Biomimetiko: Malsamoj inter versioj

7 546 bitokojn aldonis ,  antaŭ 4 monatoj
sekcio: Inspiras bestoj
(sekcio: Inspiras fruktoj kaj plantoj)
(sekcio: Inspiras bestoj)
Etikedo: Disambiguation links
==== Inspiras fruktoj kaj plantoj ====
La kirala [[memkonstruado]] de celulozo, inspirita de la bero ''[[Pollia condensata]]'',
ekspluiĝas por fari optike aktivajn filmojn.<ref>{{Cite journal|last1=Vignolini|first1=Silvia|last2=Rudall|first2=Paula J.|last3=Rowland|first3=Alice V.|last4=Reed|first4=Alison|last5=Moyroud|first5=Edwige|last6=Faden|first6=Robert B.|last7=Baumberg|first7=Jeremy J.|last8=Glover|first8=Beverley J.|last9=Steiner|first9=Ullrich|date=2012-09-25|title=Pointillist structural color in Pollia fruit|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=109|issue=39|pages=15712–15715|doi=10.1073/pnas.1210105109|issn=0027-8424|pmc=3465391|pmid=23019355|bibcode=2012PNAS..10915712V|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Dumanli|first1=A. G.|last2=van der Kooij|first2=H. M.|last3=Reisner|first3=E.|last4=Baumberg|first4=J.J.|last5=Steiner|first5=U.|last6=Vignolini|first6=Silvia|date=2014|title=Digital color in cellulose nanocrystal films|journal=ACS Applied Materials & Interfaces|volume=7|issue=15|pages=12302–12306|doi=10.1021/am501995e|pmid=25007291|pmc=4251880}}</ref> Tiaj filmoj fariĝas el celulozo, kiu estas biomalkomponebla kaj biobazita rimedo el lano kaj kotono. La strukturaj koloroj povas daŭri eterne kaj havas pli vibrajnvervajn kolorojn ol tiuj akiritaj per kemia lumsorbo. ''[[Pollia condensata]]'' ne estas la sola frukto kiu havas strukturan koloran ŝelon; irizeco ankaŭ troviĝas en beroj de aliaj specioj, ekzemple ''[[Margaritaria nobilis]]''.<ref>{{Cite journal|last1=Vignolini|first1=Silvia|last2=Gregory|first2=Thomas|last3=Kolle|first3=Mathias|last4=Lethbridge|first4=Alfie|last5=Moyroud|first5=Edwige|last6=Steiner|first6=Ullrich|last7=Glover|first7=Beverley J.|last8=Vukusic|first8=Peter|last9=Rudall|first9=Paula J.|date=2016-11-01|title=Structural colour from helicoidal cell-wall architecture in fruits of Margaritaria nobilis|journal=Journal of the Royal Society Interface|volume=13|issue=124|pages=20160645|doi=10.1098/rsif.2016.0645|issn=1742-5689|pmc=5134016|pmid=28334698}}</ref> Ĉi tiuj fruktoj havas irizajn kolorojn en la blua-verda gamo de la videbla spektro, kiu donas al la frukto fortan, metalan, kaj brilan aspekton.<ref name=":0">{{Cite journal|last1=Vignolini|first1=Silvia|last2=Moyroud|first2=Edwige|last3=Glover|first3=Beverley J.|last4=Steiner|first4=Ullrich|date=2013-10-06|title=Analysing photonic structures in plants|journal=Journal of the Royal Society Interface|volume=10|issue=87|pages=20130394|doi=10.1098/rsif.2013.0394|issn=1742-5689|pmc=3758000|pmid=23883949}}</ref> La strukturaj koloroj venas de la organizo de celulozaj ĉenoj en la epikarpo (parto de la ŝelo) de la frukto.<ref name=":0" /> Ĉiu ĉelo de la epikarpo konsistas el tavolara koverto kiu kondutas kiel [[Bragg-reflektilo]]. Tamen, la lumo reflektita de la ŝelo de tiuj fruktoj ne estas polarizita, kontraŭe al tiu el homfarita kopio de la memkonstruado de celulozaj nanokristaloj en helikoidoj, kiuj reflektas nur live [[Polarizado|cirkle polarizitan lumon]].<ref>{{Cite journal|last1=Parker|first1=Richard M.|last2=Guidetti|first2=Giulia|last3=Williams|first3=Cyan A.|last4=Zhao|first4=Tianheng|last5=Narkevicius|first5=Aurimas|last6=Vignolini|first6=Silvia|last7=Frka-Petesic|first7=Bruno|date=2017-12-18|title=The Self-Assembly of Cellulose Nanocrystals: Hierarchical Design of Visual Appearance|journal=Advanced Materials|volume=30|issue=19|pages=1704477|doi=10.1002/adma.201704477|pmid=29250832|issn=0935-9648|url=https://www.repository.cam.ac.uk/bitstream/1810/275165/1/Accepted%20Manuscript.pdf|doi-access=free}}</ref>
 
