post kiam [[Charles Goodyear]] inventis ĝian vulkanizadon en la komenco de la 1840-aj jaroj.
 
==La natura gumo==
Oni produktas la naturan gumon (kaŭĉukon) el diversaj plantoj, plej ofte el ''Hevea brasiliensis''. Tiu molligna arbo devenas el Brazilo kaj disvastiĝis dismonde. Oni nun prenas ties sukon (la [[latekso]]n) plej grandkvante en [[Indonezio]], [[Srilanko]], [[Malajzio]].
 
La [[latekso]] troviĝas en [[floemo]] de la ''H. brasiliensis''. Oni vundas la floemon kaj kolektas, aglutinas tion per [[fumado]] super [[fajro]]. Moderna metodoj estas la koaguligokoagulado per [[vinagra acido]], kemiaĵoj aŭ traktado per varmega aero.
 
ĉarĈar la natura gumo estas malfacile varmiĝas, ĝi estas grava krudmaterialo por [[pneŭo]]j de konkursaŭtoj, ŝarĝaŭtoj, busoj, aviadiloj.
 
[[Araba gumo]] estas produkto de arboj el la genro [[akacio]], speciale la ''Acacia senegal'' (ankaŭ ''A. arabica'' aŭ ''A. verek'') kaj la ''Acacia seyal''. Araba gumo estas [[Rezino|rezineca]] gumo kiu liberiĝas kiam la ŝelo de la arbo estas difektita.
La natura gumo estis malfacile uzebla, ĉar ĝi moliĝis somere, dum vintre ĝi iĝis malelasta, rompiĝema. Tiun problemon solvis Charles Goodyear per la [[vulkanizado]], kio estas kunmiksado de la gumo kun [[sulfuro]] kaj [[plumbokarbonato]].
 
Komence de la 1900-aj jaroj aperis la organikaj kemiaj vulkanizigilojvulkaniziloj kaj [[antioksidanto]]j. Tiuj pli rapide reguligis la proceson kaj la gumo ne iĝis rompemarompiĝema. Oni pli poste malkovris la efikon de [[fulgo]], kiu grandigas la fortecon kaj daŭrvivecon de la gumo.
 
La analizo de la guma kemio kondukis al ekuzo de izopreno, kiu estas transformebla alen gumsimilagumsimilan materialomaterialon per polimerizado. La [[Germanio|germanaj]] [[sciencisto]]j produktis ĉirkaŭ 23002 300 tunojn elda sinteza gumo dum la unua mondmilito. Oni ellaboris diversajn metodojn en la 1930-aj jaroj pri polimerizado en Germanio, [[Sovetunio]], [[Britio]], [[Usono]].
 
La plej gravaj sintezaj gumoj estas la butadien-stirol-kunpolimeroj, la diversaj butadienaj kopolimeroj, la kloroprenaj polimeroj (neoprenoj), la polisulfidaj polimeroj (tiokoloj), la izobutilenaj polimeroj (butil-gumoj), la silikonoj kaj la silikongumoj (miksaĵo de natura kaj sinteza gumoj). Gravas ankaŭ la moligitaj vinil-kloridaj kaj vinil-acetataj polimeroj kaj kopolimeroj.
 
==Slango==
Oni ofte uzas tiun vorton en la esperantaEsperanta por aludi la [[kondomo]]jn.
 
==Vidu ankaŭ==
Sennoma uzanto