La frukto de ''[[Elaeocarpus angustifolius]]'' ankaŭ havas strukuran koloron, kiu venas de la specialaj ĉeloj nomitaj irizosomoj kiuj havas tavolaran strukturon.<ref name=":0" /> Similaj irizosomoj troviĝas en ''[[Delarbrea]] michieana'' fruktoj.<ref name=":0" />
 
==== Inspiras bestoj ====
[[File:Morpho didius Male Dos MHNT.jpg|thumb|alt=Morpho butterfly.|Oni imitis per diversaj teknologioj la vervan bluan koloron de ''[[Morpho]]''-papilio pro [[struktura kolorado]] ]]
 
[[Struktura kolorado]] produktas la ĉielarkajn kolorojn de [[sapveziko]]j, la flugilojn de papilioj kaj la skvamojn de multaj skaraboj.<ref>{{Cite journal |last1=Schroeder |first1=Thomas B. H. |last2=Houghtaling |first2=Jared |last3=Wilts |first3=Bodo D. |last4=Mayer |first4=Michael |date=March 2018 |title=It's Not a Bug, It's a Feature: Functional Materials in Insects |journal=Advanced Materials |volume=30 |issue=19 |pages=1705322 |doi=10.1002/adma.201705322 |pmid=29517829|doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Schenk |first1=Franziska |last2=Wilts |first2=Bodo D. |last3=Stavenga |first3=Doekele G|date=November 2013 |title=The Japanese jewel beetle: a painter's challenge|journal=Bioinspiration & Biomimetics |volume=8 |issue=4 |pages=045002 |doi=10.1088/1748-3182/8/4/045002 |pmid=24262911|bibcode=2013BiBi....8d5002S }}</ref> Fazapartigon oni uzis por fabriki ultra-[[blanka]]jn [[disperso|dispersajn]] membranojn el [[polimetilmetakrilato]], imitante la [[skarabo]]n ''[[Cyphochilus]]''.<ref>{{cite journal |last1=Syurik |first1=Julia |last2=Jacucci |first2=Gianni |last3=Onelli |first3=Olimpia D.<!--self-citing author-->|last4=Holscher |first4=Hendrik |last5=Vignolini |first5=Silvia |date=22 February 2018 |title=Bio-inspired Highly Scattering Networks via Polymer Phase Separation |journal=Advanced Functional Materials |volume=28|issue=24 |pages=1706901 |doi=10.1002/adfm.201706901|doi-access=free }}</ref> Oni povas fasoni [[Lum-Eliganta Diodo|LED]]-lampojn imitante la aranĝon de skvamoj sur la abdomeno de [[lampiro|lampiroj]], plibonigante ilian efikecon.<ref>{{cite web |url=https://cleantechnica.com/2013/01/09/brighter-leds-inspired-by-fireflies-efficiency-increased-by-55-percent/ |title=Brighter LEDs Inspired By Fireflies, Efficiency Increased By 55% |website=[[CleanTechnica]] |date=January 9, 2013 |access-date=June 4, 2019}}</ref>
 
La flugiloj de ''[[Morpho]]''-papilioj estas strukture koloritaj kaj tio produktas vervan bluon kiu ne varias laŭ la vida angulo.<ref name="Ball">{{cite news |url=http://www.nature.com/scientificamerican/journal/v306/n5/full/scientificamerican0512-74.htm l |title=Scientific American |author=Ball, Philip |date=May 2012 |work=Nature's Color Tricks |volume=306 |pages=74–79 |doi=10.1038/scientificamerican0512-74}}</ref> Eblas imiti tiun efekton per diversaj teknologioj.<ref>{{Cite journal |last1=Song |first1=Bokwang |last2=Johansen |first2=Villads Egede |last3=Sigmund |first3=Ole |last4=Shin |first4=Jung H. |date=April 2017 |title=Reproducing the hierarchy of disorder for Morpho-inspired, broad-angle color reflection |journal=Scientific Reports |volume=7 |issue=1 |pages=46023 |doi=10.1038/srep46023 |pmid=28387328 |pmc=5384085|bibcode=2017NatSR...746023S }}</ref> La fabrikanto de aŭtomobiloj, [[Lotus Cars]] asertis ke ili evoluigis farbon kiu imitas la strukturan bluan koloron de la ''Morpho''-papilio.<ref>{{Cite web|url=https://discoverlexus.com/highlights/structural-blue-color-reimagined|title=Structural Blue: Color Reimagined / Discover the Global World of Lexus|website=discoverlexus.com|access-date=25 September 2018}}</ref> En 2007, [[Qualcomm]], usona kompanio kiu fabrikas duonkonduktilojn, fabrikas [[interferometra modula ekrano|interferometran modulan ekranon]], "Mirasol", uzante ''Morpho''-ecan optikan interferon.<ref>{{cite web |url=https://www.qualcomm.com/blog/2010/01/07/nature-knows-best |title=Nature Knows Best: What Burrs, Geckos and Termites Teach Us About Design |last1=Cathey |first1=Jim |date=7 January 2010 |publisher=Qualcomm |access-date=24 August 2015}}</ref> En 2010, la modistino Donna Sgro faris robon el [[Morphotex]] de [[Teijin|Teijin-fibroj]], netinkturita teksaĵo el strukture koloritaj fibroj, imitante la mikrostrukturon de la skvamoj de ''Morpho''-papilio.<ref>{{cite news |last1=Cherny-Scanlon |first1=Xenya |title=Seven fabrics inspired by nature: from the lotus leaf to butterflies and sharks |url=https://www.theguardian.com/sustainable-business/sustainable-fashion-blog/nature-fabrics-fashion-industry-biomimicry |access-date=23 November 2018 |work=The Guardian |date=29 July 2014}}</ref><ref>{{cite web |last1=Sgro |first1=Donna |title=About |url=https://donnasgro.com/Morphotex-Dress |publisher=Donna Sgro |access-date=23 November 2018}}</ref><ref>{{cite web |last1=Sgro |first1=Donna |title=Biomimicry + Fashion Practice |url=https://docs.google.com/file/d/0B6_GqbK7TV1pSXp4Q3MweUcwbUE/edit |publisher=Fashionably Early Forum, National Gallery Canberra |access-date=23 November 2018 |pages=61–70 |date=9 August 2012}}</ref><ref>{{cite web |title=Teijin Limited {{!}} Annual Report 2006 {{!}} R&D Efforts |url=https://www.teijin.com/ir/library/annual_report/pdf/ar_06_all.pdf |publisher=Teijin Japan |access-date=23 November 2018 |date=July 2006 |quote=MORPHOTEX, the world's first structurally colored fiber, features a stack structure with several tens of nano-order layers of polyester and nylon fibers with different refractive indexes, facilitating control of color using optical coherence tomography. Structural control means that a single fiber will always show the same colors regardless of its location. |archive-url=https://web.archive.org/web/20161117161636/http://www.teijin.com/ir/library/annual_report/pdf/ar_06_all.pdf |archive-date=17 November 2016 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Fabric {{!}} Morphotex |url=http://transmaterial.net/morphotex/ |publisher=Transmaterial |access-date=23 November 2018 |date=12 October 2010}}</ref>
 
[[Canon Inc.]], en sia struktura tego ''SubWavelength'' uzas kojnaformajn strukturojn samgrandajn ol la ondolongo de videbla lumo. La kojnoformaj strukturoj kaŭzas kontinue ŝanĝiĝantan refraktan indicon dum lumo moviĝas tra la tego, signife reduktante [[lensa flagro|lensan flagron]]. Tio imitas la strukturon de la okulo de noktopapilio.<ref>{{Cite web|url=https://cpn.canon-europe.com/content/education/technical/subwavelength_coating.do|title=SubWavelength Structure Coating|first=Canon Europa N. V. and Canon Europe|last=Ltd 2002-2017|website=Canon Professional Network}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://cpn.canon-europe.com/content/education/infobank/lenses/subwavelength_coating.do|title=SubWavelength structure Coating|first=Canon Europa N. V. and Canon Europe|last=Ltd 2002-2017|website=Canon Professional Network}}</ref>
Famuloj kiel la fratoj Wright kaj Leonardo da Vinci provis kopii la flugadon de birdoj.<ref>{{Cite journal|last1=Kulkarni|first1=Amogh|last2=Saraf|first2=Chinmay|date=December 2019|title=Learning from Nature: Applications of Biomimicry in Technology|url=http://dx.doi.org/10.1109/punecon46936.2019.9105797|journal=2019 IEEE Pune Section International Conference (PuneCon)|pages=1–6|publisher=IEEE|doi=10.1109/punecon46936.2019.9105797|isbn=978-1-7281-1924-3|s2cid=219316015}}</ref> Penante redukti aviadilan bruon, esploristoj rigardis la antaŭan eĝon de strigaj plumoj, kiuj havas aron de aletoj aŭ [[plumspino]]j adaptitaj por dispersi aerodinamikan premon kaj provizi preskaŭ silentan flugadon al la birdo.<ref>{{Cite news|last=Stevenson|first=John|date=November 18, 2020|title=Small finlets on owl feathers point the way to less aircraft noise|work=[[Phys.org]]|url=https://phys.org/news/2020-11-small-finlets-owl-feathers-aircraft.html|access-date=November 20, 2020}}</ref>
 
=== Agrikulturaj sistemoj ===